Getypte brief / circulaire. De Directeur van de Dienst der Gemeentelijke Wasch- en Schoonmaak-, Bad- en Zweminrichtingen, Amsterdam. № 1 / 3 / 4M. 1939 13/4

DIENST DER GEM. WASCH- EN SCHOONMAAK-, BAD- EN ZWEMINRICHTINGEN.
no. 978 WSBZ. Nw. Looiersdwarsstr. 9-17.
Tel: 40115.

[Handgeschreven aantekening: m.i. Th. Timmer]

Amsterdam, 11 April 1939.

Ingevolge besprekingen met den Lucht-
beschermingsdienst en met verwijzing naar mijn U eerder
toegezonden circulaire, heb ik de eer U nader mede te
deelen, dat door de vele aanvragen tot het aanbrengen
van verduisteringsgordijnen, mijn Dienst niet in staat is
tijdig hiervoor de noodige opmetingen te verrichten.
Daarom meen ik goed te doen een algemeene prijsopgave
te verstrekken. Het is n.l. mogelijk een eenvoudige
voorziening in gewapend zwart papier te bewerkstelli-
gen. De prijs hiervan kan gesteld worden op ± f 1,50
per M2, inclusief het door ons aanbrengen der gordijnen.
In verband met de bestellingen, welke door mij moeten
worden gedaan, verzoek ik U beleefd de voor Uw dienst
benoodigde aantallen M2 te verduisteren raamoppervlak
aan mij ten spoedigste te willen opgeven.

De Directeur van den Dienst
der Gem. Wasch- en Schoonmaak-,
Bad- en Zweminrichtingen,

[Handtekening: F.J. Timmerman]

Aan . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . Deze brief is een zakelijke mededeling van de Amsterdamse gemeentelijke dienst voor was- en badinrichtingen. De kern van de boodschap is een logistiek probleem: door een stormloop op verduisteringsgordijnen kan de dienst de individuele opmetingen niet meer aan. Als oplossing wordt een standaardprijs van 1,50 gulden per vierkante meter voorgesteld voor een eenvoudige oplossing van "gewapend zwart papier", inclusief montage. De directeur dringt aan op een snelle opgave van de benodigde oppervlaktes om de materialen tijdig te kunnen bestellen.

Opvallend is dat een dienst die zich normaal bezighoudt met wassen, schoonmaken en zwembaden, hier belast is met de technische uitvoering van luchtbeschermingsmaatregelen. Dit duidt op een efficiënte inzet van gemeentepersoneel voor civiele verdedigingstaken. De datum van de brief, 11 april 1939, is zeer betekenisvol. De Tweede Wereldoorlog zou minder dan vijf maanden later uitbreken (september 1939). In deze periode heerste er in Nederland een grote oorlogsdreiging en was de mobilisatie van zowel het leger als de burgerbevolking in volle gang.

De "Luchtbeschermingsdienst" (LBD) was verantwoordelijk voor het voorbereiden van de bevolking op mogelijke luchtaanvallen. Een van de belangrijkste passieve verdedigingsmaatregelen was de verduistering: het volledig afschermen van lichtbronnen zodat steden 's nachts onzichtbaar waren voor vijandelijke piloten. Deze brief toont de praktische kant van die voorbereidingen: de massale behoefte aan verduisteringsmateriaal leidde tot capaciteitsproblemen bij de uitvoerende diensten, nog voordat er daadwerkelijk een schot was gelost. F.J. Timmerman