J. Braan

Administratieve lijst / Tabel.

Dit document is een typisch voorbeeld van crisisadministratie. In de zomer van 1939, vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, mobiliseerde Nederland zijn leger. * **Structuur:** De tabel is zeer gestructureerd en bevat alle noodzakelijke gegevens om een marktkoopman te identificeren: naam, geboortedatum, adres en de specifieke markt waar hij werkzaam was. * **Annotaties:** De handgeschreven vinkjes en de rode letter 'F' tonen aan dat de lijst actief gecontroleerd is tegen andere registers (zoals het bevolkingsregister of de militaire registers). * **Geografie:** De genoemde adressen en markten bevinden zich hoofdzakelijk in Amsterdam (Albert Cuypstraat, Ten Katestraat, Dapperstraat, etc.). Dit suggereert een sterke lokale impact van de mobilisatie op de voedselvoorziening en handel in de stad. * **Opmerkingen:** Bij J.G. Burink staat een specifieke notitie: "buitengewoon dienstplichtige nog niet opgeroepen". Dit wijst op een verschil in militaire status tussen de mannen op de lijst.

Militaire verklaring / Bewijs van indiensttreding.

Dit document is een officiële verklaring afgelegd door de commandant van de 2e compagnie van het IIde bataljon van het 21ste Regiment Infanterie. De afkorting "dpl." staat voor "dienstplichtige". In de verklaring wordt bevestigd dat J. Braan uit Volendam op 29 augustus 1939 in militaire dienst is getreden bij dit specifieke legeronderdeel. De verklaring zelf is bijna een maand later opgesteld (27 september 1939) in het "Veldleger". De ondertekenaar is een reserve-eerste luitenant (res. 1e luit.), die optreedt als compagniescommandant (De C.).

Formele waarschuwing/aanmaning betreffende marktgeld.

Deze brief is een officiële laatste waarschuwing van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam aan een marktkoopman uit Volendam. De essentie is een betalingsachterstand: de heer Braan heeft al meer dan drie weken zijn staangeld voor de Ten Katemarkt niet voldaan. De toon is strikt en zakelijk. Er wordt gedreigd met de zwaarste administratieve sanctie: het onherroepelijk intrekken van de vaste marktplaats per 3 april 1939, gebaseerd op het vigerende marktreglement. Opvallend is de coulance-clausule aan het eind: indien de wanbetaling voortkomt uit overmacht (zoals ziekte of armoede/steuntrekking), kan de intrekking worden voorkomen mits dit direct gemeld wordt. De spelling (bijv. "hierby", "onmiddellyk") is conform de schrijfwijze van voor de spellinghervorming van 1947, waarbij de 'ij' vaak als 'y' werd getypt op schrijfmachines.

Handgeschreven brief met ambtelijke stempels.

* **Inhoud:** Jacob Braan, een visverkoper op de Ten Katemarkt in Amsterdam, verzoekt om kwijtschelding van de marktgeld-betaling voor een volledige week. Hij was tot de avond van 7 juni 1940 in militaire dienst en werkte alleen op zaterdag 8 juni. Omdat hij voor die bewuste week al een kostwinnersvergoeding (een uitkering voor gemobiliseerde soldaten) ontving, vindt hij het onterecht dat hij voor de hele week marktgeld moet betalen voor slechts één dag handel. * **Taalgebruik:** De brief is gesteld in formeel, enigszins archaïsch Nederlands ("Ondergeteekende", "verzoek ik Uw beleefd"). Er is sprake van een directe, zakelijke toon waarbij de schrijver zijn recht probeert te halen in een verwarrende tijd. * **Contextuele details:** Het adres "Dril 77" in Volendam verwijst naar de bekende wijk Het Dril. De Jan van Galenstraat was (en is nog steeds) de locatie van de centrale marktautoriteiten in Amsterdam.

Handgeschreven register of inventarislijst.

* **Structuur:** Het document is strikt ingedeeld per postwijk. De kolommen geven een systematische weergave van de vishandel in die gebieden. * **Administratieve bewerking:** De rode kruisjes (X) lijken een controle- of verificatieteken te zijn. Doorhalingen (zoals bij J.J. Braan en J. Bakker) duiden op beëindiging van de activiteiten of verhuizingen. * **Terminologie:** * **"Versche, gebakken en gerookte visch":** Een standaardaanduiding voor het assortiment van een viswinkel of -kraam. * **"Dichte loods" / "Geen winkel":** Dit suggereert dat sommige handelaren geen publiek toegankelijke winkel hadden, maar functioneerden als groothandel of vanuit een opslag werkten. * **"fa":** Afkorting voor 'Firma'. * **Topografie:** De genoemde straten (Atjehstraat, Javaplein, Linnaeusparkweg, Durgerdammerdijk) bevestigen dat het gaat om Amsterdam (Oost en Noord).

