S. Fransman

Administratieve lijst / Tabel.

Dit document is een typisch voorbeeld van crisisadministratie. In de zomer van 1939, vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, mobiliseerde Nederland zijn leger. * **Structuur:** De tabel is zeer gestructureerd en bevat alle noodzakelijke gegevens om een marktkoopman te identificeren: naam, geboortedatum, adres en de specifieke markt waar hij werkzaam was. * **Annotaties:** De handgeschreven vinkjes en de rode letter 'F' tonen aan dat de lijst actief gecontroleerd is tegen andere registers (zoals het bevolkingsregister of de militaire registers). * **Geografie:** De genoemde adressen en markten bevinden zich hoofdzakelijk in Amsterdam (Albert Cuypstraat, Ten Katestraat, Dapperstraat, etc.). Dit suggereert een sterke lokale impact van de mobilisatie op de voedselvoorziening en handel in de stad. * **Opmerkingen:** Bij J.G. Burink staat een specifieke notitie: "buitengewoon dienstplichtige nog niet opgeroepen". Dit wijst op een verschil in militaire status tussen de mannen op de lijst.

Handgeschreven verzoekschrift aan een gemeentelijke instantie (marktwezen).

* **Inhoud:** De heer S. Fransman verzoekt om tijdelijke vrijstelling van de plicht om zijn marktkraam te bezetten. De reden is een gebrek aan handelswaar (fruit) door de oorlogsomstandigheden. Hij geeft aan dat hij momenteel wel als 'hulp' (bij een andere handelaar of elders) wat kan verdienen. * **Besluitvorming:** Uit de kantlijnnotitie blijkt dat de ambtenaar "geen bezwaar" heeft tegen dit uitstel, mits de vaste marktgelden wel gewoon worden doorbetaald. Dit duidt op een bureaucratische afhandeling waarbij het behoud van inkomsten voor de gemeente prioriteit had boven de feitelijke aanwezigheid van de koopman. * **Taalgebruik:** Het document is geschreven in de formele en eerbiedige stijl die destijds gebruikelijk was voor correspondentie met overheidsinstanties ("WelEd Heer", "vriendelijk en eerbiedig verzoek").

Administratief dossierblad/memo van de gemeente Amsterdam (Algemene Zaken).

* **Kern van de zaak:** Het document betreft de marktkoopman S. Fransman, die een standplaats (nummer 327) had op de Ten Katemarkt in Amsterdam. Hij had voorheen vrijstelling van het betalen van marktgeld omdat hij een steunuitkering ("ondersteuning") ontving. * **Wijziging status:** De administratie stelt vast dat zijn laatste uitkering op 29 maart 1941 is stopgezet. Hierdoor vervalt zijn vrijstelling en moet hij vanaf 27 maart (of april, afhankelijk van de interpretatie van "27 uit j.l.") weer marktgeld betalen. * **Verzoek om afwezigheid:** Er is een verzoek ingediend om de marktplaats twee maanden niet te hoeven bezetten. Ambtenaar De Boer adviseert positief op 18 april 1941, mits Fransman het verschuldigde marktgeld gedurende zijn afwezigheid wekelijks blijft doorbetalen om zijn rechten op de plek te behouden. * **Afhandeling:** Op 25 april 1941 wordt dit definitief geaccordeerd ("Acc.") en wordt er een standaardbrief ("modelbriefje") verzonden.

Officiële correspondentie (waarschijnlijk doorslag van een verzonden brief).

Deze brief is een formeel antwoord op een verzoek van de heer S. Fransman uit april 1941. De strekking is als volgt: * **Verlof:** De heer Fransman krijgt toestemming om gedurende twee maanden zijn standplaats op de Ten Katemarkt niet te bezetten. * **Financiële voorwaarde:** Ondanks zijn afwezigheid blijft hij verplicht om het wekelijkse marktgeld te betalen. Dit moet worden afgedragen aan de dienstdoende marktambtenaar. * **Bureaucratie:** Het document toont de strikte administratieve regels rondom marktplaatsen; het behoud van een plek was gebonden aan strikte betalingsverplichtingen, zelfs als men er niet fysiek stond.

Handgeschreven administratief register/grootboekblad.

* **Geografie:** De genoemde adressen (Afrikanerplein, Tilanusstraat, Vrolikstraat, Rapenburgerstraat) bevinden zich hoofdzakelijk in Amsterdam-Oost en de oude Jodenbuurt. Dit waren wijken met een zeer hoge concentratie Joodse inwoners aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. * **Naamgeving:** Veel namen zijn dubbel uitgevoerd (meisjesnaam-getrouwde naam), wat duidt op een registratie van gezinshoofden of volwassenen voor officiële doeleinden. * **Handgeschreven notities:** De kanttekeningen bij de laatste kolommen zijn cruciaal. De vermelding "vrouw naar Arb. beurs verwezen" (Arbeidsbeurs) en "naar ziekenhuis" wijzen op een actieve administratie waarbij mensen werden opgeroepen voor werk of medische keuringen. * **Correcties:** Onderaan is een inschrijving doorgehaald en opnieuw genoteerd, wat wijst op een lopende administratie waarbij fouten direct werden hersteld.

Franschman Isaäc geb 10-5-'99 van Rustenb str. 77 II naar Chr. de Wetstraat 16.

# TRANSCRIPTIE [In kader linksboven] BIJBLAD VAN: M. No. 10/4/21 1941 DOORGEZONDEN: 5/8 [Handgeschreven aantekeningen rechtsboven] mi. Insp. 685 Ik lak [?] spoedig na veradvies thd 11/8 '41 [Adressering] Den Heer Inspecteur Marktwegen Amsterdam [Tekst] In overleg met U, heeft Fransman alsnog om een standplaats verzocht aan de oostzijde van de Blasiusstraat. Fransman zou dan over J. Pots komen ...

# TRANSCRIPTIE J. Franschman moet in verband met zijn aanvraag voor een standplaats omgeving Camperstraat, kunnen aantoonen waar hij 5 en 6 December 1940. l.l. was. Hij is op die datums niet aangetroffen als venter welke een een clandestiene standplaats innam in de Camper- straat. Met spoed den Inspecteur van het Marktwezen, Jan v. Galenstraat 17, hiervan in kennis stellen. [Ondertekend:] De Ambt...

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE Mijnheer Daar ik u moet mede deelen als dat ik 2 maanden straf moet ondergaan verzoek ik vrij steling van markt geld Hoog achtend J. Fransman Marktplaats Joubertstraat Plaats N 94