Archief 745
Inventaris 745-289
Pagina 40
Dossier 23
Jaar 1939
Stadsarchief

Officieel afschrift van een gemeentelijk besluit (vergunning).

Uitgegeven op 21 april 1939; vergunning gaat in op 1 mei 1939.

Origineel

Officieel afschrift van een gemeentelijk besluit (vergunning). Uitgegeven op 21 april 1939; vergunning gaat in op 1 mei 1939. [Stempel linksboven:] № 39 / 8 / 17 M. 1939 3/3
[Handschrift rechtsboven:] M. Rietveld [?] D.M. (1) 2 ex. M. de Boer

No. 5/215 L.M. 1939. Afschrift.

Burgemeester en Wethouders van Amsterdam,
Gezien een adres van Abraham Schavrien, wonende Nieuwe Kerkstraat 13 III, waarbij vergunning wordt verzocht tot het innemen eener standplaats met een handkar ten verkoop van fruit op den openbaren weg;
Geven adressant te kennen, dat hem met ingang van 1 Mei 1939 tot wederopzeggens toe, wordt toegestaan een standplaats in te nemen met een handkar ten verkoop van fruit op den openbaren weg
a. op den rijweg van de Lepelstraat vóór het perceel Lepelstraat 20 c, tegen en evenwijdig aan het verhoogde voetpad;
b. den rijweg van de Lepelstraat voor den zijgevel van perceel Weesperstraat 128, tegen en evenwijdig aan het verhoogde voetpad, om daarvan voor de sub a. genoemde plaats des Vrijdags en voor de sub b. genoemde plaats dagelijks behalve des Vrijdags en des Zaterdags aanvangende te 8 uur v.m. gebruik te maken gedurende de tijden waarop het venten met genoemd artikel volgens de Verordening op de Winkelsluiting is toegestaan.
en voorts onder de volgende voorwaarden:

a. het verschuldigde standplaatsgeld moet bij vooruitbetaling worden voldaan;
b. de vergunninghouder mag alleen persoonlijk van deze vergunning gebruik maken;
c. boven de kar mag zich niets anders bevinden dan een zeil of een andere bedekking van een afmeting niet grooter dan de oppervlakte van de kar, welke bedekking alleen aan de kar en niet, op welke wijze ook, aan de straat of anderszins mag worden vastgemaakt;
d. aan de kar mag zich geen omheining bevinden, hetzij van zeildoek, hetzij van getimmerte, zoodat het uitzicht boven, onder en langs de kar naar alle zijden vrij blijve;
e. onder de kar of in de onmiddellijke nabijheid daarvan, mogen zich geen voorwerpen bevinden van welken aard ook;
f. de straat onder en in de nabijheid van de kar moet rein blijven;
g. de verpakking, bewaring, behandeling en het vervoer mag uitsluitend geschieden op zindelijke wijze en zoodanig, dat verontreiniging voldoende wordt voorkomen.
h. de verpakking van eetwaren mag niet geschieden in papier, dat reeds voor andere doeleinden is gebruikt;
i. de vergunninghouder moet op de eerste aanzegging der Politie de aangewezen plaats ontruimen, indien dit in het belang van de openbare orde of van het openbaar verkeer, door deze noodig wordt geoordeeld, zullende de weder ingebruikneming niet mogen geschieden, dan met haar toestemming, terwijl alle overige aanwijzingen door haar te geven, stipt moeten worden nageleefd;
j. deze vergunning zal op eerste aanvraag aan alle ambtenaren van de Politie en het Marktwezen ter inzage moeten worden overhandigd,

[Handschrift onderaan:] uitgegeven 21/4 '39. Dit document is een typisch voorbeeld van de strikte regulering van straathandel in Amsterdam aan het eind van de jaren '30. Enkele opvallende punten:

  • Locatie-specifiek: De vergunning is uiterst nauwkeurig in de plaatsbepaling (voor welk perceel, hoe de kar moet staan ten opzichte van het voetpad). Dit wijst op een hoge graad van controle op de openbare ruimte om verkeershinder te voorkomen.
  • Tijdsbepalingen: Er is een specifiek schema voor de vrijdag (de dag voor de Sabbat), wat gebruikelijk was in wijken met veel Joodse handelaren. Opmerkelijk zijn de rode strepen in de tekst bij de dagen; deze markeringen zijn waarschijnlijk door een ambtenaar aangebracht om de uitzonderingen snel te kunnen lezen.
  • Hygiënevoorschriften: Punten g en h tonen de toenemende aandacht voor volksgezondheid. Het verbod op het gebruik van tweedehands papier ("papier, dat reeds voor andere doeleinden is gebruikt") was een belangrijke maatregel tegen de verspreiding van bacteriën.
  • Beperkingen van de standplaats: De kar mocht geen permanente "tent" worden. De regels over het zeil en het vrije uitzicht (punten c en d) dienden om te voorkomen dat straathandelaren semi-permanente bouwwerken opwierpen die het straatbeeld en het zicht voor het verkeer zouden verstoren. De datum van het document, april 1939, plaatst dit besluit in een bewogen historische periode.

  • De Locatie: De Lepelstraat, Weesperstraat en Nieuwe Kerkstraat vormden het hart van de Amsterdamse Jodenbuurt. Standplaatsen in dit gebied waren essentieel voor de lokale economie, aangezien veel Joodse bewoners afhankelijk waren van de ambulante handel (markt- en straatverkoop).

