Getypte lijst (doorslag) met handgeschreven annotaties in potlood en rode stift.
Origineel
Getypte lijst (doorslag) met handgeschreven annotaties in potlood en rode stift. 24 februari 1942 (volgens handgeschreven aantekening rechtsboven). (Handgeschreven rechtsboven:)
Origineel op 24/2 '42
gezonden aan
Referaat D. Goudriaan!!
JOODSCHE GROSSIERS CENTRALE MARKT.
| Firmanaam | Firmanten | Adres huis: | Adres C.M.: | Verkoop van: |
|---|---|---|---|---|
| M.Agsteribbe | M.Agsteribbe | Pretoriusstr.16 | Plaats Hal | fruit |
| - D.Appelboom | D.Appelboom | Rapenburgerstr.185 I | E 3 | " |
| - S.Blik | S.Blik | 2e Boerhaavestr.17II | Plaats Hal | " |
| J.Boeken | J.Boeken | Jodenbreestr.64 | " " | " |
| E.Braasem | (E.Braasem | Waterlooplein 25 | " " | " |
| (B.Braasem- | ||||
| Soep | idem | |||
| S.Casseres | S.Casseres | Retiefstraat 35 | E 9 | " |
| x M.van Cleef | M.v.Cleef | Andr.Bonnstr.13 I | Plaats Hal | " |
| - A.Cosman | A.Cosman | Tilanusstr.21 II | " " | " |
| - W.Cosman | W.Cosman | Th.Schwartzep1.27 | " " | " |
| S.Degen | S.Degen | Koestraat 13 I | " " | groente |
| Fa.S.Hagenaar | (A.Hagenaar | Vrolikstraat 56 | " " | fruit |
| (S.Hagenaar | Retiefstraat 21 | " " | " | |
| x N.Hagenaar | N.Hagenaar | Kloveniersburgw.16 | E 18 | " |
| Fa.Hes | (S.Hes Sr. | Nic.Maesstr.63 | H 6 | " |
| (K.Hes-Engel | idem | " | ||
| - Fa.H.Krant & Zn. | (H.Krant | Eemsstraat 60 hs | Plaats Hal | " |
| (J.Krant | Eemsstraat 60 hs | " " | " | |
| (Fa.H.Leever & Zn. | H.Leever | Pr.Hendrikstr.74 | " " | " |
| (Handgeschreven bij Leever:) (Deze zaak wordt gedreven door d. de Vries) : Charl. de Bourbonstr. 30 = Coenen! | ||||
| - L.van Loggem | L.v.Loggem | Nw.Prinsengrt.28 | H 8 | " |
| M.van Loggem | M.v.Loggem | Onbekendegracht 1 | B 8 | groente,fruit |
| Fa.L.Meents | M.Meents | Tugelaweb 10 | B 5 | " " |
| - Fa.Gebr.Meents | (A.Meents | Retiefstraat 8 | B 11c | fruit |
| (S.Meents | Amstellaan 57 | |||
| - H.Meents | H.Meents | Retiefstraat 12 | Plaats Hal | " |
| - L.Meents | L.Meents | Tugelaweb 10 | E 5 | " |
| - B.Moffie | B.Moffie | Biesboschstr.36 | H 12 | " |
| - Fa.Meyer Mok & Co. } | M.Mok | Amstelkade 166 | H 19 Kantoor | " |
| # (Verwalter: O.Wachter) } | H 66 | " | ||
| W.Nikkelsberg | W.Nikkelsberg | Boterdiepstr.16 | E 15 | " |
| Ph.Nikkelsberg | P.Nikkelsberg | Lekstraat 20 II | Plaats Hal | " |
| - Fa.Wed.L.Ossedrijver | L.Ossedrijver | 2e H.de Grootstr.66 I | H 23 | " |
| L.Polak | L.Polak | Zanddwarsstr.9 I | Plaats Hal | " |
| - J.Posener | J.Posener | Uiterwaardenstr.21 | " " | " |
| M.P.Presser | M.P.Presser | Marnixstraat 202 | " " | groente |
| - S.Pront | S.Pront | Rijnstraat 62 | HN 1 | fruit |
| - Fa.Gebr.Roodenburg | (A.Roodenburg | Weesperstraat 65 III | H 10 | " |
| (D.Roodenburg | Swammerdamstr.53 I | |||
| (H.Roodenburg | Weesperstraat 65 | |||
| - N.de Rooy | (N.de Rooy x | Van Woustr.65 III | HN 2 | " |
| (Handgeschreven bij de Rooy:) Van Woustr. 65 III overleden | ||||
| (A.de Rooy- | ||||
| Sjouwerman | Van Woustraat 65 I | |||
| - S.Schelvis | S.Schelvis | Vechtstraat 12 | C 8 | " |
| - L.Smoor | L.Smoor | Blasiusstraat 18 | Plaats Hal | " |
| B.van Thijn | B.v.Thijn | Wielingenstr.18 | " " | " |
| - A.v.Velzen | A.v.Velzen | Nw.Uilenburgerstr. | ||
| 84 I | E 6 | " | ||
| - Fa.H.Walg & Zn. | H.Walg | Vechtstraat 119 | Plaats Hal | " |
| - N.Walg | N.Walg | Ceintuurbaan 251 | B 7 | " |
| Ph.Witteboon | (Ph.Witteboon | Weesperstraat 17 | Plaats Hal | " |
| (M.Witteboon- | ||||
| Oppenheim | idem | |||
| - Fa.A.Wijnschenk | (A.Wijnschenk | IJsselstraat 8 | B 5 | gr. en fruit |
| (J.Wijnschenk | idem | |||
| M.Wijnschenk | M.Wijnschenk | Marnixstr.208 II | E 14 | " " |
x Geliquideerd :
| x J.Brilleslijper | J.Brilleslij- | 82 hs | | |
| | per | Nw.Uilenburgerstr. | Plaats Hal | fruit |
| x S.Kloots | S.Kloots | Swammerdamstr.38 | " " | " |
| x J.Presser | J.Presser | Marnixstraat 204 | B 9 | gr.en fruit |
| | H.Presser- | | | |
| | Peereboom | idem | | |
(Onderaan rechts handgeschreven:) z.o.z. / Z.O.Z.
(Linksonder paginanummering:) 44
--- Dit document is een administratief instrument van de Duitse bezetter of een collaboreerend Nederlands overheidsorgaan (zoals de Wirtschaftsprüfstelle of de marktmeester) om de Joodse economische aanwezigheid op de Amsterdamse Centrale Markt in kaart te brengen en te elimineren.
- Administratieve tekens: De rode streepjes en kruisjes voor de namen zijn van cruciaal belang. Deze markeren waarschijnlijk bedrijven die al onteigend waren, onder beheer van een Verwalter (bewindvoerder) waren gesteld of waarvan de eigenaren waren afgevoerd.
- Arisering: Bij Fa. Meyer Mok & Co. staat expliciet vermeld dat er een "Verwalter" is aangesteld (O. Wachter). Dit is een schoolvoorbeeld van 'arisering', waarbij Joods bezit werd overgedragen aan niet-Joodse beheerders. Ook de aantekening bij Fa. H. Leever & Zn. ("Deze zaak wordt gedreven door dhr. de Vries") duidt op een dergelijke overname.
- Liquidatie: Onderaan de lijst is een aparte sectie "Geliquideerd" toegevoegd voor ondernemers die al volledig uit het economisch verkeer waren gestoten.
- Persoonlijke tragedie: De handgeschreven opmerking bij N. de Rooy ("overleden") herinnert aan het menselijke leed achter deze kille cijfers en adressen.
--- In februari 1942 was de uitsluiting van Joden uit de Nederlandse samenleving in een vergevorderd stadium. Sinds eind 1940 moesten Joodse bedrijven worden geregistreerd (Verordening 189/1940). In 1941 en 1942 volgden verordeningen die de weg vrijmaakten voor de gedwongen verkoop of liquidatie van deze bedrijven.
De Centrale Markt in Amsterdam was het hart van de voedseldistributie. Een aanzienlijk deel van de handelaren in groente en fruit was van Joodse afkomst. Door hen van de markt te weren, trof de bezetter niet alleen de individuele ondernemers, maar verbrak hij ook de logistieke ketens van de Joodse gemeenschap zelf. Veel van de op deze lijst genoemde adressen liggen in de toenmalige Joodse buurt (Jodenbreestraat, Rapenburgerstraat, Weesperstraat) of in de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Pretoriusstraat), die later als 'Joodse wijken' werden aangewezen als voorportaal voor deportatie naar de vernietigingskampen. De referentie naar "D. Goudriaan" duidt mogelijk op een ambtenaar bij de gemeente of de bezettingsautoriteiten die belast was met markttoezicht of economische controle. D. Goudriaan H. Leever N. de Rooy O. Wachter