Handgeschreven conceptbrief of rapportage betreffende de voedselvoorziening.
Origineel
Handgeschreven conceptbrief of rapportage betreffende de voedselvoorziening. 17 augustus 1944. [Links boven, in de marge:]
ordernummer
vooruitbetaling f. 2C/55/1 W.L.R.
[Rechts boven:]
A’dam 17/8 ’44
[Hoofdtekst:]
In verband met de nieuw getroffen regeling inzake de voorziening met groente en fruit der consumptiegebieden hier te lande, heb ik de eer u het volgende onder uwe aandacht te brengen.
Tot 15 Augustus jl. werden de aan de diverse veilingen aangevoerde producten verdeeld over de volgende categorieën:
1. Export (w.o. Wehrmacht);
2. Industrie (vnl. fruit en stapelgroenten);
3. Aan- en Verkoopbureau Tuinbouwproducten (A.V.T.) (Bureau Velders) te ’s-Gravenhage;
4. Grossiers.
Ter toelichting hiervan diene, voor zoover betreft sub 3 en 4, het volgende.
sub 3
De producten via het A.V.T. werden geleverd aan diverse instellingen, grossierscombinaties in verschillende plaatsen en ook aan gemeentebesturen, hoofdzakelijk voor de vorming van wintervoorraden. De grossierscombinaties verkochten de producten of gecombineerd of zij wezen de producten ook toe direct aan hunne grossierscombinatieleden.
sub 4
De grossiers kregen hun producten op de veilingen volgens een puntensysteem, vastgesteld op grond van hunne koopen in vroegere jaren (de basisjaren). Dit document is een ambtelijk of organisatorisch verslag over de distributie van tuinbouwproducten in bezet Nederland. Het beschrijft de overgang naar een nieuwe regeling per augustus 1944.
De tekst is historisch saillant vanwege de expliciete vermelding van de Wehrmacht als eerste categorie bij de verdeling van voedsel ("Export"). Dit onderstreept de prioriteit die de Duitse bezetter gaf aan de eigen voedselvoorziening ten koste van de Nederlandse burgerbevolking.
Verder valt op dat er sprake is van een puntensysteem gebaseerd op historische data ("basisjaren"), een typisch kenmerk van de geleide economie en distributiestelsels tijdens de oorlogsjaren om schaarste te beheersen. De rol van het Bureau Velders (onderdeel van het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd) is hierin cruciaal als coördinerend orgaan. De datum van het document, 17 augustus 1944, is zeer specifiek. Het bevindt zich aan de vooravond van ingrijpende gebeurtenissen: de geallieerde opmars in Frankrijk was in volle gang, en enkele weken later zouden "Dolle Dinsdag" en de Spoorwegstaking plaatsvinden.
Deze brief beschrijft de laatste pogingen om de voedseldistributie in de grote steden ("consumptiegebieden") te reguleren voordat de logistieke chaos van de Hongerwinter (1944-1945) zou losbarsten. De genoemde "wintervoorraden" voor gemeentebesturen waren bedoeld om de bevolking door de komende winter te helpen, wat door de blokkade van voedseltransporten door de Duitsers later dat jaar grotendeels zou mislukken. Rijksbureau Wehrmacht