L. Schaap

Postkaart (briefkaart)

Het betreft de adreszijde van een briefkaart die op 31 augustus 1939 is gepost in Amsterdam. De kaart is gericht aan de directeur van het Marktwezen, de gemeentelijke instantie die verantwoordelijk was voor de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat (geopend in 1934). De grote paarse stempel met het nummer **86/42/1 M. 1939** is een administratief kenmerk, waarschijnlijk geplaatst door de ontvangende instantie (het Marktwezen) voor archivering. De handgeschreven toevoeging **5/9** duidt vermoedelijk op de datum van behandeling of registratie: 5 september 1939. De propagandastempel ("Elke bosch- of heidebrand is verlies voor ons land") was een veelgebruikte stempel van de PTT in die periode om burgers bewust te maken van brandgevaar in de natuur.

Administratieve lijst / Tabel.

Dit document is een typisch voorbeeld van crisisadministratie. In de zomer van 1939, vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, mobiliseerde Nederland zijn leger. * **Structuur:** De tabel is zeer gestructureerd en bevat alle noodzakelijke gegevens om een marktkoopman te identificeren: naam, geboortedatum, adres en de specifieke markt waar hij werkzaam was. * **Annotaties:** De handgeschreven vinkjes en de rode letter 'F' tonen aan dat de lijst actief gecontroleerd is tegen andere registers (zoals het bevolkingsregister of de militaire registers). * **Geografie:** De genoemde adressen en markten bevinden zich hoofdzakelijk in Amsterdam (Albert Cuypstraat, Ten Katestraat, Dapperstraat, etc.). Dit suggereert een sterke lokale impact van de mobilisatie op de voedselvoorziening en handel in de stad. * **Opmerkingen:** Bij J.G. Burink staat een specifieke notitie: "buitengewoon dienstplichtige nog niet opgeroepen". Dit wijst op een verschil in militaire status tussen de mannen op de lijst.

Ambtelijke correspondentie / interne notitie (minuut).

Het document betreft een administratieve afhandeling van een schadegeval op de markt. Marktkoopman L. Schaap is een elektriciteitssnoer kwijtgeraakt dat hij in bruikleen had van de gemeente (het Marktwezen). Hij voert aan dat hij het snoer in goed vertrouwen had achtergelaten bij stallenverhuurder Vos, in de veronderstelling dat deze verantwoordelijk was voor het beheer. Ondanks dit verweer wordt Schaap aansprakelijk gehouden voor de vervangingswaarde van 15 gulden. Na enige aandrang van de ambtenaren stemt Schaap in met een betalingsregeling. De rode tekst legt de situatie en het voorstel voor aan een hogere functionaris. De blauwe tekst is de beschikking: het voorstel voor afbetaling (50 cent per week gedurende 30 weken) wordt goedgekeurd en er wordt opdracht gegeven de koopman hiervan op de hoogte te stellen.

Afschrift van een officiële brief (ambtelijke correspondentie).

* **Doel van het document:** Het Gemeentelijk Bureau voor Maatschappelijke Steun adviseert de wethouder om marktvergunningen van zes armlastige Amsterdammers in te trekken. De reden is dat zij ofwel fysiek niet in staat zijn de handel te drijven, ofwel dat de handel niet rendabel genoeg is om hen uit de steun te houden. * **Sociale indicatoren:** De brief geeft een indringend beeld van de armoede in 1939. Er wordt gekeken naar gezinsgrootte, de bijdrage van kinderen aan het gezinsinkomen, de hoogte van de huur ("verwoont") en de fysieke gesteldheid (oogziekte, gebocheld, bronchitis, ouderdom). * **Medische beoordeling:** Het oordeel van de Gemeentelijke Geneeskundige Dienst (GGD) is leidend bij het bepalen of iemand nog "valide" genoeg is voor het zware werk op de markt. * **Financiële context:** De genoemde bedragen (tussen de ƒ 5,- en ƒ 16,- per week) vallen onder de toenmalige Armenwet. Dit was een absoluut minimumbestaan. ---

Dagrapport van de dienst Marktwezen Amsterdam.

