Handgeschreven brief / Rapportage 24 juli 1944 (gebaseerd op stempel "M 1944" en handgeschreven "24/7") No 33/7/2 M 1944 24/7
Mijnheer

Mag ik uw mijn hartelijke
dank schrijven. Dat u
naar mijn geluistert heb
om op de staantplaatsen,
weegschaal neer te zette
Nu Mijnheer de schrik
sloeg de Venters om het hart
toen ze de Weegschaal zage
staan, zij hebben dadelijke
mekaar gewaarschuwdt
en daarop werde de kisten
en zakken met visch uit
de karre loos en van hun
thuis van boven gehaald
en in de karre gedaan
en toch zijn sommige met
40 of 50 pond van de staan-
plaats weggegaan, daar kan
de Marktmeester nooit
geen oog ophouden met
hooveel karre visch! De schrijver van deze brief bedankt een autoriteit (waarschijnlijk een marktmeester of gemeentelijk ambtenaar) voor het plaatsen van weegschalen op de "staantplaatsen" (staanplaatsen/marktkramen). Uit de tekst blijkt dat dit een effectief middel was om fraude of illegale handel te bemoeilijken, aangezien de "venters" (verkopers) direct in paniek raakten ("de schrik sloeg de Venters om het hart").

De handelaren waarschuwden elkaar direct, waarna zij probeerden vis te verbergen of te verplaatsen. Er is sprake van vis die uit de karren werd gehaald ("loos" gemaakt) of juist snel vanuit huis werd aangevoerd om de administratie/weging te omzeilen. Ondanks de controle slaagden sommigen er nog steeds in om aanzienlijke hoeveelheden (40 tot 50 pond) buiten het zicht om te verhandelen. De schrijver merkt op dat het voor de marktmeester onmogelijk is om alles te overzien vanwege de grote hoeveelheid viskarren. Dit document stamt uit juli 1944, een cruciale periode tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. In deze tijd was er sprake van extreme schaarste, strenge distributieregels en een bloeiende zwarte markt.

De overheid probeerde via marktmeesters de handel in levensmiddelen, zoals vis, strikt te controleren om prijsopdrijving en illegale handel (buiten de distributiebonnen om) tegen te gaan. Het plaatsen van officiële weegschalen was een methode om eerlijke handel af te dwingen. De brief geeft een zeldzaam en levendig kijkje in de dagelijkse praktijk op de markt, waar handelaren creatieve manieren zochten om onder de strenge regels van de bezettingstijd uit te komen. De spelling ("visch", "karre", "gewaarschuwdt") is kenmerkend voor de tijd en het opleidingsniveau van de opsteller.