A. Lopes

Administratieve lijst / Tabel.

Dit document is een typisch voorbeeld van crisisadministratie. In de zomer van 1939, vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, mobiliseerde Nederland zijn leger. * **Structuur:** De tabel is zeer gestructureerd en bevat alle noodzakelijke gegevens om een marktkoopman te identificeren: naam, geboortedatum, adres en de specifieke markt waar hij werkzaam was. * **Annotaties:** De handgeschreven vinkjes en de rode letter 'F' tonen aan dat de lijst actief gecontroleerd is tegen andere registers (zoals het bevolkingsregister of de militaire registers). * **Geografie:** De genoemde adressen en markten bevinden zich hoofdzakelijk in Amsterdam (Albert Cuypstraat, Ten Katestraat, Dapperstraat, etc.). Dit suggereert een sterke lokale impact van de mobilisatie op de voedselvoorziening en handel in de stad. * **Opmerkingen:** Bij J.G. Burink staat een specifieke notitie: "buitengewoon dienstplichtige nog niet opgeroepen". Dit wijst op een verschil in militaire status tussen de mannen op de lijst.

Handgeschreven namenlijst op gelinieerd papier.

* **Handschrift:** Er is een grote variëteit aan handschriften zichtbaar, wat duidt op een originele presentielijst of een petitie waarbij individuen zelf hun naam hebben genoteerd. Sommige namen zijn met een fijne kroontjespen geschreven, terwijl de naam "R. de Winter" met een dikkere, vette inkt (mogelijk een vroege viltstift of dikke vulpen) is genoteerd. * **Nomenclatuur:** De lijst bevat een significante concentratie van namen die historisch verbonden zijn met de Joodse gemeenschap in Amsterdam. We zien zowel Sefardische namen (Lopes Dias, da Silva Rosa, Tartas) als Asjkenazische namen (Engelsman, Goudketting, Groenteman, Polak). * **Structuur:** De indeling suggereert een informele maar gestructureerde bijeenkomst. De horizontale strepen lijken groepen of bestuursleden te scheiden van de algemene lijst.

Brief (administratief verzoekschrift)

* **Inhoud:** De afzender, A. Lopes Dias, verzoekt de directeur van de gemeentelijke marktdienst om zijn marktplaats aan de Zwanenburgwal te mogen behouden ("aanhouden"). De aanleiding hiervoor is financiële nood: de schrijver heeft "noodsteun" aangevraagd, maar heeft daarover nog geen uitsluitsel ontvangen. Het behoud van de marktplaats is vermoedelijk essentieel voor zijn bestaanszekerheid in de tussentijd. * **Taalgebruik:** De brief is opgesteld in een zeer formele en beleefde stijl, kenmerkend voor correspondentie met de overheid in die tijd (bijv. "Wel Edele Heer", "vrijheid mij tot u te wenden"). De spelling vertoont nog enkele oudere kenmerken zoals "zoo". * **Fysieke staat:** Het handschrift is een vlot en goed leesbaar lopend schrift. De diverse nummers en stempels duiden op een zorgvuldige administratieve verwerking door de betreffende instantie.

Administratief registerblad of presentielijst.

* **Handschrift:** Net cursorief handschrift, typisch voor de midden-20e eeuw. Er is gebruik gemaakt van verschillende kleuren inkt (blauwzwart voor de namen en basistellingen, rood voor bepaalde volgnummers en omcirkelde getallen). * **Structuur:** De pagina is strak georganiseerd in een tabelvorm. De koptekst bevat afkortingen zoals "Uitbet." (mogelijk Uitbetaling), "W.", "bl.", "Kr.", "Haarlem", etc., wat duidt op een administratief proces waarbij verschillende locaties of statussen werden bijgehouden. * **Opvallende details:** * De namen in de lijst (zoals Kloots, de Leeuw, Lopes-Dias) zijn veelvoorkomende Nederlands-Joodse familienamen. * Er zijn twee kolommen met kruisjes: één met blauwe "X"-tekens en één met rode nummers die lijken te corresponderen met een andere index of volgorde. * Sommige namen zijn gemarkeerd met een rode "X" door de velden rechts, wat vaak een afhandeling of wijziging in status betekent. * De letters 'A' en 'N' in de statuskolom zouden kunnen staan voor 'Aanwezig'/'Niet aanwezig' of een soortgelijke tweedeling.

Administratieve lijst van marktkooplieden.

Het document is een handgeschreven lijst van drie personen die vaste standplaatsen innamen op de markt aan de Zwanenburgwal in Amsterdam. De kolommen bevatten respectievelijk het huis- of standplaatsnummer, de naam van de koopman en het soort handel waarvoor zij een vergunning hadden. * **E. Kool (nr. 5):** Handelde in haring en gerookte vis. * **A. Lopes Dias (nr. 10):** Handelde in chocolade en koek. * **C. de Wilde (nr. 12):** Handelde in chocolade en gebak. De lijst is opgesteld in een standaard administratief handschrift. De toevoeging "(Isr.)" achter de titel is een cruciale indicatie voor de historische lading van dit document.

