Administratieve notitie / officiële klacht. 16 mei 1944. (Rechterbovenhoek: 3 omcirkeld)

Jan Lichtendaal
100 kg. kabeljauw
uitgewogen 99 " "

Aanvoer 16-5-1944
C. W. Koning Ymuiden
6 x 50 kg. schol II
uitgewogen 6 x 49 " " "

Jac. Groen
50 kg. schol II gestr.
gewogen 48 " " "

Ik verzoek u thans
nogmaals [in rood: straf-] maatregelen
te willen treffen, dat
de groothandelaren te Ymuiden
aan hun verplichting
doorlevering van 5%
overgewicht voldoen.

[Linksonder: doorgehaald teken]
[Rechtsonder: paraaf/handtekening] Dit document betreft een inspectie of controle op de visaanvoer in IJmuiden tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van het document is een vaststelling van gewichtsafwijkingen bij drie leveringen:
1. Jan Lichtendaal: 1 kg tekort op 100 kg kabeljauw.
2. C.W. Koning: 1 kg tekort per kist op een partij van 6 kisten schol (totaal 6 kg tekort).
3. Jac. Groen: 2 kg tekort op 50 kg schol (gestript).

De opsteller van het document uit zijn onvrede over het feit dat groothandelaren in IJmuiden zich niet houden aan de regel van 5% overgewicht. Dit overgewicht was een standaardmarge die handelaren bovenop het netto gewicht moesten leveren om te compenseren voor het natuurlijke gewichtsverlies (uitlekken/indrogen) tijdens transport en opslag. De toevoeging van het woord "straf-" in rode inkt boven de tekst duidt op een dwingend verzoek om repressieve maatregelen tegen de handelaren die de regels overtreden. In mei 1944 was Nederland bezet door nazi-Duitsland en stond de voedselvoorziening onder extreme druk. IJmuiden was als belangrijkste vissershaven van groot strategisch belang. De visserij en distributie werden streng gecontroleerd door instanties zoals de Rijksdienst voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd.

Omdat vis een schaars goed was en prijzen vaststonden, probeerden sommige handelaren hun winst te maximaliseren door minder gewicht te leveren dan voorgeschreven. Dergelijke "kleine" gewichtsverschillen waren een wijdverbreid probleem. De eis van 5% overgewicht was essentieel om te garanderen dat de uiteindelijke consument (vaak via de gaarkeukens of op de bon) de juiste hoeveelheid proteïnen ontving. Het document illustreert de dagelijkse strijd van controleurs tegen fraude in de distributieketen tijdens de oorlogsjaren. Jan Lichtendaal C.W. Koning Jac. Groen.