H. Leever

Getypte financiële staat (Debiteuren Saldi Staat).

* **Administratieve structuur:** Het betreft een klassieke debiteurenlijst waarbij per klant de debetstand (schuld), creditstand (betalingen/tegoed) en het uiteindelijke saldo worden weergegeven. * **Correcties:** Er zijn handmatige wijzigingen aangebracht. Bij de posten "A.J. de Graaf" en "P. van Hoeckel & Zn" is de aanduiding "NV" (Naamloze Vennootschap) doorgehaald, wat mogelijk wijst op een wijziging in de rechtsvorm of een eerdere typefout. * **Aandachtspunten:** Aan de rechterzijde van de saldikolom staan bij bepaalde regels horizontale potloodstreepjes (bijv. bij N.V. Jac.v.d. Berg, N.V.P.J.v.d. Brink en B. Moffie). Dit zijn vaak de posten met de hoogste openstaande saldi, wat suggereert dat deze extra gecontroleerd moesten worden. * **Typografische bijzonderheden:** Bij "Fa. Gebrs. S. Hagenaar" ontbreekt in de creditkolom een decimaalteken (er staat 292963 in plaats van 292.63), maar het saldo van 7.25 bevestigt de rekenkundige waarde. Bij "Fa C.H. Heerding" is een komma gebruikt in plaats van een punt (278,53).

Document

Dit document is een zakelijk verzoekschrift van de firma H. Leever & Zonen aan de directeur van het Amsterdamse Marktwezen. De schrijver verzoekt om ontbonden te worden van de huurverplichtingen voor een specifiek pakhuis (pier D, nr. 23). De reden hiervoor is bedrijfseconomisch: de exploitatie ter plaatse is niet rendabel omdat de hoge personeelskosten niet worden gedekt door de omzet. Als alternatief toont de firma interesse in het huren van "pakhuis no. I" in de centrale hal. De noodzaak hiervoor wordt onderbouwd door een tekort aan ruimte in hun huidige pakhuis (loods H 3), wat blijkbaar tot operationele problemen heeft geleid. De brief toont aan hoe handelaren in die tijd direct communiceerden met de gemeentelijke autoriteiten over hun logistieke behoeften binnen de Centrale Markthal.

Getypte brief (doorslag of officiële kopie).

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek dat door de firma H. Leever & Zonen is ingediend op 2 juni 1939. De firma wilde blijkbaar ontheven worden van hun verplichtingen met betrekking tot een specifiek pakhuisgedeelte (no. D 23) op de Centrale Markt. De directeur wijst dit verzoek onomwonden af. * **Toon:** De toon is zakelijk, ambtelijk en beslist. Het gebruik van de onderstreping bij het woord "niet" benadrukt de onwrikbaarheid van het besluit. * **Taalgebruik:** Typisch vooroorlogs formeel Nederlands ("d.d. 2 dezer", "daarin vervatte", "terzake van").

Getypte brief (doorslag of kantoorkopie).

De brief is een formeel, zakelijk schrijven waarin een verzoek wordt afgewezen. De firma H. Leever & Zonen, gevestigd op de Centrale Markt in Amsterdam, had op 2 juni 1939 een brief gestuurd met het verzoek om ontslagen te worden van bepaalde verplichtingen met betrekking tot "pakhuisafdeeling no. D 23". De directeur antwoordt hierop kort en krachtig dat dit verzoek niet ingewilligd kan worden. De toon is strikt bureaucratisch en direct. Het woord "niet" is onderstreept in de tekst om de afwijzing te benadrukken.

Document

* **Administratieve correcties:** Het document toont een nauwgezet controleproces. De getypte som van de linkerpagina (7133,62) bevat een klein rekenverschil met de handgeschreven som (7134,52). Dit verschil van 0,90 gulden wordt rechts verklaard met de aantekening "af 2 x 45". Gezien J.v. Dijk exact 0,45 gulden verschuldigd is, lijkt het te gaan om een dubbele boeking of een specifieke correctie op dat bedrag. * **Samenstelling debiteuren:** De lijst bevat veel namen die typerend zijn voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam (o.a. Agsteribbe, Italiaander, Moffie, Mok, Polak). Veel van deze personen en firma's waren actief in de handel op de Amsterdamse markten of in de fruitimport (zoals de 'Am. Fruit My.' en 'Fa. Koopman'). * **Status van vorderingen:** De vinkjes suggereren dat de posten zijn gecontroleerd tegen de boekhouding. De rode kruisjes bij B. Moffie en Posener wijzen mogelijk op oninbare vorderingen of posten die extra aandacht behoefden bij de jaarafsluiting.

