← Terug
Archief 745
Inventaris 745-302
Pagina 90
Dossier 24
Jaar 1939

Administratieve lijst / Tabel.

Samenvatting

Dit document is een typisch voorbeeld van crisisadministratie. In de zomer van 1939, vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, mobiliseerde Nederland zijn leger. * **Structuur:** De tabel is zeer gestructureerd en bevat alle noodzakelijke gegevens om een marktkoopman te identificeren: naam, geboortedatum, adres en de specifieke markt waar hij werkzaam was. * **Annotaties:** De handgeschreven vinkjes en de rode letter 'F' tonen aan dat de lijst actief gecontroleerd is tegen andere registers (zoals het bevolkingsregister of de militaire registers). * **Geografie:** De genoemde adressen en markten bevinden zich hoofdzakelijk in Amsterdam (Albert Cuypstraat, Ten Katestraat, Dapperstraat, etc.). Dit suggereert een sterke lokale impact van de mobilisatie op de voedselvoorziening en handel in de stad. * **Opmerkingen:** Bij J.G. Burink staat een specifieke notitie: "buitengewoon dienstplichtige nog niet opgeroepen". Dit wijst op een verschil in militaire status tussen de mannen op de lijst.

Historische Context

Op **29 augustus 1939** kondigde de Nederlandse regering de Algemene Mobilisatie af. Dit was een reactie op de dreigende taal van nazi-Duitsland en de invasie van Polen die enkele dagen later (1 september) zou volgen. Tienduizenden jonge mannen moesten direct hun dagelijkse werkzaamheden staken om zich bij hun legeronderdelen te melden. Voor marktkooplieden betekende dit dat hun kramen leeg bleven, wat directe gevolgen had voor hun inkomen en de bevoorrading van de wijken. De administratie van de gemeente Amsterdam moest hierdoor in kaart brengen wie er weg was, wie er eventueel vervangen kon worden, en welke standplaatsen (zoals aangegeven met de kruisjes bij 'standplaats') tijdelijk vervallen waren. De namen op de lijst bevatten ook diverse Joodse namen (zoals Fransman, Lopes Dias, Gobits, Hijman, Schaap), wat de diversiteit van de Amsterdamse markten in die tijd weerspiegelt. Voor velen van hen zou de mobilisatie in 1939 slechts het begin zijn van een zeer tragische periode.

Genoemde Personen

A. Hoelen A. Lopes A.J. Meeuwissen A.J.J. Pi A.W.M. Letschert D. Nanne D.J. Langerhorst F. Schmalgemeyer F.J. Duyf F.W. Petersen G. Broekman G. Doustraat G. Flinckstr G. Slikker H.H. Koot I. Gobits I. Sons J. Braan J. Evertsenstr J. Evertsenstraat J. Hartog J. van Velzen J.G. Beuming J.G. Burink J.W.A. Jansen L. Fransman L. Hijman L. Schaap P. Langendijkstr P. Nieuwlandstr P. de Haas P.L. Takstr S. Fransman W. Geelhoed