Dit dagrapport schetst een conflict tussen een marktcontroleur en een vaste standplaatshouder op de Albert Cuypmarkt in juli 1939. De kern van het verslag is als volgt: 1. **Handhaving:** De controleur treedt streng op tegen onbevoegde verkopers (een bloemenventer zonder vergunning en een heer Van West die op een niet-aangewezen plek staat). 2. **Conflict met een vaste koopman:** L. Schaap, een gevestigde koopman op de markt, uit kritiek op de handelswijze van de controleur. Hij vindt de controleur blijkbaar te ijverig of onnodig streng. 3. **Verweer van de controleur:** De controleur wijst Schaap op het eigenbelang: ook een gevestigde koopman wil geen ongeoorloofde concurrentie direct voor zijn kraam. 4. **Onduidelijkheid in regels:** Het incident op 15 juli suggereert dat een zekere "Hr. Bakker" (mogelijk een andere ambtenaar of beheerder) informele toestemming had gegeven aan een palingventer om op een lege plek te staan, wat de verwarring en onvrede bij de vaste kooplieden vergrootte.

Dagrapport Marktwezen Amsterdam (Ventverordening model 15).

* **Incident:** De kern van het rapport is een conflict tussen marktkoopman L. Schaap en marktambtenaren. Terwijl de ambtenaren andere vishandelaren ("vink harren") wegstuurden of sommeerden naar de juiste plek te gaan, uitte Schaap luide kritiek op hun functioneren in het bijzijn van zijn klanten. * **Gevoerde toon:** De rapporteur ervaart het gedrag van Schaap als een ondermijning van het gezag en een gebrek aan solidariteit, vooral gezien de fysieke risico's die ambtenaren soms lopen. * **Bestraffing:** De controleur stelt aanvankelijk een schorsing van 3 dagen voor. Uit de kantlijnnotitie blijkt dat dit is omgezet naar een "ernstig onderhoud" (een vermaning) en een voorwaardelijke ontzegging.

Officiële brief (doorslag/archiefkopie).

* **Inhoud:** Het document is een officiële berisping en strafoplegging aan een marktkoopman. De reden is "onbehoorlijk gedrag" tegenover een ambtenaar van het Marktwezen op de Albert Cuypmarkt op 15 juli 1939. * **Sanctie:** De opgelegde straf is een ontzegging van de toegang tot de Amsterdamse markten voor de duur van twee dagen. Deze straf is echter voorwaardelijk met een proeftijd van één jaar. * **Juridische basis:** Er wordt specifiek verwezen naar artikel 39 lid 1 van het "Reglement op de Markten". * **Taalgebruik:** De brief hanteert de formele, ambtelijke stijl van voor de Tweede Wereldoorlog, inclusief de toen gangbare spelling ("den tijd", "jl.", "hier ter stede"). * **Administratieve sporen:** De handgeschreven aantekening "Verzonden 1/8" en de paraaf van "M. de Boer" duiden op de interne verwerking binnen het gemeentelijk apparaat.

Voorkeurskaart voor een marktplaats (bewijs van standplaatsrecht).

* **Persoonsgegevens:** De kaart is uitgereikt aan L. Schaap, geboren op 26 juni 1917. Gezien het feit dat "zijn" is doorgehaald en "haar" is blijven staan bij de vermelding van de echtgenoot, betreft het hier zeer waarschijnlijk een vrouw. * **Locatie:** De vergunning geldt specifiek voor de Lindengracht in Amsterdam, een bekende marktlokatie in de Jordaan. Er is specifiek gekozen voor de "Alg. Dagmarkt", terwijl "Weekmarkt" is doorgehaald. * **Datering:** De kaart is afgestempeld op 30 mei 1940. Dit is slechts enkele weken na de Nederlandse capitulatie (15 mei 1940) aan het begin van de Duitse bezetting. * **Administratieve details:** Het documentnummer is 480. De code linksonder (M.W. 48 2000-10-'38-1919) verwijst waarschijnlijk naar het formuliernummer, de oplage en het jaar van eerdere druk of regelgeving.

Handgeschreven lijst met namen en adressen.

Het document is een administratieve lijst van mannen, gelet op het opschrift "Mil. dienst" (Militaire dienst). De lijst is niet strikt alfabetisch geordend. De adressen zijn bijna uitsluitend in Amsterdam (o.a. Pijp, Kinkerbuurt, Oost en de oude Joodse buurt), met enkele uitzonderingen zoals Volendam en Oostzaan. Er wordt gebruikgemaakt van specifieke archivistische afkortingen voor locaties in een pand: * **h**: huis (begane grond). * **I, II, III**: eerste, tweede of derde verdieping. * **a**: vaak een aanduiding voor een achterwoning of specifieke tussenwoning. Eén regel (C.C. v.d. Heijden) is doorgestreept, wat duidt op een mutatie in de lijst (bijvoorbeeld afkeuring, verhuizing of overlijden).

Handgeschreven administratieve lijst op een verticaal papierfragment.

