Handgeschreven notitie / memo. 19 juli 1944. P. Spruit
(expediteur?)

Onderzoek
In welke relatie
staat Spruit tot
Johannes Jagerman
en de zaken die
J. Jagerman aan
familieleden heeft
overgedaan;

Hoe werkt Spruit
overigens op L.O.?

19-7-44

(In de linker marge, verticaal geschreven:)
als koster v de kerk
J. Jagerman is koster in Putten Dit document is een korte, onderzoekende notitie over twee personen: P. Spruit en Johannes Jagerman. De kern van de notitie is een vraag naar de onderlinge relatie tussen deze mannen en de overdracht van "zaken" (vermoedelijk een bedrijf of eigendommen) door Jagerman aan zijn familie.

De meest opvallende aanwijzing in de tekst is de afkorting L.O., wat in de oorlogscontext staat voor de Landelijke Organisatie voor hulp aan onderduikers. De vraag "Hoe werkt Spruit overigens op L.O.?" duidt erop dat men wil weten of en hoe deze persoon betrokken is bij het verzet. De kanttekening in de marge geeft biografische context: Jagerman is koster van de kerk in Putten.

De toon van de notitie is zakelijk en onderzoekend. Het kan een interne instructie zijn binnen een verzetsgroep die de betrouwbaarheid van een (nieuw) contact controleert, of – vaker voorkomend bij dit type beknopte aantekeningen – een opsporingsnotitie van een Duitse instantie (zoals de Sicherheitsdienst) of een collaborerende politie-eenheid die verzetslijnen probeert te ontrafelen. De datum 19 juli 1944 plaatst dit document in een zeer gespannen fase van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Het is de zomer na D-Day; het verzet werd in deze periode steeds actiever en de Duitse repressie nam evenredig toe.

De vermelding van Putten is historisch beladen. Slechts enkele maanden na de datum op dit briefje, in oktober 1944, vond de beruchte Razzia van Putten plaats als represaille voor een aanval door het verzet op een Duitse auto. Deze notitie toont aan dat personen in Putten al in juli 1944 in het vizier stonden bij instanties die onderzoek deden naar verzetsactiviteiten (de L.O.). Dat een koster hierbij genoemd wordt, is niet vreemd; de kerken speelden vaak een faciliterende rol in het onderduikersnetwerk. J. Jagerman P. Spruit Politie