Document

* **Structuur:** De lijst is opgezet in twee kolommen: links de namen van de geadresseerden (bedrijven of individuele handelaren) en rechts de bijbehorende locatiecode van een "pakhuisafdeeling". * **Locatiecodes:** De codes bestaan uit een letter (H, E, C, B, A) gevolgd door een nummer. Dit wijst op een indeling in secties of hallen binnen een groter complex. * **Bedrijfsnamen:** Veel namen zijn typisch voor de Amsterdamse groente- en fruithandel uit de eerste helft van de 20e eeuw. Er is een opvallende aanwezigheid van namen die historisch geassocieerd worden met de Joodse gemeenschap in de markthandel (zoals Mok, Moffie, Presser, Casseres, Meentz, Italiaander, Piller). * **Afkortingen:** Gebruik van standaard afkortingen zoals "Pzn." (Pieterszoon), "& Zn." (en Zoon), "Gebr." (Gebroeders) en "Gr.&Fr.handel" (Groente- en Fruithandel). ---

Ambtelijk rapport betreffende een aanvraag voor een erkenning als groothandelaar.

Dit document is een verificatierapport opgesteld door een controleur van het Amsterdamse Marktwezen. Het dient ter ondersteuning van de aanvraag van de heer C. de Vries om officieel erkend te worden als groothandelaar in groenten en fruit. De kern van het rapport is het bevestigen van de professionele achtergrond van De Vries: hij heeft zes jaar ervaring bij grossier H. Leever op de Centrale Markt. De aanleiding voor de aanvraag is dat Leever in het buitenland verblijft en De Vries de dagelijkse leiding heeft overgenomen, met het voornemen de zaak definitief over te nemen. De controleur adviseert positief door te stellen dat het aanvraagformulier naar waarheid is ingevuld. Opvallend is de typefout "sedret" (voor sedert) en "do" aan het einde van een regel (mogelijk bedoeld als 'dat').

Getypte lijst van debiteuren (openstaande rekeningen) met bedragen in guldens (f.).

Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande saldi van een koelhuis. Opvallend is de datum: 30 april 1940, slechts tien dagen voor de Duitse inval in Nederland. De lijst bevat namen van individuen en bedrijven (zoals fruitdistributeurs) die gebruikmaakten van koude opslag. Enkele opmerkelijke punten: * **Hoge posten:** De grootste debiteuren zijn H.J.v. Nieuwkerk (f. 1073.36) en P. Versluis (f. 1187.01). Deze bedragen zijn met een rode streep gemarkeerd, wat kan duiden op een controle of een bijzonder risico. * **Creditposten (CR):** B. Polak en H.G. Ruhé hebben een negatief saldo (tegoed), wat in de boekhouding met rood is omkaderd. * **Samenstelling debiteuren:** De lijst bevat veel Joodse familienamen (bijv. Agsteribbe, Blik, Hakker, Mok, Moffie, Ossedrijver, Presser). Dit suggereert dat het koelhuis een belangrijke rol speelde in de (vaak Joodse) handel in groenten, fruit of vleeswaren, vermoedelijk in de regio Amsterdam.

Zakelijke brief (correspondentie) op briefpapier.

* **Doel:** De afzender, een fruithandelaar uit de Betuwe, verzoekt om een officiële toegangskaart voor de Centrale Markthallen in Amsterdam. Hij geeft aan dat hij daar regelmatig klanten bezoekt. * **Referenties:** Om zijn betrouwbaarheid aan te tonen, voert hij twee referenties op die reeds op de markt gevestigd zijn (H. Leever op plek H3 en J de Geus & Co op plek H11). * **Formaat:** Het betreft een professionele zakelijke brief. Het rijk gedecoreerde briefhoofd dient als reclame voor de handel van de afzender. * **Administratie:** Het paarse stempel met het nummer "53/30/1 M. 1940" duidt op de archivering door het Amsterdamse bureau van het Marktwezen. Het getal "53" rechtsonder correspondeert met het nummer in het stempel.

Getypte lijst (doorslag) met handgeschreven annotaties in potlood en rode stift.

