Handgeschreven rapport van de marktinpectie. 14 september 1944. [Stempel bovenmidden:] No 2c/68/1
[Stempel bovenmidden:] M. 1944 23/9
[Rechtsboven handgeschreven:] 321

[Linkermarge, diagonaal geschreven:]
Afgenomen en in dergelijke
gevallen geen p.v. te maken
met een waarschuwing tegen
vastgestelde prijs.

[Linkermarge, rood potlood:]
Insp.
Markt.
14-9-44

[Hoofdtekst:]

Rapport.

Wij ondergetekende, J. P. W. Kam... ,
P. Rijpstra, controleurs van het Marktwezen
rapporteeren U het navolgende:

op Vrijdag 14 September 1944 hebben
wij in de stad controle gehouden, betreffende
verkoop van groente op den openbaren weg.
In de van Hogendorpstraat ter hoogte van
perceel 25, troffen wij een persoon aan,
die een handkar met groente bij zich had.
Deze groente had hij volgens zijn zeggen van
een onbekenden teler gekocht, met de bedoeling
de groente aan het publiek te verkoopen.
Wij hebben deze persoon, genaamd Ouakernaat
wonende van Hogendorpstraat 25 III alhier
zijn groente o.a. andijvie en wortelen tegen
den vastgestelden prijs aan het publiek laten verkoopen.

Tevens hebben wij hem medegedeeld, in geval
wij hem weer mochten aantreffen met groente,
deze inbeslag genomen zou worden en P v B zou worden
opgemaakt.

Amsterdam 14 September 1944

Den Heer Inspecteur
van het Marktwezen.

Controleurs
J. P. W. Kam...
P. Rijpstra Het document is een ambtelijk verslag van twee controleurs van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam. De kern van het rapport is de handhaving van de distributie- en prijsregels tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Een man (Ouakernaat) werd betrapt op het verkopen van groenten (andijvie en wortelen) vanaf een handkar zonder de juiste papieren, waarbij hij de waar had gekocht van een "onbekende teler" (wat duidt op grijze of zwarte handel). In plaats van de man direct te arresteren of de waar in beslag te nemen, dwongen de controleurs hem om de groenten ter plekke aan het publiek te verkopen tegen de officieel vastgestelde prijzen. Dit was een pragmatische oplossing die veelvuldig werd toegepast om voedsel bij de bevolking te krijgen en woekerprijzen tegen te gaan. De marginale aantekening bevestigt dit beleid: bij dergelijke gevallen hoefde er geen proces-verbaal (p.v.) opgemaakt te worden, mits er een waarschuwing werd gegeven. De datum, 14 september 1944, is zeer significant. Dit is slechts negen dagen na 'Dolle Dinsdag'. De geallieerden waren in opmars, maar de situatie in Noord-Nederland werd nijpender. De beruchte Hongerwinter stond voor de deur.

In deze periode van extreme schaarste was de controle op de voedselvoorziening cruciaal. De Dienst van het Marktwezen probeerde de illegale 'zwarte handel' te beteugelen. De Van Hogendorpstraat ligt in de Staatsliedenbuurt, een volksbuurt die zwaar getroffen werd door de voedseltekorten. Het feit dat de controleurs de man dwongen te verkopen tegen de vastgestelde prijs in plaats van de groenten in beslag te nemen (wat waarschijnlijk betekend zou hebben dat de groenten in Duitse handen of in ambtelijke opslag terechtkwamen), getuigt van een zekere mate van coulance naar de lokale bevolking toe, terwijl de officiële regels toch gehandhaafd bleven.