Thema's

Duitsland/Oosten Jodenster/Maatregelen

Organisaties

Gemeente Amsterdam

Transcriptie

(Stempel linksboven: No 86/45 / 1 M. 1939) (Handgeschreven rechtsboven: 29 V/20(?) ... Artikel weg) **MARKTKOOPLIEDEN IN MILITAIREN DIENST.** | Naam | Geb. datum | Adres | Markt | Mil.dienst vanaf: | | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | | A. Hoelen (vinkje) | 27.12.10 | J. Evertsenstr. 98 I | J. Evertsenstraat | 29 Augs 39 | | A.W.M. Letschert | 23.10.14 | Vrolikstraat 135 hs | Dapperstraat | idem | | S. v. Gelder (86/34/1 '39) | 21.3.05 | Lepelkruisstr. 5 I | Dapperstraat | " | | " | 21.3.05 | Lepelkruisstr. 5 I | Westerstraat | " | | L. Fransman (86/35/1 '39) | 31.3.08 | Nw. Batavierstr. 13 | Uilenburg | **F** | | " | 31.3.08 | Nw. Batavierstr. 13 | Sumatrastraat | " | | " | 31.3.08 | Nw. Batavierstr. 13 | Waterlooplein | " | | D.J. Langerhorst (86/33/1 '39) | 3.1.15 | Houtrijkstr. 61 | Sumatrastraat | 29 Augs 39 | | K.D. Mörs | 27.12.07 | P. Nieuwlandstr. 30 II | Sumatrastraat | idem | | A. Lopes Dias (86/37/1 '39) | | P.L. Takstr. 6 hs | Albert Cuypstraat | " | | J.W.A. Jansen (86/36/1 '39) | | Tollensstr. 81 I | Ten Katestraat | **F** | | I. Sons (86/38/1 '39) | | Weesperstr. 96 | standplaats | 29 Augs 39 | | S.C.H. Möller | | Boomstraat 84 | Mosplein / Lindengracht | idem | | I. Gobits | 15.8.05 | Lepelstraat 37 III | Westerstraat | " | | " | 15.8.05 | Lepelstraat 37 III | Dapperstraat | " | | F.J. Duyf | | 2e Anjeliersdwstr. 3 hs | Lindengracht | " | | P. de Haas | 30.11.04 | 1e J.v.d. Heydenstraat 119 a | standplaats | " | | J. Hartog | 5.9.12 | Lepelstraat 16 I | Albert Cuypstraat | " | | H.H. Koot | 23.5.05 | Zaandammerpl. 29 II | standplaats | " | | G. Broekman | 28.7.05 | Eemsstraat 34 hs | Albert Cuypstraat | " | | W. Geelhoed | 23.7.04 | G. Doustraat 3 c I | Albert Cuypstraat | " | | G. Slikker | 27.12.07 | G. Flinckstr. 192 | Albert Cuypstraat | " | | J.G. Beuming | 21.6.11 | G. Flinckstr. 234 | Albert Cuypstraat | " | | F. Schmalgemeyer | 28.8.05 | Postjeskade 47 I | Albert Cuypstraat | " | | J. van Velzen | 9.5.12 | Weesperstr. 125 I | Albert Cuypstraat | " | | J.G. Burink | 10.6.09 | ~~Lootsstraat 26 III~~ Wenslauerstr 48 | Ten Katestraat | *buitengewoon dienstplichtige nog niet opgeroepen.* | | L. Hijman (86/41/1 '39) | 8.6.12 | Linnaeusparkweg 176 hs | Ten Katestraat | 29 Augs 39 | | J. v. Dijk | 24.7.13 | Tollensstr. 86 III | Ten Katestraat | idem | | H.W.A. v. Donselaar | 12.8.05 | Lootsstraat 3 II | Ten Katestraat | " | | S. Fransman | 8.3.11 | Ten Katestr. 97 I | Ten Katestraat | " | | D. Nanne | 10.8.07 | Mercatorstr. 48 II | Ten Katestraat | **F** | | A.J.J. Piël | 3.12.12 | P. Langendijkstr. 8 I | Ten Katestraat | 29 Augs 39 | | A.J. Meeuwissen | 27.12.16 | Lumeystraat 31 hs | Ten Katestraat | idem | | J. Braan | 15.11.12 | Dril 77 Volendam | Ten Katestraat | " | | L. Schaap (86/42/1 '39) | | Rapenburgerstr. 54 III | Waterlooplein | **F** | | " | | Rapenburgerstr. 54 III | Uilenburg | " | | F.W. Petersen | 30.4.06 | Wenslauerstr. 46 hs | J. Evertsenstraat | 29 Augs 39 | **(Voetnoot in rood):** **F** Deze namen komen in de dienstplichtregisters alhier niet voor; de betreffende personen zijn vermoedelijk niet-dienstplichtig. **(Handgeschreven onderaan):** Opgeroepen. 32 - 5 behandeld