Ambtelijk concept of afschrift van een rapport/brief. [Linksboven:]
onderwerp
Klacht W. Bergmans.
30/30/3 [in rood]

[Rechtsboven:]
W. L. M.
[doorgehaald in rood]

[Marginale notitie links:]
Voor Utrecht schijnt eenige klacht te zijn dat personeel geen visch mag ontvangen.

[Hoofdtekst:]
Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 13 Mei j.l. om advies ontvangen stuk no. 394 L. 17. 1944 hebben ondergetekenden de eer U te berichten, dat naar de onderhavige klacht een onderzoek is ingesteld. De op dien dag dienstdoende marktambtenaar verklaarde, dat hij ter bespoediging van den vischverkoop, inderdaad tot [doorgehaald: blijk] de inning van het geld op zich had genomen, aangezien de betreffende vischkoopman alleen was. Hij ontkende echter, dat door den broeder van den geneeskundigen dienst visch zou zijn meegenomen. Een oude vrouw, die in de rij had gestaan [doorgehaald: en reeds visch had], werd nadat zij visch had ontvangen met een ziekenauto weggevoerd. De tekst is een reactie op een klacht van een zekere W. Bergmans. Het onderzoek richt zich op twee punten:
1. De rol van de marktambtenaar: Deze geeft toe dat hij geld heeft geïnd (normaal gesproken de taak van de koopman), maar voert als verweer aan dat dit enkel was om de doorloop te bevorderen omdat de vishandelaar er alleen voor stond.
2. Onreglementaire verstrekking: Er was blijkbaar een beschuldiging dat een personeelslid van de geneeskundige dienst ('de broeder') vis had gekregen buiten de regels om. Dit wordt door de ambtenaar ontkend.

De passage over de oude vrouw die met de ziekenauto werd weggevoerd, dient waarschijnlijk als verklaring voor een ongewone gebeurtenis die door de klager mogelijk verkeerd is geïnterpreteerd of als bewijs van de chaos ter plaatse. Het document dateert uit mei 1944, een periode van extreme schaarste in het bezette Nederland. Vis was een van de weinige eiwitbronnen die (beperkt) beschikbaar waren, maar de distributie ervan was streng gereguleerd en leidde vaak tot lange wachtrijen en spanningen.

De marginale notitie over Utrecht suggereert dat er een beleid was waarbij distributiepersoneel zelf geen goederen mocht aannemen om corruptie en 'vriendjespolitiek' tegen te gaan. De klacht van Bergmans past in een breder patroon van burgers die tijdens de oorlog zeer alert waren op vermeende onrechtmatigheden bij de voedselvoorziening. De bureaucratische afhandeling (met dossiernummers en formele taal) laat zien dat het bestuursapparaat, ondanks de oorlogsomstandigheden, trachtte de schijn van orde en eerlijke verdeling op te houden. W. Bergmans