P. de Geus

Getypte financiële staat (Debiteuren Saldi Staat).

* **Administratieve structuur:** Het betreft een klassieke debiteurenlijst waarbij per klant de debetstand (schuld), creditstand (betalingen/tegoed) en het uiteindelijke saldo worden weergegeven. * **Correcties:** Er zijn handmatige wijzigingen aangebracht. Bij de posten "A.J. de Graaf" en "P. van Hoeckel & Zn" is de aanduiding "NV" (Naamloze Vennootschap) doorgehaald, wat mogelijk wijst op een wijziging in de rechtsvorm of een eerdere typefout. * **Aandachtspunten:** Aan de rechterzijde van de saldikolom staan bij bepaalde regels horizontale potloodstreepjes (bijv. bij N.V. Jac.v.d. Berg, N.V.P.J.v.d. Brink en B. Moffie). Dit zijn vaak de posten met de hoogste openstaande saldi, wat suggereert dat deze extra gecontroleerd moesten worden. * **Typografische bijzonderheden:** Bij "Fa. Gebrs. S. Hagenaar" ontbreekt in de creditkolom een decimaalteken (er staat 292963 in plaats van 292.63), maar het saldo van 7.25 bevestigt de rekenkundige waarde. Bij "Fa C.H. Heerding" is een komma gebruikt in plaats van een punt (278,53).

Getypte financiële lijst (debiteurenoverzicht).

Dit document is een debiteurenlijst van een koelhuis, gedateerd op 31 januari 1940. Het geeft een overzicht van openstaande saldi van zowel individuen als bedrijven. Het koelhuis faciliteerde waarschijnlijk de opslag van bederfelijke waren zoals vlees of fruit (gezien de vermelding van de "Wyksche fruitmy."). De bedragen variëren sterk, van enkele centen (F.J. Beugel, f. 0.05) tot aanzienlijke bedragen voor die tijd (Wyksche fruitmy., f. 1412.82). De lijst is deels alfabetisch geordend. Onderaan de eerste kolom staat een subtotal ("Transporteeren"), dat bovenaan de tweede kolom wordt voortgezet ("Transport") om tot een eindtotaal van 5669,93 gulden te komen.

Getypte bijlage bij een officiële brief.

* **Economische Controle:** Het document getuigt van de strikte regulering van de voedseldistributie tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Groente- en Fruitcentrale trad op als controlerend orgaan. * **Aard van de Straffen:** Handelaren werden voor periodes van zes maanden tot een jaar uitgesloten van deelname aan veilingen. De reden voor deze straffen wordt niet expliciet vermeld, maar in deze periode ging het vaak om overtredingen zoals zwarte handel, prijsopdrijving of administratieve onregelmatigheden. * **Logistiek Netwerk:** De lijst geeft een gedetailleerd inzicht in de logistieke lijnen van de Amsterdamse Centrale Markt. Het toont hoe handelaren via commissionairs (tussenpersonen) goederen betrokken van veilingen door het hele land (van Noord-Holland tot Limburg en Zeeland). * **Terminologie:** "Punten hebben" op een veiling verwijst waarschijnlijk naar de registratie of het recht om op die specifieke locaties in te kopen.

Handgeschreven notitie/memorandum op een fragment van een officieel formulier.

* **Inhoud:** Het document lijkt een korte agenda of een instructie voor een bijeenkomst of programma-onderdeel. Er wordt een volgorde aangegeven: eerst "oproepen en mededeelingen", gevolgd door een "toespraak van V.M.". * **Annotaties:** De rode afkorting "acc." (waarschijnlijk 'accord' of 'geaccepteerd') achter de naam Barends duidt op een goedkeuring of een afgevinkte taak. * **Drager:** De notitie is geschreven op de achterkant van een officieel formulier van de Gemeente Amsterdam (herkenbaar aan de gespiegelde letters "Gemeente Amsterdam" en "Dienst van..."). Papierhergebruik was gebruikelijk in 1943 vanwege schaarste. * **Initialen:** De initialen onderaan (H.H.) komen overeen met de naam bovenaan (H.H. Dijkstra), wat suggereert dat Dijkstra de opsteller van de notitie is.

Inspectierapport / controlestaat van een marktmeester of controleur.

Dit document is een verslag van de controle op de vismarkt op het Mosplein in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting in 1943. De controleur heeft per datum genoteerd welke viskooplieden (zoals Van der Werf, Schilder, Geus, Aal en Biesenbeek) aanwezig waren en welke hoeveelheden vis zij verhandelden. Opvallend is dat bijna alle partijen "100 schol" (schol) bevatten, wat kan wijzen op een vaste toewijzing of een standaard verpakkingseenheid (zoals een kist). De afkorting "acc:" staat voor 'accoord', wat aangeeft dat de aangetroffen hoeveelheden overeenkwamen met de papieren. De term "Geturfd" rechtsboven duidt op een handmatige telling. De diagonale aantekening "Pass. contr." staat zeer waarschijnlijk voor 'Passage controle', wat betekent dat de handelaren gecontroleerd zijn bij het betreden van of tijdens hun aanwezigheid op de marktplaats.

Getypt verslag (Bericht).

Dit verslag van marktmeester C. Blom beschrijft een incident betreffende mogelijke corruptie of vriendjespolitiek bij de distributie van schaarse levensmiddelen (15 ton doperwten) in bezet Amsterdam. * **Het conflict:** De heer De Geus (hoofd van het distributiekantoor) wilde op zondagochtend 18 juli 1943 een grote partij erwten exclusief verdelen onder vier specifieke handelaren, met als excuus dat de waar anders tot maandag zou bederven. * **Escalatie:** Andere handelaren vormden direct een comité en schakelden de economische controledienst (Wirtschaftsdienst) in. De politie wist niet goed hoe te handelen wegens gebrek aan expertise over de houdbaarheid van de erwten. * **De uitkomst:** Ondanks het advies om de keuringsdienst af te wachten, gaf de politie de partij toch vrij aan de vier begunstigde handelaren. De keuringsambtenaar stelde achteraf vast dat directe verkoop "niet noodzakelijk" was. * **Het bewijs van onregelmatigheid:** De laatste alinea is cruciaal: op maandagochtend bleken de erwten nog gewoon in de voorraad van de begunstigde handelaren te staan, wat bewijst dat het argument van "dreigend bederf" vals was en enkel diende om de reguliere distributie te omzeilen.

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE M^r de Gaer

# TRANSCRIPTIE Den Heer. Directeur v/h. Marktwezen Jan van Galenstraat Amsterdam (W.)

# TRANSCRIPTIE den heer P.Vos, Keizersdwarsstr.14 II A l h i e r (C)

# TRANSCRIPTIE Den Heer P. Hoekhouder v. Marktwezen. Jan v. Galenstraat 14.