J. van Velzen

Administratieve lijst / Tabel.

Dit document is een typisch voorbeeld van crisisadministratie. In de zomer van 1939, vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, mobiliseerde Nederland zijn leger. * **Structuur:** De tabel is zeer gestructureerd en bevat alle noodzakelijke gegevens om een marktkoopman te identificeren: naam, geboortedatum, adres en de specifieke markt waar hij werkzaam was. * **Annotaties:** De handgeschreven vinkjes en de rode letter 'F' tonen aan dat de lijst actief gecontroleerd is tegen andere registers (zoals het bevolkingsregister of de militaire registers). * **Geografie:** De genoemde adressen en markten bevinden zich hoofdzakelijk in Amsterdam (Albert Cuypstraat, Ten Katestraat, Dapperstraat, etc.). Dit suggereert een sterke lokale impact van de mobilisatie op de voedselvoorziening en handel in de stad. * **Opmerkingen:** Bij J.G. Burink staat een specifieke notitie: "buitengewoon dienstplichtige nog niet opgeroepen". Dit wijst op een verschil in militaire status tussen de mannen op de lijst.

Document

* **Adressering:** De adressen zijn voorzien van verdiepingsaanduidingen met Romeinse cijfers (II voor de tweede etage, III voor de derde etage) en de letter 'h', wat staat voor 'huis' (de begane grond). * **Handschrift:** Het betreft een vlot maar leesbaar handschrift in blauwzwarte inkt, waarschijnlijk met een vulpen geschreven. De stijl is kenmerkend voor het midden van de 20e eeuw. * **Geografie:** Alle genoemde straten bevinden zich in Amsterdam: de Lindengracht (Jordaan), de Weesperstraat (buurt rond het Waterlooplein), de Bellamystraat (Oud-West) en de Burgemeester Tellegenstraat (Plan Zuid/De Pijp).

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Inhoud:** De afzender, Emanuel van Appelboom, verzoekt de directeur van de Centrale Markt om toestemming voor een assistent (hulp) op zijn marktstandplaats in de Ten Katestraat in Amsterdam. Hij draagt hiervoor de heer J. van Velzen voor. * **Reden:** De aanleiding voor het verzoek is van medische aard; de afzender lijdt aan reumatiek (reuma). Hij biedt aan om een doktersverklaring te overleggen indien dat gewenst is. * **Taal en Stijl:** De brief is geschreven in een formele, enigszins archaïsche stijl die gebruikelijk was voor officiële correspondentie in die tijd ("Wel Edele Heer", "Uw dienstwillige dienaar"). Er staan enkele kleine spelfouten en grammaticale onjuistheden in ("intresse", "lijdende van reumatiek"), wat duidt op een gemiddeld opleidingsniveau van een marktkoopman.

Inspectierapport (Rapport) van de afdeling Marktwezen.

Het document is een formeel rapport van een marktmeester of controleur aan de Inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam. Het beschrijft vier overtredingen die zijn geconstateerd tijdens een controlebeurt op de middag van 1 augustus 1940. De geconstateerde overtredingen vallen uiteen in drie categorieën: 1. **Onbevoegdheid/Afwezigheid:** Vergunninghouders die zelf niet aanwezig zijn of het werk overlaten aan onbevoegden (zoals minderjarige kinderen of niet-geregistreerde compagnons). 2. **Ongeoorloofde samenwerking:** Het aangaan van een 'compagnonschap' zonder de vereiste schriftelijke toestemming van de afdeling Marktwezen (M.W.). 3. **Ruimtelijke overtreding:** Het te ver buiten de vastgestelde grens (voorrooilijn) plaatsen van de marktkraam of uitstalling. De kanttekeningen van de supervisor ('D') tonen een streng handhavingsbeleid: er worden laatste waarschuwingen uitgedeeld en er wordt gedreigd met een verbod op uitpakken (handelsverbod) bij een volgende overtreding.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt J. van Velzen de directeur van het Amsterdamse Marktwezen om hulp of vervanging ("assistentie") bij zijn werkzaamheden op de Albert Cuypmarkt. De schrijver voert een medische reden aan: hij lijdt aan ernstige platvoeten (doorgezakte voeten). Opvallend is dat hij expliciet vermeldt dat hij dit gebrek heeft opgelopen "door en in de militairen dienst". Vanwege deze fysieke beperking is hij niet langer in staat om een volledige werkdag staand door te brengen. De brief is formeel en beleefd van toon, passend bij een officieel verzoek aan een overheidsinstantie in die tijd.

Administratief formulier/notitie (Bijblad).

