S. Casseres

Getypte brief (doorslag/kopie).

Deze brief is een formeel administratief schrijven betreffende de verhuur van een pakhuisruimte (No. E 15) op de Centrale Markt in Amsterdam. De directeur verzoekt de Wethouder voor de Levensmiddelen om bemiddeling bij de Burgemeester voor de ondertekening van het huurcontract. De toon is uiterst beleefd en bureaucratisch, kenmerkend voor de ambtelijke correspondentie uit die tijd ("heb ik de eer U", "moge U beleefd verzoeken"). De vermelding van "in duplo" geeft aan dat er twee exemplaren van het contract zijn bijgevoegd.

Administratieve lijst van Joodse grossiers met gegevens over hun gehuurde objecten en toegewezen bewindvoerders.

Dit document is een administratieve neerslag van de **arisering** (het ontnemen van Joods bezit) van de Amsterdamse markthandel tijdens de Duitse bezetting. 1. **Doel van de lijst:** Het document dient om het overzicht te behouden over Joodse ondernemers die faciliteiten (pakhuizen, nissen en standplaatsen) huurden van de gemeente Amsterdam. De focus ligt op de aanwijzing van een *Verwalter* (bewindvoerder) of *Treuhänder-liquidateur*. 2. **Rol van de bewindvoerders:** Deze personen of instanties (zoals de beruchte *Omnia Treuhandgesellschaft*) werden aangesteld om de Joodse bedrijven over te nemen of te liquideren. In de laatste kolom is bij diverse namen expliciet vermeld: "met opdracht tot liquidatie". 3. **Administratieve controle:** De lijst toont hoe de gemeente (Afdeling Marktwezen) nauw samenwerkte met de bezetter om Joodse economische invloed uit te wissen. De handgeschreven wijzigingen (zoals bij M. v. Loggem) wijzen erop dat dit een werkdocument was dat actueel gehouden werd tijdens het proces van onteigening. 4. **Typologie objecten:** De gehuurde objecten variëren van grote pakhuizen (gecodeerd met letters als A, B, E) tot specifieke plaatsen in de markthallen ("Hal" followed by a number).

Administratieve lijst van openstaande vorderingen (debiteurenlijst).

Het document betreft een overzicht van kleine restschulden van handelaren op de Centrale Markt in Amsterdam. De posten variëren van reparatiekosten (glasherstel) tot achterstallige huur en "plaatsgeld" (de vergoeding voor een vaste staanplaats op de markt). Wat opvalt is de nauwkeurige boekhouding: voor kleine bedragen zoals 10 gulden of zelfs 16,23 gulden werd een officieel overzicht bijgehouden. De rode streep en de titel onderaan de pagina geven aan dat deze bedragen als problematisch werden beschouwd. De administratie merkt expliciet op dat de "inning op moeilijkheden stuit".

Document

* **Doel van de lijst**: Dit document fungeert als een overzicht van huurinkomsten uit commerciële objecten ("Pieren"). De eenheidsprijs van 800 gulden per jaar suggereert dat het gaat om gestandaardiseerde units, zoals marktkramen of opslagruimtes. * **Betekenis van de rode onderstrepingen**: De rode lijnen onder namen als Presser, Meentz, Casseres, Nikkelsberg en Hagenaar zijn zeer waarschijnlijk markeringen van Joodse huurders. In de context van de Duitse bezetting van Nederland werden dergelijke lijsten gebruikt voor de registratie en latere onteigening ('Arisering') van Joodse bezittingen en contracten. * **Handgeschreven vinkjes**: De vinkjes bij de eerste vier regels duiden op een administratieve controle, mogelijk met betrekking tot betalingen of de status van het contract.

- 3 -

17.9.08 J 261014 I. Jas 2e J.v. Campenstr. 103 I [v] 26.10.14 J 290697 K. Jas Retiefstr. 37 I [v] 29.6.97 J 220615 S. Jas Weesperstr. 127 I [v] 22.6.15 J 131208 B.v.d. Kar Ben Viljoenstr. 1 II [v] 13.12.08 -3-

# TRANSCRIPTIE M^r de Gaer

# TRANSCRIPTIE *(Bovenaan, handgeschreven in blauwe inkt):* Verzonden 4/8 *(Rechtsboven, getypt):* HB. den Heer J. de Casseres, Utrechtschedwarsstraat 114 II, Amsterdam-Centrum. Wijk 4. 30/44/2 M. 4 Augustus 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 29 Juli j.l. deel ik U mede, dat aan het daarin vervatte verzoek niet kan worden voldaan. De Directeur, wnd.

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa