Getuigenverklaringen / Onderzoeksrapportage van de Hulpbrandwacht. - 2 -

de onder-brandmeester alarm maken en deelde toen mede dat er een heel pak bussen solution gestolen was. Zooals ik later vernam waren door den hulp-brandwacht Scheen een aantal bussen terug bezorgd".
Hierna gehoord: Leendert van der Maas, oud 26 jaar, hulpbrandwacht, dienstdoende op post Centrale Markt, wonende Kinkerstraat 370/1, die aldus verklaarde:
"Op 24 April 1944, omstreeks 5 uur n.m. zat ik in de cantine van onze kazerne op de Centrale Markt aan tafel met mijn collega's Ligtenberg en Smit ~~en~~ toen zich onze collega de Kock bij ons voegde en mij twee bussen solution te koop aanbood. Hiervoor zou ik hem dan f. 10.- moeten betalen. Of hij de bussen solution bij zich had weet ik niet. Gezien heb ik ze in elk geval niet. Ik ben op het aanbod van de Kock niet ingegaan waarna hij zich weer verwijderde. Hoe de Kock aan deze bussen solution gekomen was weet ik niet. Ongeveer 10 minuten nadien liet de commandant Snoeks alarm maken en deelde hij mede dat er een pak met bussen solution gestolen was, naar hij vermoedde door iemand van onze menschen. Snoeks gaf bevel dat deze bussen terug moesten komen daar hij anders de politie zou waarschuwen. Na dit appel zag ik dat mijn collega Scheen zich met een gevulde zak in het commandantenverblijf begaf. Later vernam ik dat hij een aantal bussen met solution had terug gebracht. Hoe Scheen daar aan gekomen was weet ik niet".
Vervolgens hoorde ik: Hendrik Thomas Smit, oud 32 jaar, hulpbrandwacht, dienstdoende op post Centrale Markt, wonende Spaarndammerdijk 153, die als volgt verklaarde:
"Op 24 April 1944 omstreeks 5 uur n.m. bevond ik mij met mijn collega's Ligtenberg en van der Maas in de cantine van onze kazerne toen de hulpbrandwacht de Kock bij ons kwam en aan mijn collega van der Maas twee bussen solution te koop aanbood. Voor beide bussen wilde hij f. 10.- hebben. Van der Maas is echter op dit aanbod niet ingegaan waarna de Kock weer heenging. Vrij spoedig daarna moesten wij allen op appel komen en werd ons door den dienstdoenden commandant medegedeeld, dat er een heel pak met bussen solution verdwenen was. Hoe dat precies in elkaar zat weet ik niet doch wel herinner ik mij, dat later op dien dag de hulpbrandwacht Scheen met een gevulde zak het commandantenverblijf inging. Zooals ik later vernam waren het de bussen met solution, die hij daar gebracht had. Hoe Scheen en Kock aan de solution gekomen waren weet ik niet".
Voorts hoorde ik, rapporteur:
KAREL LODEWIJK SCHEEN
geboren te Amsterdam 6 Maart 1908, hulpbrandwacht, dienstdoende op de post Centrale Markt en wonende Polanenstraat 76/1 te Amsterdam, die mij het volgende verklaarde:
Op 24 April 1944 omstreeks 5 uur n.m. bevond ik mij op de post Centrale Markt, toen de dienstdoende commandant, de onderbrandmeester Snoeks alarm liet maken en wij allen buiten moesten aantreden. Snoeks deelde ons toen mede, dat van een lorrie welke voor den ingang van onze kazerne gestaan had een pak bussen met solution was verdwenen en dat dit vermoedelijk door iemand van onze menschen moest zijn gedaan. Snoeks gaf bevel dat deze zaak zoo spoedig mogelijk in orde moest komen daar hij anders de politie in dit geval zou betrekken. Ik ben toen min of meer als bemiddelaar opgetreden en heb later in een zak de bussen solution teruggebracht bij den commandant Snoeks. Van wie de bussen afkomstig zijn doet niets terzake want de zaak zou hiermede afgedaan zijn. Ik kan U dan ook verder geen inlichtingen geven".
Hierna gehoord:
ADRIEN GUILLAUME DE KOCK Het document bevat getuigenverklaringen over een interne diefstal bij de Hulpbrandwacht in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Kernpunten:
* Het incident: Op 24 april 1944 werd een pakket met bussen "solution" (lijm voor het repareren van banden) gestolen van een lorrie voor de kazerne aan de Centrale Markt.
* De verdenking: De hulpbrandwacht De Kock bood kort na de diefstal twee bussen solution te koop aan aan collega's voor de prijs van 10 gulden.
* De afwikkeling: Commandant Snoeks dwong een teruggave af door met de politie te dreigen. Karel Lodewijk Scheen bracht de goederen uiteindelijk terug, waarbij hij zichzelf presenteerde als "bemiddelaar" om de identiteit van de dader (vermoedelijk hijzelf of De Kock) te beschermen en de zaak intern af te doen. Dit document biedt een inkijkje in de dagelijkse realiteit van de Duitse bezetting in Nederland (1940-1945).
* Schaarste: Grondstoffen zoals rubber en solution waren uiterst schaars en kostbaar op de zwarte markt. Diefstal van dergelijke goederen kwam veelvuldig voor, zelfs binnen overheids- of hulpdiensten.
* Hulpbrandwacht: Veel mannen namen dienst bij de Hulpbrandwacht om te ontkomen aan de Arbeitseinsatz (dwangarbeid in Duitsland). Hoewel het een officiële instantie was, heerste er vaak een informele sfeer en was er sprake van onderlinge handel.
* Interne rechtspraak: Het dreigen met de politie door commandant Snoeks was een effectief middel, aangezien bemoeienis van de (onder Duits toezicht staande) politie vaak leidde tot veel zwaardere straffen of deportatie, iets wat men binnen het korps liever vermeed.