Handgeschreven brief (klachtenbrief). 3 april 1944. A. de Boer, gevestigd aan de Haarl[emmer] Houttuinen $2^I$, Amsterdam-Centrum. [Linksboven:] $N^{\underline{o}} 28/7/1$ [Stempel:] $M. 1944 \frac{u}{y}$
[Rechtsboven:] Amsterdam 3. April 1944.

WelEd: Heer.

Met deze wend ondergeteekende zich tot U, aangaande eenigen klachten op de vischmarkt, (Noordermarkt).

$1^{\underline{e}}$ Zou het niet gewenscht zijn voor het publiek, dat de prijzen van Diversen visschen op een bord aangeprijst worden, daar men verschillende prijzen betalen?

$1^{\underline{e}}$ Zou het niet gewenscht zijn, dat voor het verkoop van visch den weegschalen gecontroleerd worden, daar men nooit zijn goede gewicht krijgt!! Zoo kreeg ik j.l. Vrijdag inplaats 8 pond spiering $6 \frac{1}{2}$ pond voor 3 gulden. (Bijna wegen.)

$3^{\underline{e}}$ Zou het niet in de goede lijn liggen, dat, als de vischverkoopers bij het naar den markt gaan beter gecontroleerd worden, daar er geen visch voor het publiek onttrokken word, voor de Zwarte handel? (Wat mij bekent is!)

Dit zijn maar eenigen klachten van mij alleen, maar van zoo vele koopers die op den markt, die mopperen.

Ondergeteekende hoopt hiermee dat Uw.Ed: U volle aandacht eraan zult geven, en dat aan deze misstanden een einden komt.

[Rechtsmidden, in potlood:] Noordermarkt

Zoo teeken ik
Hoog Achtend.
A. de Boer
Haarl: Houttuinen $2^I$
A’dam C.

[Marge links, rode/blauwe aantekeningen:]
n. Inspecteur
April.
Opmerkt.
Kruis
6-4-44.

[Onderaan:]
$28/7/2 \frac{w}{y}$ Maandag 17 April 10 uur oproepen
[Rechtsonder:] 28 * Taal en spelling: De brief is geschreven in de destijds gebruikelijke spelling (visschen, ondergeteekende, bekent). Opvallend is dat de schrijver twee keer het nummer "$1^{\underline{e}}$" gebruikt voor de eerste twee punten, in plaats van een opeenvolgende nummering.
* Inhoudelijke klachten: De afzender kaart drie specifieke problemen aan:
1. Gebrek aan prijsinformatie: Er zijn geen duidelijke prijsborden, waardoor er willekeurige prijzen worden gevraagd.
2. Fraude met gewicht: De weegschalen zouden niet kloppen. De schrijver geeft een specifiek voorbeeld: hij betaalde voor 8 pond spiering, maar ontving na nameten slechts 6,5 pond.
3. Zwarte handel: De schrijver beschuldigt de handelaren ervan vis achter te houden ("onttrekken") om deze op de zwarte markt tegen hogere prijzen te verkopen in plaats van aan het gewone publiek.
* Administratieve verwerking: De rode en blauwe aantekeningen in de marge en de tekst onderaan wijzen op een ambtelijke afhandeling. De afzender is blijkbaar opgeroepen voor een gesprek op maandag 17 april om 10:00 uur. Dit document is een treffende illustratie van de dagelijkse overlevingsstrijd in Nederland tijdens de late oorlogsjaren (1944). Voedsel was schaars en de distributie werd streng gereguleerd. De "Zwarte Handel" die in de brief wordt genoemd, was een wijdverbreid fenomeen: omdat officiële prijzen laag werden gehouden door de bezetter, maar de schaarste groot was, sluisden handelaren goederen door naar illegale markten waar veel hogere prijzen werden betaald.

De Noordermarkt in de Jordaan was (en is) een centraal punt voor de Amsterdamse handel. Uit de brief blijkt een diepe frustratie bij de gewone burger die zich niet alleen geconfronteerd ziet met tekorten, maar ook met corruptie en oplichting door marktkooplieden. De toon is beleefd doch dringend, een poging om via de officiële weg ("WelEd: Heer") de rechtsorde op de markt te herstellen in een tijd waarin die orde onder grote druk stond. A. de Boer April (Inspecteur)