  • Abraham Schavrien: De geadresseerde, Abraham Schavrien, was een Joodse Amsterdammer. Archiefonderzoek (zoals bij het Joods Monument) leert dat Abraham Schavrien (geboren in 1888) en zijn gezin de oorlog niet hebben overleefd; hij werd in 1942 in Auschwitz vermoord. Dit document is daarmee een tastbaar overblijfsel van zijn dagelijks leven en broodwinning vlak voordat de nazi-bezetting de rechten van Joodse burgers volledig ontnam.
  • Administratieve transitie: Slechts een jaar na de uitgifte van deze vergunning zouden dergelijke economische activiteiten voor Joodse Amsterdammers eerst worden beperkt en later geheel verboden door de Duitse bezetter. Dit afschrift getuigt van de laatste periode van 'normale' ambtelijke gang van zaken in vooroorlogs Amsterdam.

Samenvatting

Dit document is een typisch voorbeeld van de strikte regulering van straathandel in Amsterdam aan het eind van de jaren '30. Enkele opvallende punten:

  • Locatie-specifiek: De vergunning is uiterst nauwkeurig in de plaatsbepaling (voor welk perceel, hoe de kar moet staan ten opzichte van het voetpad). Dit wijst op een hoge graad van controle op de openbare ruimte om verkeershinder te voorkomen.
  • Tijdsbepalingen: Er is een specifiek schema voor de vrijdag (de dag voor de Sabbat), wat gebruikelijk was in wijken met veel Joodse handelaren. Opmerkelijk zijn de rode strepen in de tekst bij de dagen; deze markeringen zijn waarschijnlijk door een ambtenaar aangebracht om de uitzonderingen snel te kunnen lezen.
  • Hygiënevoorschriften: Punten g en h tonen de toenemende aandacht voor volksgezondheid. Het verbod op het gebruik van tweedehands papier ("papier, dat reeds voor andere doeleinden is gebruikt") was een belangrijke maatregel tegen de verspreiding van bacteriën.
  • Beperkingen van de standplaats: De kar mocht geen permanente "tent" worden. De regels over het zeil en het vrije uitzicht (punten c en d) dienden om te voorkomen dat straathandelaren semi-permanente bouwwerken opwierpen die het straatbeeld en het zicht voor het verkeer zouden verstoren.

Historische Context

De datum van het document, april 1939, plaatst dit besluit in een bewogen historische periode.

  1. De Locatie: De Lepelstraat, Weesperstraat en Nieuwe Kerkstraat vormden het hart van de Amsterdamse Jodenbuurt. Standplaatsen in dit gebied waren essentieel voor de lokale economie, aangezien veel Joodse bewoners afhankelijk waren van de ambulante handel (markt- en straatverkoop).
  2. Abraham Schavrien: De geadresseerde, Abraham Schavrien, was een Joodse Amsterdammer. Archiefonderzoek (zoals bij het Joods Monument) leert dat Abraham Schavrien (geboren in 1888) en zijn gezin de oorlog niet hebben overleefd; hij werd in 1942 in Auschwitz vermoord. Dit document is daarmee een tastbaar overblijfsel van zijn dagelijks leven en broodwinning vlak voordat de nazi-bezetting de rechten van Joodse burgers volledig ontnam.
  3. Administratieve transitie: Slechts een jaar na de uitgifte van deze vergunning zouden dergelijke economische activiteiten voor Joodse Amsterdammers eerst worden beperkt en later geheel verboden door de Duitse bezetter. Dit afschrift getuigt van de laatste periode van 'normale' ambtelijke gang van zaken in vooroorlogs Amsterdam.

Kooplieden in dit dossier 100

A. Bepaling Waterlooplein 42.225
Aangegeven gevallen Waterlooplein 3060
J. Renz. Waterlooplein 6
W. Hartsuiker Waterlooplein
Alcoholhoudende dranken (*Spiritueux*) Waterlooplein 27.8
Alcoholhoudende dranken / *Spiritueux* Waterlooplein 25.1
A. Geboorte Waterlooplein 27.9
A. Geboorte Waterlooplein 25.1
Andere eet- en drinkwaren (*Autres denrées alimentaires*) Waterlooplein 1.2
Andere eet- en drinkwaren / *Autres denrées alimentaires* Waterlooplein 1.6
A. Schavrien Lepelstraat.(17)
Azijn (*Vinaigre*) Waterlooplein 0.4
Azijn / *Vinaigre* Waterlooplein 0.7
B. Dotsch Nieuwmarkt Noord-Westelijke vleugel van de brug over de N.Achtergracht tegenover den zijgevel van perceel Weesperstraat 140, tusschen een daar geplaatsten trammast en den eersten boom.(11)
B. Dotsch Waterlooplein
Belastingen naar het inkomen en vermogen Waterlooplein
Boek- en steendrukkerij Waterlooplein 44
P. Brood Waterlooplein 1.0
Brood / *Pain* Waterlooplein 1.7
Cacao en chocolade (*Cacao et chocolat*) Waterlooplein 0.4
Cacao en chocolade / *Cacao et chocolat* Waterlooplein 0.3
Chemische nijverheid Waterlooplein 2
Consumptieijs (*Glace de consommation*) Waterlooplein 3.7
Consumptieijs / *Glace de consommation* Waterlooplein 6.6
Dec., 1934 Waterlooplein Dec. '35
B. Diamant Waterlooplein 4
Diverse monsters / *Echantillons divers* Waterlooplein 6.4
Dividend- en tantièmebelasting Waterlooplein
E. Spreekmeester het verhoogde middengedeelte van het Jonas Daniel Meyerplein, recht tegenover de scheiding van de percelen no.18-20, achter de tweede rij boomen, ten Westen van het pompstation.(1)
E. Spreekmeester Waterlooplein
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6