Administratief register / Marktregister.

Het document is een ambtelijke registratie van standplaatshouders op verschillende Amsterdamse markten. De kolommen bevatten de volgende informatie: * **Naam:** De achternaam en voorletter van de koopman/koopvrouw. "Leijden v. Amstel" en "Lopes Dias" zijn de geregistreerde namen. * **Geb. datum:** Geboortedata (25 november 1891 en 20 augustus 1901). * **Adres:** Woonadres van de kooplieden. "1e Boerhaavestr 19 I" en "J. Breestraat 29 III" (Jodenbreestraat). Het Romeinse cijfer achter het huisnummer duidt op de verdieping. * **Marktplaats No.:** De locatiecode. De letters corresponderen met de legenda bovenaan de pagina (W = Waterlooplein, U = Uilenburg, Z = Zwanenburgwal). * **Artikel:** De handelswaar. Er is sprake van "ondergoederen" (ondergoed) en "Alc.vrije dranken, gez. eetwaren" (alcoholvrije dranken en gezouten eetwaren, zoals zuurwaren). * **Afkortingen:** "id" staat voor *idem*, wat betekent dat de gegevens in die rij hetzelfde zijn als de rij erboven.

Handgeschreven brief (verzoek om verontschuldiging voor afwezigheid).

De brief is geschreven in formeel maar enigszins gebrekkig Nederlands (bijv. "pasten" in plaats van "paste", "berichtte" in plaats van "berichten"). De toon is uiterst beleefd en nederig. De afzender, een marktkoopman, legt uit dat hij niet op een afspraak kon verschijnen omdat hij die dag eindelijk weer kon werken na een week van slecht weer. Omdat hij niemand had om op zijn kraam ("stal") te passen, kon hij zijn werkplek niet verlaten. Opvallend is dat de brief gedateerd is op de dag van de afspraak zelf (woensdag 22 januari 1941), wat duidt op de urgentie die de afzender voelde om zijn afwezigheid te rechtvaardigen tegenover de autoriteiten.

Administratieve lijst van marktkooplieden.

* **Structuur:** Het document is een getypte tabel met vier kolommen: Naam, Geboortedatum, Adres en Artikel (verkochte waar). * **Terminologie:** * *Nw.* staat voor Nieuwe; *Krt.* voor Korte; *Gov.* voor Govert. * De Romeinse cijfers (I, II, III) achter de adressen duiden op de verdieping. * *hs* betekent huis/begane grond. * De term *ongeregeld* duidt op een assortiment van diverse goederen (ongeregelde goederen/waren). * **Opvallende kenmerken:** De spelling is conform de toenmalige tijd (bijv. *zyde* in plaats van zijde, *porceylijn*). De lijst bevat veel namen die typisch zijn voor de Portugees- en Hoogduitse Joodse gemeenschap in Amsterdam (bijv. Agsteribbe, da Costa da Fonseca, Italiaander, Lopes Dias).

Getypte namenlijst (mogelijk een doorslag of stencilvloeidruk).

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam (beginnend bij 'L' en eindigend bij 'Z'). * **Codering:** De "J" voor de nummers staat vrijwel zeker voor "Jood" of "Joodsch". Dit type administratie werd gebruikt door de Joodsche Raad of de *Zentralstelle für jüdische Auswanderung* tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). * **Adressen:** De lijst bevat een grote concentratie adressen in de Amsterdamse Jodenbuurt, de Transvaalbuurt en de Rivierenbuurt (bijv. Jodenbreestraat, Waterlooplein, Tugelaweg). * **Annotaties:** De rode vinkjes duiden op een controleproces. In archieven van de Holocaust betekende dit vaak dat de betreffende persoon was "opgeroepen", "gevonden" of "getransporteerd". De aanduiding "V-48" kan verwijzen naar een specifiek transportnummer of een dossiernummer. * **Afkortingen in adressen:** * `hs`: huis (begane grond) * `I, II, III, IV`: verdieping * `str. / grt. / Pl.`: straat / gracht / Plantage

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa

Cohen Arie 175383 geb 11-7-'96 van Nw. Heerengr h 157 hs naar Louis Bothastr. 2 II

# TRANSCRIPTIE A.B. Adriaanse - Recht Boomssloot 79 H. Roelofs - Lastageweg 5 G. J. de Vre - W. Pastoorstraat 59 J. Nelen - St. Antoniesbreestr. 60 M. M. Siebbeles - Molensteeg 6 II F.O. vd Bergh - Monnikenstr. 1² I

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Brief (administratief verzoekschrift) * **Datum:** 5 januari 1940 * **Locatie:** Amsterdam * **Afzender:** A. Lopes Dias, Jodenbreestraat 39 III, Amsterdam C. * **Ontvanger:** Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. * **Kenmerken:** Handgeschreven op gelinieerd papier; bevat ambtelijke stempels en referentienummers (Nº 30/2/4 M. 1940).

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan gecentreerd/links:] *A'dam* *W. L. Suurhoff*