Het document bevat een opsomming van personen met bijbehorende adressen en administratieve kenmerken. * **Locaties:** De genoemde adressen bevinden zich grotendeels in Amsterdam (o.a. Staatsliedenbuurt, Noord en de voormalige Joodse buurt), met één uitschieter naar Monnickendam. De Romeinse cijfers (II, III) achter de huisnummers geven de verdieping aan. * **Codering:** De rode cijferreeksen aan de rechterzijde (90/25/3 tot en met 90/25/9) wijzen op een systematische archivering of dossiervorming. * **Annotaties:** De afkorting "1 e W" (bij de laatste vermelding geschreven als "L e W") komt bij elke regel voor en kan duiden op een specifieke wijkindeling (bijv. 1e West) of een administratieve status (zoals '1e waarschuwing' in een juridische of distributiecontext).

Ambtelijke correspondentie / verzoekschrift tot loonbeslag op steunuitkering.

Het document is een zakelijk verzoek tussen twee gemeentelijke diensten in Amsterdam tijdens de vroege oorlogsjaren. De kern van de zaak is een schuld van 14 gulden die de heer L. Schaap, een markthoopman (waarschijnlijk een marktkoopman of iemand belast met toezicht), heeft bij een niet nader genoemde gemeentedienst (gezien de "electrische nachtverlichting" zeer waarschijnlijk het Gemeente Energie Bedrijf). De schuld is ontstaan doordat de betrokkene een elektriciteitssnoer is kwijtgeraakt. Omdat Schaap "steungerechtigd" is (wat betekent dat hij een uitkering ontvangt vanwege werkloosheid of armoede), kan hij het bedrag niet in één keer voldoen. De schrijver stelt daarom voor om een bedrag van 50 cent per week in te houden op zijn uitkering. Dit toont de harde administratieve realiteit van die tijd aan: zelfs voor relatief kleine bedragen (14 gulden zou een afbetalingstermijn van 28 weken betekenen) werden strikte regelingen getroffen tussen overheidsinstanties.

Formulier voor de opzegging van een vaste marktplaats.

Dit document is een officieel bewijs van het beëindigen van de huur van een marktkraam of standplaats door L. Schaap bij de Amsterdamse Dienst Marktwezen. De betrokkene geeft aan vanaf maandag 10 februari 1941 geen gebruik meer te maken van standplaats nummer 59 op het Waterlooplein. Opvallend is het kruisje voor de handtekening; hoewel dit vaak wijst op analfabetisme, is de naam "L. Schaap" in een geoefend handschrift geschreven, wat suggereert dat het kruisje een administratieve afvinking is. De administratieve verwerking (het "afvoeren") vond plaats in de week van 10 februari 1941. De grote paarse stempel "11. 1941" onderaan kan duiden op een latere archiefregistratie in november 1941, het jaar waarin de uitsluiting van Joden uit het economisch leven in Nederland werd voltooid.

Medische verklaring (Bescheinigung) op briefpapier van het ziekenhuis.

Dit document is een officiële medische verklaring, opgesteld in het Duits. Hoewel het briefpapier Nederlandstalig is, is de tekst van de verklaring in het Duits geschreven omdat deze bedoeld was voor de Duitse bezetter (waarschijnlijk de *Zentralstelle für jüdische Auswanderung*). De verklaring stelt dat Juda Kroonenburg sinds 4 september 1942 in het ziekenhuis ligt vanwege een "Narbenhernia" (littekenbreuk). Dergelijke verklaringen werden in 1942 vaak gebruikt in een poging om een 'Sperre' (vrijstelling van deportatie) te verkrijgen of te verlengen. Het verblijf in het ziekenhuis gold als een legitieme reden voor uitstel van transport naar kamp Westerbork. De ondertekenaar, Dr. Louis Schaap, was de waarnemend directeur van het NIZ. Hij speelde een tragische maar cruciale rol in het proberen te beschermen van patiënten tegen deportatie door hen zo lang mogelijk 'medisch ongeschikt' te verklaren.

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven:] 160 [Centraal:] Den Heer A. Schaap. Kerkstr 22 A.dam (C)

M. de Haan.

III [v] 26.11.97 J 211000 M. de Leeuwe Blasiusstr. 12 I [v] 21.10.00 J 261113 M. Leger Gaaspstr. 54 II [v] 28.11.13 J 241108 J. Leon Eendrachtstr. 11 hs [v] 24.11.08 J 011210 M. Lessing Breedeweg 3 I [v] 1.12.10 -2-

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE P. Smit } A W Rijnders } prijs ? J Nobbe }