Officiële circulaire / Brief 15 maart 1944 Afdeeling Amsterdam van de Bedrijfsgroep „Haven- en aanverwante bedrijven” (Scheepvaart Vereeniging Noord) De leden van de bedrijfsgroep [Stempel linksboven:] Nº 48/15/1
[Stempel midden boven:] M.1344 16/3

AFDEELING AMSTERDAM VAN DE BEDRIJFSGROEP „HAVEN- EN AANVERWANTE BEDRIJVEN”
(Ingesteld bij beschikking van de Organisatie-Commissie voor het Bedrijfsleven
d.d. 6 Maart 1942, Nederlandsche Staatscourant van 27 en 28 Maart 1942, N 61)
SCHEEPVAART VEREENIGING NOORD

Telefoon: 31575-33364
Rekening bij:
Kas-Vereeniging
Gemeente Giro: S 12660
Post-Giro: 32033

AMSTERDAM-C.,
„POLMANSHUIS”, WARMOESSTRAAT 197-199
15 Maart 1944.

Aan de leden.

[Handgeschreven in de kantlijn:] opbg

Mijne Heeren,

Regeling inzake het afsluiten van telefoonverbindingen.

Wij vestigen Uw aandacht op onderstaande mededeeling, voorkomende in „Economische Voorlichting”, Nr. 10, van 10 Maart 1944.

„Van de zijde van het Rijkscommissariaat wordt het volgende medegedeeld.
Voor de Nederlandsche industrie, den handel, het ambacht, het verkeers- en transportwezen, alsmede voor de voedselvoorziening en den landbouw en de Organisatie van het Bedrijfsleven gelden de volgende voorschriften: Alle telefoonaansluitingen worden afgesloten behoudens de volgende uitzonderingen:

1. Alle bedrijven behouden hun bestaande telefoonaansluitingen.
2. De bestaande nevenaansluitingen met de woonhuizen van eigenaars, voorzoover deze hun werkzaamheden in hoofdzaak in het bedrijf hebben, blijven gehandhaafd.
   Voorts blijven gehandhaafd de nevenaansluitingen van de directeuren of bedrijfsleiders („Geschäftsführer”), eerste bedrijfsingenieurs, leiders der bedrijfsveiligheidsdiensten en de beambten en arbeiders, die een „werkwichtige” taak hebben. Als „werkwichtig” personeel wordt beschouwd onder andere diegene, die gedurende 24 uren onafgebroken ter beschikking van het bedrijf staat (bijv. bedrijfsbrandweer).
   Nevenaansluitingen van Duitsche personeelsleden blijven gehandhaafd.
3. Bij personeelsleden met nevenaansluitingen, die ook een eigen telefoonverbinding bezitten, wordt deze eigen verbinding afgesloten.
   Van dezen maatregel worden Duitsche personeelsleden uitgezonderd.
4. Eigenaars van bedrijven, directeuren of bedrijfsleiders en dergelijke („Geschäftsführer”), eerste bedrijfsingenieurs of leiders van de bedrijfsveiligheidsdiensten, die geen nevenaansluitingen van het bedrijf doch slechts een eigen telefoonverbinding bezitten, behouden deze eigen aansluiting.
5. Deze maatregel geldt niet voor Rijksduitschers.
6. Eventueele aanvragen en verzoeken om nadere inlichtingen dienen te worden gericht aan de „Abteilung Post- und Fernmeldewesen” te Arnhem.”

Mochten in afwijking hiervan toch verbindingen als bovenbedoeld worden afgesloten, dan verzoeken wij U zich met ons in verbinding te stellen.

Hoogachtend,

AFDEELING AMSTERDAM VAN DE BEDRIJFSGROEP:
„HAVEN- EN AANVERWANTE BEDRIJVEN” S.V.N.

[Handtekening]

Plv. Secretaris. Deze brief informeert de leden van de bedrijfsgroep „Haven- en aanverwante bedrijven” over een drastische maatregel van het Rijkscommissariaat (het Duitse bezettingsbestuur). In maart 1944, een periode waarin de bezetter de controle over de infrastructuur steeds verder aanhaalde, werd besloten om het gros van de private telefoonaansluitingen af te sluiten.

De tekst specificeert wie er uitgezonderd zijn van deze afsluiting. Dit zijn met name bedrijven en personeel met een „werkwichtige” (cruciale) taak, zoals directieleden, bedrijfsingenieurs en de bedrijfsbrandweer. De lijst met uitzonderingen maakt pijnlijk duidelijk dat er een strikte hiërarchie gold: Duits personeel en „Rijksduitschers” (Duitsers woonachtig in Nederland) werden expliciet ontzien en behielden hun aansluitingen, ongeacht hun functie. Het document illustreert de economische en sociale ontregeling in het laatste oorlogsjaar en de bevoorrechte positie van de bezetter. In 1944 was de oorlogssituatie voor de Duitse bezetter verslechterd. Om spionage en verzetsactiviteiten tegen te gaan, en om de schaarse capaciteit van het telefoonnetwerk volledig te kunnen benutten voor militaire en strategische doeleinden, werden burgeraansluitingen op grote schaal afgesloten. De Bedrijfsgroep „Haven- en aanverwante bedrijven” was een onderdeel van de gedwongen corporatistische herorganisatie van het Nederlandse bedrijfsleven onder toezicht van de nazi’s (de zogenaamde „Woltersom-organisatie”). Het feit dat de brief vanuit het „Polmanshuis” in de Warmoesstraat is verstuurd, plaatst het midden in het zakelijke hart van Amsterdam. De verwijzing naar „Arnhem” voor bezwaren wijst op de centrale rol van de Duitse administratie die aldaar was gevestigd voor post- en telegrafiezaken.