A. Kaag

Handgeschreven verzoekschrift / brief.

* **Inhoud:** De schrijver, A. Kaag, verzoekt om de toewijzing van een vaste marktplaats in Amsterdam. Hij voert aan dat hij ervaring heeft als verkoper in loondienst (bij de firma Jan Klein) op zowel de Oude Markt als de Centrale Markt. Nu hij ontslagen is, wenst hij als zelfstandig ondernemer ("voor mijn eigen") aan de slag te gaan. Hij benadrukt dat hij reeds beschikt over de noodzakelijke papieren (een "Grossier kaart"). * **Taal en Spelling:** Het document is geschreven in een beleefde maar grammaticaal incorrecte stijl. Er zijn diverse spelfouten en dialectische invloeden zichtbaar, zoals: * "Verscheven" (waarschijnlijk bedoeld als verstreken/verleden). * Het gebruik van "mijn" in plaats van "mij" ("moest ik mijn melden", "mijn nog geen plaats", "voor mijn word"). * Fonetische spellingen zoals "rigten" (richten) en "Perseneel" (personeel). * "word" in plaats van "wordt" (dt-fout). * **Schrifttype:** Een regelmatig, hellend cursief handschrift (Latijns schrift), goed leesbaar en kenmerkend voor de eerste helft van de 20e eeuw.

Handgeschreven zakelijke brief (intrekking van een aanvraag).

De brief is een formeel schrijven van de heer A. Kaag aan een gemeentelijke instantie of marktmeester. De kern van de boodschap is de (voorlopige) annulering van een verzoek om een standplaats op de Centrale Markt in Amsterdam. De reden voor dit uitstel is van personele aard: een collega is ziek geworden, waardoor Kaag de lopende zaken niet alleen kan behappen. **Taalgebruik en stijl:** De brief hanteert een beleefde, enigszins nederige toon die gebruikelijk was in correspondentie met de overheid ("Wel Edl Heer", "Uw Hoog achtende"). Er zijn enkele taalkundige bijzonderheden die passen bij de tijd of het opleidingsniveau van de schrijver: * **Spelling:** "voorloopig" (volgens de toen geldende spelling De Vries en Te Winkel). * **Grammatica:** "Ik bedankt" (waarschijnlijk een verschrijving voor 'bedank') en "voor mijn" in plaats van 'voor mij'. * **Terminologie:** "Bedrijf" wordt hier gebruikt in de zin van de dagelijkse werkzaamheden of de onderneming als geheel.

Handgeschreven brief op gelinieerd papier.

De brief is een formele kennisgeving aan een gemeentelijke instantie (waarschijnlijk de marktmeester of het marktwezen). De schrijver, de heer Kaag, ziet af van een toegewezen standplaats op de Centrale Markt in Amsterdam. Zijn voornaamste bezwaar is de verplichting om een contract voor een heel jaar te tekenen. Hij kwalificeert de huidige handelssituatie als "risiekant" (risicovol), wat hem ervan weerhoudt om een langdurige verplichting aan te gaan. De brief getuigt van een correcte, ietwat verontschuldigende toon ("ik hoop niet dat u mij kwalijk zult nemen"). De administratieve afhandeling is zichtbaar door de snelle datering van de archiveringsinstructie ("Opbergen") op 3 mei, slechts één dag na verzending.

Administratieve tabel / Logistiek overzicht.

Dit document biedt een gedetailleerd statistisch inzicht in de voedseldistributie in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Enkele opvallende aspecten zijn: 1. **Transportmiddelen:** De afhankelijkheid van paard en wagen (p. en w.) en handkarren is zeer groot. Dit wijst op het enorme gebrek aan brandstof voor civiel gebruik. De vermelding "gassauto" duidt op voertuigen die zijn omgebouwd naar houtgasgeneratoren, een typische noodoplossing uit de oorlogsjaren. 2. **Logistieke Eenheden:** Er wordt gerekend in hectoliters (H.L.), wat de standaardmaat was voor bulkgoederen zoals aardappelen. 3. **Economische Waarde:** De verhouding tussen volume en guldens lijkt constant (ongeveer 0,21 gulden per hectoliter transportvergoeding), wat duidt op vaste tarieven die door de Centrale Markt of de bezettingsautoriteiten waren vastgesteld. 4. **Spreiding:** De tabel toont een grote variëteit aan transporteurs, van kleine zelfstandigen met een handkar tot grotere ondernemers met meerdere paardenwagens.

Administratief kasboek / Transportlijst.