Dit document is een administratief "bijblad" betreffende een marktkraamhouder in Amsterdam. De belangrijkste gegevens zijn: * **Betrokkene:** J. van Velzen, houder van standplaats (pl.) 333 aan de Albert Cuypstraat (een bekende Amsterdamse markt). * **Inhoud:** Het document betreft een verzoek van Van Velzen. De aard van het verzoek wordt niet expliciet genoemd, maar de term "Geen assistentie" suggereert dat het mogelijk gaat om een aanvraag voor hulp bij de kraam of een specifieke ontheffing. * **Besluitvorming:** Er is een negatief advies uitgebracht door een zekere Th. v. Moerkerke op 10 juli 1940. Het advies luidt dat het verzoek moet worden afgewezen, waarbij wordt verwezen naar een rapport van de "Chef Marktopzichter". Op 18 juli 1940 lijkt de definitieve beslissing te zijn bekrachtigd door een tweede functionaris. * **Kenmerken:** Het formuliernummer (Model No. 14) en de verwijzing naar de Albert Cuypstraat duiden op een document van de Gemeente Amsterdam, waarschijnlijk van de afdeling Marktwezen.

Document

* **Inhoud:** De brief is een korte, formele afwijzing van een verzoek dat door de heer Van Velzen op 8 juli 1940 (twee maanden na de Duitse inval) was ingediend. De aard van het verzoek wordt niet gespecificeerd, wat gebruikelijk is bij interne kopieën of korte beschikkingen. * **Toon:** De toon is ambtelijk en zeer beknopt. Het woord "**niet**" is onderstreept om de negativiteit van de beslissing te benadrukken en twijfel uit te sluiten. * **Administratieve details:** De aanduiding "Wyk 2" verwijst naar de oude wijkindeling van Amsterdam. De Jodenbreestraat viel onder dit district. De referentiecodes (vP/G) zijn waarschijnlijk initialen van de behandelend ambtenaar en de afdeling.

Getypte administratieve lijst met handgeschreven annotaties.

Dit document is een register van marktkooplieden die werkzaam waren op een Amsterdamse markt, zeer waarschijnlijk de markt op het Waterlooplein of een van de speciaal aangewezen "Joodse markten" tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kolom 'Artikel' toont een grote diversiteit aan handel: van etenswaren (koek, ijs, vis, groente en fruit) tot textiel en schoenfournituren. De term "ongeregeld" duidt op de handel in diverse kleine goederen (snuffelmarkt). De berekening onderaan duidt op een organisatorische planning: een basiscapaciteit van 129 standplaatsen werd met 20% verhoogd (waarschijnlijk door plaatsen te verkleinen of de indeling te verdichten) om tot een totaal van 155 plaatsen te komen.

Handgeschreven verzoekschrift aan een overheidsinstantie (waarschijnlijk de distributiedienst of marktwezen).

* **Inhoud:** De heer J. van Velzen, een visboer met een vaste standplaats in de Gaaspstraat te Amsterdam, verzoekt om een verdubbeling van zijn visquota (toewijzing). * **Argumentatie:** Hij voert aan dat zijn inkoopcijfers over de referentiejaren (1939-1940) lager uitvielen omdat hij toen zijn militaire dienstplicht vervulde (de mobilisatieperiode). Hierdoor is zijn huidige toewijzing, die waarschijnlijk op die jaren gebaseerd is, onredelijk laag voor een normale bedrijfsvoering. * **Bureaucratie:** De grote letters "afw." bovenaan het document suggereren dat het verzoek is **afgewezen**. De datumstempels tonen aan dat de aanvraag op 23 maart is ingediend en tussen 13 en 14 april is verwerkt. * **Toon:** De brief is geschreven in de formele, onderdanige stijl die gebruikelijk was voor correspondentie met de overheid in die tijd ("verzoekt ondergetekende U beleefd").

Document

- **Structuur**: De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Het bevat persoonlijke basisgegevens en een categorisering middels cijfers ("1") in specifieke kolommen. - **Gegevensvelden**: - **Naam**: Achternaam en initialen. "Wed." staat voor weduwe. - **Geb. datum**: Dag-maand-jaar. - **Adres**: Straatnaam met huisnummer en verdieping (I, II, III, hs = huis). "inw." staat voor inwonend. - **Markt (G, J, W, M)**: Deze kolommen representeren waarschijnlijk vergunningscategorieën voor marktkooplieden. In de context van de bezettingsjaren duidde 'J' vaak op de speciale "Joodse markten" die vanaf 1941 werden ingesteld. De overige letters staan waarschijnlijk voor productcategorieën (G = Groenten, W = Waren/Manufacturen, M = Melk/Vlees).

Getypte namenlijst met handgeschreven annotaties en correcties.

