Dienstbrief / Circulaire 23 juli 1941. DEPARTEMENT VAN HANDEL,
NIJVERHEID EN SCHEEPVAART

CENTRAAL DISTRIBUTIEKANTOOR
'S GRAVENHAGE

ALLE CORRESPONDENTIE UITSLUITEND
TE ADRESSEEREN AAN:
LOUISE HENRIËTTESTRAAT 10.

BETREFFENDE: toewijzingen.

No. 182976/III-118/doss. 36.

'S GRAVENHAGE, 23 Juli 1941.
TEL. 720100 — INTERLOC, XXX
GIRONUMMER 357400

Men wordt verzocht bij de beantwoording datum en nummer nauwkeurig te vermelden. Correspondentie uitsluitend te richten aan het Centraal Distributiekantoor en niet aan ambtenaren persoonlijk. Bezoek alleen na kennisgeving.

Het is herhaaldelijk voorgekomen, dat bij de distributiediensten toewijzingen worden ingeleverd ter verkrijging van verzameltoewijzingen, waarop de kooper zijn naam en adres met potlood heeft vermeld.

Daar dit niet geoorloofd is, verzoek ik U dringend, uitsluitend toewijzingen aan te nemen, waarop de kooper zijn naam en adres met inkt, (dus niet met inktpotlood) heeft ingevuld.

Tevens wijs ik U er op, dat de datum steeds met een datumstempel en het codenummer niet met inktpotlood, maar met inkt, of door middel van een stempel op de toewijzingen moet worden aangebracht.

HET CENTRAAL DISTRIBUTIEKANTOOR,

(getekend)

(S. de Hoo)

Aan
alle Distributiediensten. Dit document is een officiële aanwijzing van het Centraal Distributiekantoor (CDK) aan alle lokale distributiediensten in Nederland. De kern van de instructie is een aanscherping van de administratieve eisen: het is strikt verboden om persoonsgegevens op toewijzingen met potlood of inktpotlood (een chemisch potlood waarvan de tekst destijds moeilijk uitwisbaar was, maar wel kon vlekken) in te vullen. Alles moet met onuitwisbare inkt of per stempel geschieden.

De nadruk op het gebruik van inkt (onderstreept in de tekst) wijst op de noodzaak van fraudebestendigheid. Toewijzingen waren tijdens de bezettingsjaren cruciale documenten die recht gaven op schaarse goederen of distributiebonnen. Door potlood te verbieden, wilde de overheid voorkomen dat gegevens later gewijzigd konden worden door onbevoegden (bijv. bij illegale handel in bonnen). In juli 1941 bevond Nederland zich ruim een jaar onder Duitse bezetting. Het distributiestelsel was op dat moment volledig operationeel en werd steeds complexer naarmate de tekorten aan voedsel, brandstof en textiel toenamen. Het CDK in Den Haag was het centrale orgaan dat toezag op de eerlijke (en door de bezetter gecontroleerde) verdeling van goederen.

De strikte bureaucratische regels, zoals getoond in deze brief, waren typerend voor de Nederlandse distributie-administratie. Deze precisie was enerzijds nodig om de enorme logistieke operatie beheersbaar te houden, maar diende anderzijds ook om de zwarte markt en het vervalsen van papieren tegen te gaan. De genoemde ondertekenaar, S. de Hoo, was een functionaris binnen het CDK-apparaat. De locatie Louise Henriëttestraat 10 in Den Haag was het hoofdkwartier van waaruit de distributie van bonkaarten en toewijzingen werd gecoördineerd.