* **Structuur:** Het document is een strikt overzicht van transportprestaties. Per transporteur wordt de capaciteit van het voertuig vermeld, gevolgd door de wekelijkse hoeveelheid vervoerde aardappelen in Hectoliters (H.L.) en de bijbehorende verdiensten of kosten in guldens (gld.). * **Voertuigtypen:** Er is een duidelijk onderscheid tussen: * **p. en w.**: Paard en wagen (meest voorkomend, capaciteit 25-40 H.L.). * **handkar**: Voor kleinere hoeveelheden (capaciteit 10 H.L.). * **gasauto**: Een vrachtwagen rijdend op houtgas (vanwege brandstoftekorten in de oorlog). * **Rekeneenheid:** De verhouding tussen H.L. en gld. lijkt constant te liggen rond de 0,21 gulden per Hectoliter (bijv. J. de Vries: 193 H.L. voor 40.53 gld). * **Handgeschreven tekens:** Er staan kleine kruisjes (†) en vinkjes bij diverse getallen, wat duidt op administratieve controle of verificatie door een accountant of opzichter.

Administratief register / Grootboek van transportwerkzaamheden.

Dit document is een logboek van het transport van aardappelen vanuit de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. * **Transportmiddelen:** De tabel toont een diversiteit aan transportmiddelen die tekenend zijn voor de tijd: * *Handkar:* Voor de kleinste ladingen. * *P. en W. (Paard en Wagen):* Het meest voorkomende vervoermiddel in de lijst. * *Gasauto:* Slechts één vermelding (J. Hoogendoorn). Dit wijst op de schaarste aan benzine; vrachtwagens reden in die tijd vaak op houtgasgeneratoren. * **Eenheden:** Er wordt gerekend in Hectoliters (H.L.). De prijs per Hectoliter lijkt constant te zijn: als we de bedragen delen door de H.L., komen we uit op een tarief van ongeveer **0,21 gulden per H.L.** (bijv. 193 H.L. voor 40,53 gulden). * **Administratieve tekens:** De "x" achter bepaalde namen en de rode markeringen duiden op een controleproces of specifieke afrekeningen door de administratie van de markt of het vervoersbedrijf "Th. Janssens".

# TRANSCRIPTIE [Links boven, doorgehaald en vervaagd:] *...* *...* [Midden boven, in rode inkt:] 146ᵃ / 13 I / 2 24/4/43 [Hoofdtekst:] aan N.V.C. In bijlage dezes doe ik U toekomen afschrift van een brief d.d. 8 April j.l. van de fa Gebr. Dil, Koog a/d Zaan, onder mededeeling, dat de bewuste zending gerookte aal bij nauwkeurige weging slechts 20 ½ kg. bleek te bevatten! [doorgehaald woord] Ik v...

# TRANSCRIPTIE (Handgeschreven aantekeningen rechtsboven: *C. v. d. Kaai* en *Verzonden 18/10*) VP/HG. den Heer H. Zegerius, Oude Schans 15, Amsterdam-Centrum. Wijk 2. 27/89/2 M. 17 October 1940. Naar aanleiding van Uw brief ingekomen op 11 dezer be- richt ik U, dat het daarin vervatte verzoek niet voor inwilliging in aanmerking kan komen. U is verplicht om het door U verschuldigde marktgeld ...

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven:] vP/HG. [Midden boven, handgeschreven:] _Extra_ [Geadresseerde:] den Heer L.A. Kok, Passeerdersstraat 27, Amsterdam-Centrum. Wijk 6. [Links:] 27/82/11 M. [Rechts:] 17 October 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 8 dezer bericht ik U, dat het daarin vervatte verzoek niet voor inwilliging in aan- merking kan komen. Indien U voortaan Uw plaats op de m...

# TRANSCRIPTIE Ondergetekende verklaart van H. Overdijk in 1940 gerookte aal van hem gekocht te hebben. *[In de rechterkantlijn, verticaal genoteerd:]* Onb. visser *[Stempel:]* A. VAN INGE CAFÉHOUDER Reguliersdwarsstr. 103-105 A’DAM-C. TEL. 36910 *[Handtekening over de stempel:]* A. v Inge

# TRANSCRIPTIE No. 466/161/1 M. 1943 7/5 [stempel/handgeschreven] Amsterdam, 5.5.43. Aan den heer A.H. de Haan Inspecteur van het Marktwezen, alhier. Mijnheer, Ofschoon de ondergetekende H. ter Voort Sr. geboren 20.4.1891. wonende Lindengracht 150. I de grootste aanvoerder van zeevisch is en vroeger een zeer groote hoeveelheid aal betrok van Kinke te Enkhuizen en van Ap Molenaar en van Tuut te ...