Dit document is een administratief instrument van de Duitse bezetter of een collaboreerend Nederlands overheidsorgaan (zoals de *Wirtschaftsprüfstelle* of de marktmeester) om de Joodse economische aanwezigheid op de Amsterdamse Centrale Markt in kaart te brengen en te elimineren. * **Administratieve tekens:** De rode streepjes en kruisjes voor de namen zijn van cruciaal belang. Deze markeren waarschijnlijk bedrijven die al onteigend waren, onder beheer van een *Verwalter* (bewindvoerder) waren gesteld of waarvan de eigenaren waren afgevoerd. * **Arisering:** Bij *Fa. Meyer Mok & Co.* staat expliciet vermeld dat er een "Verwalter" is aangesteld (O. Wachter). Dit is een schoolvoorbeeld van 'arisering', waarbij Joods bezit werd overgedragen aan niet-Joodse beheerders. Ook de aantekening bij *Fa. H. Leever & Zn.* ("Deze zaak wordt gedreven door dhr. de Vries") duidt op een dergelijke overname. * **Liquidatie:** Onderaan de lijst is een aparte sectie "Geliquideerd" toegevoegd voor ondernemers die al volledig uit het economisch verkeer waren gestoten. * **Persoonlijke tragedie:** De handgeschreven opmerking bij N. de Rooy ("overleden") herinnert aan het menselijke leed achter deze kille cijfers en adressen. ---

Administratieve lijst van Joodse grossiers met gegevens over hun gehuurde objecten en toegewezen bewindvoerders.

Dit document is een administratieve neerslag van de **arisering** (het ontnemen van Joods bezit) van de Amsterdamse markthandel tijdens de Duitse bezetting. 1. **Doel van de lijst:** Het document dient om het overzicht te behouden over Joodse ondernemers die faciliteiten (pakhuizen, nissen en standplaatsen) huurden van de gemeente Amsterdam. De focus ligt op de aanwijzing van een *Verwalter* (bewindvoerder) of *Treuhänder-liquidateur*. 2. **Rol van de bewindvoerders:** Deze personen of instanties (zoals de beruchte *Omnia Treuhandgesellschaft*) werden aangesteld om de Joodse bedrijven over te nemen of te liquideren. In de laatste kolom is bij diverse namen expliciet vermeld: "met opdracht tot liquidatie". 3. **Administratieve controle:** De lijst toont hoe de gemeente (Afdeling Marktwezen) nauw samenwerkte met de bezetter om Joodse economische invloed uit te wissen. De handgeschreven wijzigingen (zoals bij M. v. Loggem) wijzen erop dat dit een werkdocument was dat actueel gehouden werd tijdens het proces van onteigening. 4. **Typologie objecten:** De gehuurde objecten variëren van grote pakhuizen (gecodeerd met letters als A, B, E) tot specifieke plaatsen in de markthallen ("Hal" followed by a number).

Getypte brief op officieel briefpapier.

* **Inhoud:** Dr. Hans Heumann vraagt namens de "Omnia Treuhandgesellschaft" aan de directeur van de Centrale Markthallen om een schriftelijke verklaring dat er geen openstaande vorderingen (zoals huur) meer zijn op de firma H. Leever uit een vorig huurcontract. * **Annotaties:** De rode handgeschreven tekst "geen schuld" wijst op de conclusie of het antwoord van de Amsterdamse instantie. Het omgekeerde stempel "20 MAART 1943" is de datum van ontvangst door de Centrale Markthallen. * **Betrokken partijen:** De "Omnia Treuhandgesellschaft" was een beruchte Duitse instantie tijdens de bezetting die belast was met de "arisering" (liquidatie of overname) van Joodse bedrijven. De firma H. Leever was hoogstwaarschijnlijk een Joodse onderneming gevestigd in de markthallen die op dat moment geliquideerd werd.

Dienstbrief / officiële correspondentie

* **Inhoud:** De brief is een formele verklaring van de Dienst Marktwezen van de gemeente Amsterdam. De directeur stelt dat de dienst geen openstaande vorderingen of claims meer heeft op de firma H. Leever (gevestigd op de Centrale Markt, standplaats H 3) op basis van een eerdere huurovereenkomst. * **Terminologie:** Het gebruik van "dasz" (in plaats van "dass") en de afwezigheid van een umlaut in "Marz" (in de datumregel) zijn typerend voor administratief typewerk uit die periode. * **Administratieve context:** De brief is een reactie op een schrijven van de Omnia Treuhandgesellschaft van 18 maart 1943. Het dient als een formele kwijting, noodzakelijk voor de verdere afhandeling van het dossier van de firma Leever door de bezetter.

**H.v.L.** (geïnitialiseerd)

# TRANSCRIPTIE VD/HG. [handgeschreven blauw:] *extra* 37/119/3 M. 2 December 1941. Ariseering N.V. Hakker. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r .

# TRANSCRIPTIE H Molenaar

# TRANSCRIPTIE H Molenaar

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] *H. Nieburgh* [?] *st. m. sl.* *ter kennisneming* *____________* M / SV [Getypte tekst:] 37/6/200 , 30 December 1942. Heffing leveranties aan Joodsche bevolking. den Heer Wethouder voor ...