Getypt afschrift van een officiële brief/rapportage. 7 december 1944. De Directeur van het Marktwezen (Amsterdam). Den Heer Burgemeester van Amsterdam, tevens Plaatselijk Leider der Luchtbeschermingsdienst. [Linkerbovenhoek, handgeschreven aantekeningen:]
Volgens med. v. d. Stuit afd. 2
namens Bm. hiervan op
23 Dec 44 door Bm. v. Medem
Bescheiden getoond aan LBD
rapport Keuchen in bijl. op m. 44
23 Dec 44

[Getypte tekst:]

A f s c h r i f t.

37/113/1 M.                                 7 December 1944.

den Heer Burgemeester
                                        van Amsterdam,
                                        Plaatselijk Leider der
                                        Luchtbeschermingsdienst,
                                        Raadhuis,
                                        A l h i e r .

Hiermede heb ik de eer U het volgende te berichten.

Op Donderdag 7 dezer is geconstateerd, dat tijdens lucht-
alarm een ploeg werklieden, bezig zijnde met het inkuilen van
bieten op het grasveld vóór de markthal, in afwijking van de
dienaangaande bestaande voorschriften, aan het werk is gebleven.

Het is gebleken, dat hiertoe eigenmachtig toestemming is
verleend door den leider van den Wache- und Schutzdienst op de
Centrale Markt.

Uiteraard kan een dergelijke goedkeuring slechts uitgaan van
ondergeteekende als wijkhoofd van Wijk E. in vak 6, die daartoe
vooraf de toestemming zal moeten hebben van de hoogste instanties
van den Luchtbeschermingsdienst.

Ik merk hierbij op, dat de Wache- und Schutzdienst is aange-
wezen voor de bewaking van eigendommen van de Weermacht, welke
zich op de Centrale Markt bevinden. Ondanks het feit, dat bij
schrijven van het Bureau voor Inkwartiering d.d. 10 November '44
bericht werd, dat door de Duitsche Militaire Autoriteiten alle
op de Centrale Markt gevorderde objecten weer waren vrijgegeven,
zijn tot nog toe nog steeds niet ontruimd de Noordelijke reserve-
terreinen der Centrale Markt. Hierop bevinden zich nog berg-
plaatsen met, voor zoover na te gaan, eenig hooi. Blijkbaar in
verband hiermede is ook de Wache- und Schutzdienst nog niet
teruggetrokken.

Het personeel van dezen dienst beweegt zich over de Centrale
Markt en komt op plaatsen, die ver van de te bewaken objecten
liggen en bemoeit zich met zaken, waar het niet mee te maken
heeft en bedreigt daarbij personeel en publiek met de wapenen,
waaruit moeilijkheden ontstaan. In verband met het doodschieten
van een waakhond door een lid van het personeel van bovenge-
noemden dienst werd dezerzijds reeds een klacht ingediend bij
de Feldgendarmerie.

Van de zijde van de Kommandantur werd toezegging verkregen,
dat aan de ongewenschte situatie zoodra mogelijk een eind zou
worden gemaakt.

Inmiddels geeft het ingrijpen van den Chef van den Wache-
und Schutzdienst op de Centrale Markt in de luchtbeschermings-
maatregelen op die markt mij aanleiding U te verzoeken bij de
daartoe bevoegde autoriteiten erop aan te dringen, dat maatrege-
len worden getroffen, welke aan dit verwarrend optreden een
einde zullen maken.

De Directeur,

[Verticale tekst linker marge:]
Voor eensluidend afschrift:
De Directeur van het
Marktwezen,

--- * Conflict: De brief beschrijft een bevoegdheidsconflict tussen het Amsterdamse Marktwezen (onderdeel van de gemeentelijke overheid) en de Wache- und Schutzdienst (een bewakingseenheid onder Duitse supervisie).
* Incidenten:
1. Overtreding Luchtbescherming: Tijdens een luchtalarm bleven arbeiders bieten inkuilen op gezag van de Wache- und Schutzdienst, terwijl zij volgens de Nederlandse Luchtbeschermingsvoorschriften hadden moeten schuilen.
2. Onrechtmatige aanwezigheid: De eenheid weigert terreinen te verlaten die officieel al door de Duitsers zijn vrijgegeven.
3. Wangedrag: De bewakers intimideren personeel en publiek met wapens buiten hun aangewezen posten en hebben een waakhond doodgeschoten.
* Toon: Formeel, maar dringend. De directeur van het Marktwezen beroept zich op zijn status als wijkhoofd van de Luchtbeschermingsdienst om zijn gezag te onderstrepen.

--- * Tijdsgewricht: December 1944. Nederland bevindt zich midden in de Hongerwinter. De Centrale Markt in Amsterdam (de huidige Food Center-locatie in West) was cruciaal voor de schaarse voedselvoorziening. Het "inkuilen van bieten" wijst op de noodzaak om voedselvoorraden tegen de vorst en bederf te beschermen.
* Bestuurlijke situatie: Amsterdam had in deze periode een pro-Duitse burgemeester (E.J. Voûte), die tevens hoofd van de Luchtbeschermingsdienst was. De brief toont de complexe verhoudingen waarbij Nederlandse ambtenaren trachten de orde te handhaven terwijl gewapende (para)militaire eenheden eigenmachtig optraden.
* Luchtalarm: In deze fase van de oorlog vlogen geallieerde bommenwerpers dagelijks over Nederland. Strikt naleven van luchtbeschermingsregels was van levensbelang, maar het werk aan de voedselvoorraad werd blijkbaar door de bezetter belangrijker geacht dan de veiligheid van de arbeiders.