Handgeschreven brief met ambtelijke kanttekeningen en stempels. 24 juni 1944 (datum van binnenkomst/stempel) tot 11 juli 1944 (laatste aantekening). Een anonieme marktkoopman ("Een marktkoopman"). De "Wel Edele Heer Directeur" (Directeur van het Marktwezen). [Brieftekst bovenaan]
Aan u Wel Edele Heer Directeur
Deel ik u mede als dat Wolkers die standplaats 90 op het waterlooplein heeft naar buiten gaat en een ander zonder vergunning op zijn plaats zet zoo wou ik u vragen of dit geoorloofd is. Terwijl ik die de hele dag op de markt staat en mij met geen zwarte prijzen ophoud haast niets verdiend en hun die alles in het zwart doen maar een paar uur op de markt staan en zwart verdienen. Zoo wou ik u beleefd vragen of u daar iets aan zou kunnen doen.
Een marktkoopman.
Achtend

[Stempel en administratieve aantekeningen]
No 30/38/1 M.1944 24/6
[Rechtsboven:] 157
G.L. Wolkers pl 91 Nieuwmarkt.
2e hands artikelen.

Ambtenaar rapport 28-6-44 de Boer.
Th. van Burg

Bovengenoemde Wolkers neemt ongeregeld zijn plaats in, zoover mij bekend wordt deze plaats niet door een ander bezet en staat een ander ook niet voor Wolkers.
Burg 29/6 44 vpb.

m.i. opbergen zie rapport Obj. v. Burg 30-6-44 de Boer.

Controle herhaald & rapporteren 11-7-44 [gevolgd door paraaf]. De kern van het document is een klacht over vermeende onregelmatigheden op de Amsterdamse markt. De anonieme schrijver beschuldigt een zekere heer Wolkers ervan zijn standplaats (nummer 90 op het Waterlooplein) illegaal onder te verhuren of af te staan aan iemand zonder vergunning.

Opvallend is de morele verontwaardiging van de schrijver. Hij of zij beklaagt zich over het feit dat eerlijke kooplieden die zich aan de officiële prijzen houden ("geen zwarte prijzen") nauwelijks rond kunnen komen, terwijl anderen door "zwart" te werken in korte tijd veel geld verdienen.

De ambtelijke reactie onderaan de brief laat zien dat de klacht serieus is genomen. Een controleur (De Boer/Van Burg) heeft de situatie gecheckt. Uit het rapport blijkt dat Wolkers inderdaad onregelmatig aanwezig is, maar dat er geen bewijs is gevonden dat iemand anders zijn plaats illegaal inneemt. Het advies is dan ook om de zaak op te bergen, al wordt er op 11 juli nog een herhaalde controle bevolen. Dit document stamt uit juni 1944, een kritieke fase tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De context van de Tweede Wereldoorlog is cruciaal voor het begrijpen van de tekst:

1. De Zwarte Markt: Door schaarste en distributieregels was de zwarte handel in 1944 alomtegenwoordig. De term "zwarte prijzen" in de brief verwijst direct naar deze illegale economie.
2. Sociale Spanning: De brief illustreert de onderlinge achterdocht en de druk op de sociale cohesie. Kooplieden hielden elkaar scherp in de gaten; een klacht indienen (vaak anoniem) was een manier om te reageren op de ervaren ongelijkheid.
3. Waterlooplein: De genoemde locatie, het Waterlooplein, was van oudsher een Joodse markt. In juni 1944 was de Joodse bevolking van Amsterdam echter al grotendeels gedeporteerd, waardoor de aard en de bezetting van de markt ingrijpend waren veranderd.
4. Bureaucratie onder de Bezetter: Ondanks de oorlog en de bezetting bleven de gemeentelijke diensten, zoals het Marktwezen, functioneren volgens de bestaande bureaucratische regels, inclusief het rapporteren en archiveren van burgerklachten. G.L. Wolkers Marktwezen