Dienstverslag / Rapportage van een ambtenaar. 26 september 1944. C.L.J. LAK.
Ambtenaar Marktwezen.
Amsterdam.

Aan den Heer Directeur
v/h Marktwezen
Amsterdam.

Rapport.

Hedenmorgen, Dinsdag 26 September 1944, des voormiddags te 7 uur, 45 minuten, bevond ik mij op de Berlagebrug, op weg naar mijn controlepost aan de Amsteldijk bij Zorgvliet.

Op de Berlagebrug bevonden zich groote groepen personen, welke het oordeel hadden over een schipper, welke in de nabijheid met zijn schuit gemeerd lag, en waarvan appels en peren verkocht werden aan eenige personen, die dit blijkbaar voor de zwarte handel bestemd hadden.

Inderdaad lag aan de steiger, waar vroeger het bootje naar het Kalfje meerde, een schip genaamd: "'t Leven geeft strijd", afgeladen met appelen en peren. Ik begaf mij aan boord van dit schip, doch trof er niemand aan, en er vertoonde zich ook niemand. Tevens stond op de wal een afgespannen transportwagen, half vol met kisten fruit geladen. Hieromheen stonden ook verscheidene menschen op ontevreden toon te spreken, over het doen en laten van zwarte handelaren, maar niemand kon mij vertellen wie of waar de eigenaar was, of althans de persoon aanwijzen, wien deze partij fruit aanging. Ik besloot om mijnen collega Ubben, welke samen met mij bij de post "Zorgvliet" dienst doet, op te halen en dan eventueel gezamenlijk een onderzoek in te stellen, naar herkomst en bestemming van deze lading. Daar ik geen fiets heb en er ook geen tram voorbijging, had ik toch 1 uur noodig eer ik met collega Ubben weer terug was, het was onderhand ruim 9 uur geworden.

Wij troffen aan boord van het vaartuig eenige personen aan, alsmede eenige agenten van Politie van het Bur. Pieter Aertszstraat, welke ons mededeelde dat zij reeds op de lading beslag gelegd hadden, daar de eigenaar geen papieren, noch een aannemelijke verklaring kon geven, waardoor hij gedekt zou zijn. Dit was om 9 uur geschied.

Bij onderzoek bleek ons dat het schip, genaamd: "'t Leven geeft strijd", groot 50 ton, te Vianen thuis hoorde en dat de eigenaar-schipper genaamd was: CORNELIS VAN VLIET, geboren 11 October 1914 te Langerak (Z.H.), gedomicilieerd te Vianen. Wel: adres: Achterstraat 9 te Vianen. Persoonsbewijs F. 20. No 002460. Het document is een ambtelijk verslag van een incident tijdens de Duitse bezetting in Nederland. De kern van de zaak is de handhaving op de distributie van schaarse levensmiddelen (fruit).

Opvallende elementen in de tekst:
1. Publieke onrust: De ambtenaar merkt op dat er "groote groepen personen" aanwezig zijn die "op ontevreden toon" spreken. Dit duidt op de grote maatschappelijke spanning en frustratie over de voedselvoorziening en de illegale handel (zwarte handel) in 1944.
2. Logistieke belemmeringen: De rapporteur merkt expliciet op dat hij geen fiets heeft en er geen trams rijden, waardoor hij een uur onderweg is om een collega te halen. Dit illustreert de ineenstorting van het openbaar vervoer en persoonlijk vervoer in de laatste fase van de oorlog.
3. Identificatie: De schipper wordt volledig geïdentificeerd met naam, geboortedatum en persoonsbewijsnummer, wat duidt op de strikte administratieve controle van die tijd.
4. Scheepsnaam: De naam van het schip, "'t Leven geeft strijd", is zeer symbolisch voor de tijd waarin het verslag geschreven is. Dit rapport is geschreven op 26 september 1944, slechts drie weken na "Dolle Dinsdag" en kort na de spoorwegstaking die op 17 september begon. Nederland bevond zich in een uiterst kritieke fase; het zuiden was deels bevrijd, maar het westen (Amsterdam) raakte geïsoleerd.

Door de spoorwegstaking en de blokkades van de bezetter ontstond er een enorm tekort aan brandstof en voedsel, wat de inleiding vormde voor de Hongerwinter. De handel in producten zoals appels en peren buiten de officiële distributiekanalen om ("zwarte handel") werd door de autoriteiten streng aangepakt, maar was voor velen ook een noodzakelijke (en lucratieve) manier om aan voedsel te komen of geld te verdienen. De ambtenaren van het "Marktwezen" en de politie werkten in die tijd nauw samen om toezicht te houden op de schaarse goederenstromen.