* **Doel:** Dit document lijkt een administratieve lijst voor de toewijzing of registratie van vis (aal/paling), vermoedelijk bij een visafslag of binnen een handelsvereniging. * **Terminologie:** De kolom "Aantal Aal" duidt op stuks, terwijl "kg. Zw." waarschijnlijk duidt op kilogram 'Zware' aal, een specifieke sortering. * **Correcties:** De vele doorhalingen en handmatige wijzigingen wijzen op een dynamisch document dat over een langere periode werd bijgewerkt. Opvallend is dat veel '15' waarden naar '20' zijn verhoogd. * **Sociaal-Economisch:** De namenlijst is representatief voor de Noord-Hollandse vishandel in de vroege 20e eeuw. De aanwezigheid van veel joodse namen (Polak, Wurms, Wijnschenk, Zak) is historisch consistent met de Amsterdamse vishandel van die tijd. * **Datering:** De data tussen haakjes bij J. Vos (1883) en Sal. Wijnschenk Sr. (1881) zijn waarschijnlijk geboortedata, wat suggereert dat de lijst dateert van ergens tussen 1910 en 1940.

Administratieve notities/besluitvormingslijst.

Het document bevat een lijst met namen van (vermoedelijke) handelaren en de bijbehorende besluitvorming over hun "toewijzingen". Een toewijzing was in tijden van schaarste of overheidsregulering een vergunning of quotum om bepaalde goederen te mogen verhandelen of inkopen. De belangrijkste bevindingen per persoon zijn: * **J. van Velzen:** Aanvraag voor een dubbele toewijzing is afgewezen, ondanks zijn militaire dienstverleden. * **Schipper De Jong:** Wordt kritisch bekeken omdat hij een nieuwkomer is in de vissector ("nooit in visch gedaan"). * **R.J.N. Bicker:** Wordt beschouwd als een betrouwbare ("bona fide") vishandelaar, maar vanwege de kleine schaal van zijn bedrijf krijgt hij slechts één toewijzing voor zoetwatervis. * **F.C.W. Jansen:** Heeft goedkeuring ("acc." voor accoord) gekregen voor een toewijzing van gerookte aal. * **W. Zalmstra:** Aanvankelijk was er twijfel (oproep voor nader onderzoek), maar dit is doorgehaald en vervangen door een goedkeuring voor een dubbele toewijzing. * **A. Meulemans:** Krijgt een beperkte toewijzing (alleen zoetwatervis en aal) omdat hij twee jaar uit de handel is geweest.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven:] *Extra* VP/HG. den Heer A. van Velzen, Jodenbreestraat 19 II, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wijk 2. 25/143/2 M. 9 Augustus 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 23 Juli jl. bericht ik U, dat het daarin vervatte verzoek niet voor inwilliging in aanmerking kan komen. Mij is gerapporteerd, dat U zich bereids, zonder mijn toestemming, op Uw marktplaats heeft laten bi...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 8 juli 1940. * **Plaats:** Amsterdam. * **Afzender:** J. van Velzen, woonachtig aan de J.J. Cremerstraat 54 II te Amsterdam. * **Ontvanger:** Den Heer Directeur van het Marktwezen te Amsterdam. * **Kenmerk (stempel):** No 25/126/1 M. 1940 (met handgeschreven datum 9/7).

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, midden boven:] *Verzonden 9/8* [Handgeschreven, rechtsboven:] *M. de Waal* [?] [Getypt, rechtsboven:] vP/HG. den Heer A. van Velzen, Jodenbreestraat 19 II, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wijk 2. 25/143/2 M. 9 Augustus 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 23 Juli jl. bericht ik U, dat het daarin vervatte verzoek niet voor inwilliging in aanmerking kan komen. Mij i...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officiële brief/doorslag van een verzonden bericht. * **Datum:** 23 juli 1940. * **Geadresseerde:** Den Heer J. van Velzen, Jodenbreestraat 54 III, Amsterdam-Centrum (Wyk 2). * **Afzender:** De Directeur (van een niet nader genoemde instantie, referentie VP/G.). * **Taal:** Nederlands. * **Kenmerken:** Getypte tekst op grijsachtig doorslagpapier. B...

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, getypt:] vP/G. [Midden boven, handgeschreven in inkt:] *extra* [of mogelijk *entré*] [Geadresseerde, getypt:] den Heer J.van Velzen, Jodenbreestraat 54 III, Amsterdam-Centrum. Wyk 2. [Referentie en datum, getypt:] 25/126/2 M 23 Juli 1940. [Inhoud, getypt:] Naar aanleiding van Uw brief d.d. 8 dezer bericht ik U dat het daarin vervatte ver...