Document

Het document is een officiële berisping gericht aan een marktkoopman, de heer J. Braan uit Volendam. De klacht betreft een overtreding van het marktreglement op vrijdag 13 december 1940 op de Ten Katemarkt in Amsterdam. De koopman was niet op tijd vertrokken met zijn goederen. De toon van de brief is dwingend en bureaucratisch ("Ik maan U hierbij aan"). De afkorting "jl." staat voor "jongstleden". Het adres "Dril 77" bevindt zich in de historische kern van Volendam. De handgeschreven aantekeningen ("Monden 23/12 '40") wijzen waarschijnlijk op de datum van ontvangst of verwerking door de geadresseerde of zijn administratie.

Formele aanmaning/berisping (getypt doorslagexemplaar).

Het betreft een officiële waarschuwing aan een marktkoopman uit Volendam. De heer J. Braan heeft op vrijdag 13 december 1940 de regels overtreden door zijn standplaats op de Ten Katemarkt in Amsterdam niet tijdig te ontruimen. De tekst is kort en zakelijk, kenmerkend voor de ambtelijke correspondentie uit die tijd. De handgeschreven notitie "extra" en de toevoeging van een naam bovenin duiden op een administratieve verwerking binnen de gemeentelijke dienst. Het gebruik van de naam "den Hr. de Boer" suggereert dat dit exemplaar was bedoeld voor een specifieke ambtenaar of afdeling.

Getypte administratieve lijst met persoonsgegevens.

De lijst vertoont een systematische indeling op basis van regio- of sectiecodes: * **TM:** Huizen (waarschijnlijk 't Gooi/Huizen regio). * **EW:** Amsterdam (gezien de straatnamen Insulindeweg en Commelinstraat in Amsterdam-Oost). * **EM:** Volendam/Edam (duidelijk door de plaatsvermelding en de typisch Volendamse achternamen zoals Kwakman, Koning en Schilder). De kolommen "41/42" en "42/43" duiden op een registratie van activiteit, lidmaatschap of financiële bijdragen per boekjaar tijdens de bezettingsjaren. Opvallend is dat nagenoeg iedereen voor het jaar 41/42 is afgevinkt, maar slechts één persoon (L. v.d. Zee) voor 42/43.

Getypte brief (doorslag of kopie voor het archief).

De brief is een zakelijke afwijzing van een verzoek om een toewijzing (quotum) voor de handel in mosselen. De toon is formeel en bureaucratisch. De reden voor de afwijzing is strikt procedureel: de aanvrager, de heer J. Braan uit Amsterdam, heeft het voorgaande jaar niet in mosselen gehandeld. Hierdoor voldoet hij niet aan de criteria die door de ingestelde commissie zijn vastgesteld. De afkorting "w.g." onderaan staat voor "was getekend", wat aangeeft dat dit een archiefkopie is van de originele, ondertekende brief.

Verzoekschrift / Petitie van bewoners.

* **Inhoud:** Het document is een gezamenlijk verzoek van de bewoners van de Watergraafsmeer gericht aan (vermoedelijk) het Gemeentelijk Bureau voor de Voedselvoorziening of een vergelijkbare instantie. Zij protesteren tegen het besluit om J. Braan geen vergunning (letter W.G.) te geven voor de verkoop van mosselen. * **Argumentatie:** 1. **Lokaal belang:** Braan is de enige visboer in de wijk. 2. **Traditie:** Bewoners kopen er al jaren hun mosselen. 3. **Logistiek:** Zonder dit verkooppunt moeten bewoners naar de Dappermarkt, wat in oorlogstijd (gebrek aan vervoer, tijd voor huishouden) een zware belasting is voor de vrouwen. 4. **Schaarste:** De algemene voedselvoorziening in de wijk is al gebrekkig. * **Resultaat:** De ambtelijke notities in de marge wijzen op een afwijzing ("ongunst", "Niet doen"). De reden hiervoor wordt ook kort genoteerd: de heer Braan zou het voorgaande jaar geen mosselen hebben ingekocht ("geen mosselen geladen"), waardoor hij blijkbaar zijn rechten op een toewijzing voor het nieuwe seizoen had verspeeld.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag voor het archief).

* **Inhoud:** De brief is een officiële afwijzing van een aanvraag voor een toewijzing van mosselen. Een speciale commissie heeft het verzoek van de heer Braan getoetst en geoordeeld dat hij hier niet voor in aanmerking komt. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in een formele, afstandelijke ambtelijke stijl ("deel ik U mede", "in aanmerking kunt komen", "geen gevolg worden gegeven"). * **Vorm:** Het betreft een zakelijke mededeling op een relatief klein formaat papier. De rode aantekening duidt op een administratieve handeling waarbij is vastgelegd dat het origineel daadwerkelijk is gepost.

Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.

* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.

Getypte brief op officieel briefpapier met handgeschreven kanttekeningen.

Deze brief van de Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC) aan de Gemeentelijke Dienst van het Marktwezen in Amsterdam kaart een onregelmatigheid aan in de administratie van de garnalenhandel. Er is geconstateerd dat een aanzienlijke partij (1626 kg) ongepelde garnalen buiten het reguliere distributiesysteem om is geleverd aan een Amsterdamse handelaar (J. Braan), omdat deze kwalitatief niet geschikt zouden zijn voor de officiële "verdeeling" (rantsoenering). De NVC vraagt om bevestiging van dit verhaal bij de Amsterdamse marktmeester (De Haar) en verzoekt om in de toekomst ook informatie te ontvangen over partijen die buiten de officiële distributie vallen om de controle sluitend te maken. De handgeschreven noten onderaan duiden op de interne verwerking van de brief door de ontvanger, inclusief een datum waarop een rapport werd opgesteld (13-1-43).

Inspectierapport / Controleverslag van visaanvoer.

Het document is een verslag van een kwantitatieve controle op de vismarkt. De controleur vergelijkt de opgegeven aanvoer (het gewicht dat de koopman zegt bij zich te hebben) met de "geturfde" hoeveelheid (de werkelijke meting ter plaatse). * **Gewichtseenheden:** Er wordt gerekend in kilo's, "onzen" (ons/100 gram) en halve onzen. * **Bevindingen:** Bij drie van de vier kooplieden (Vrees, Braan en Zeeman) wordt een tekort geconstateerd tussen de opgegeven aanvoer en de werkelijke voorraad. Bij C. Schilder lijkt er juist sprake van een overschot (107,5 kg t.o.v. 102 kg opgegeven). * **Rechtvaardiging:** Onderaan wordt een specifieke aantekening gemaakt over Th. Zeeman. Het tekort bij hem wordt geaccepteerd ("verantwoord"), omdat hij een deel van de kabeljauw "gestript" (schoongemaakt/van ingewanden ontdaan) had verkocht, wat het gewichtsverlies verklaart. * **Administratie:** De diagonale krabbel linksonder duidt op een administratieve verwerking door een dossierhouder op 9 juni 1944.

Contrôle-rapport (Inspectierapport van het marktwezen)

Dit inspectierapport documenteert de controle op de distributie en verkoop van vis aan de Ten Katestraat in Amsterdam tijdens de oorlogsjaren. De focus van de inspecteurs ligt op drie zaken: 1. **Kwantitatieve controle:** Het exact 'turven' van de hoeveelheden en soorten vis (schol, schar, bot, voorn) die per handelaar worden verhandeld. 2. **Regulering:** Het vaststellen of de verkoop ordelijk verloopt onder toezicht van de politie en of de handelaren zich aan hun toewijzingen houden. Er wordt expliciet vermeld dat de verkopers een kleine hoeveelheid (4 pond) voor eigen consumptie mogen houden. 3. **Aanwezigheid en gedrag:** De afwezigheid van handelaar Hillegers wordt genoteerd (met een medische reden), en het te laat verschijnen van Pafieanie Jr. wordt gerapporteerd als een plichtsverzuim, waarbij ook zijn lakse houding ("niet onder den indruk") wordt vermeld.

Handgeschreven verslag of dagrapport, mogelijk uit een logboek van een vismarkt of visafslag.

Dit document bevat een beknopt verslag van de dagelijkse gang van zaken in een commerciële of toezichthoudende setting, vermoedelijk een vismarkt (afgekort als "V. M."). Er vallen drie zaken op: 1. **Personele bezetting:** Er wordt verantwoording afgelegd over de afwezigheid van Hilligers, die wegens een doktersbezoek vervangen werd door "de Clerk" (mogelijk een eigennaam of een functiebenaming). 2. **Handelsactiviteit:** Er worden specifieke transacties genoteerd. J. Braan handelt in 50 kg schar (een platvis) en A. Nijenhuis in 20 kg voorn. De notitie "Accom." achter de transacties staat waarschijnlijk voor "Accoord", ter goedkeuring van de afhandeling. 3. **Discipline:** J. Fafianie wordt genoteerd als te laat (na 11.45 uur nog niet aanwezig in de loods). De term "onderhouden" geeft aan dat de betrokkene hierop is aangesproken of is berispt door de opsteller van het rapport.

# TRANSCRIPTIE afz. J. E. Schrandt Corn. Anthoniszstr 49 II Amsterdam. Z.

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer

# TRANSCRIPTIE J. Briënne Lupinestr. 31 Hilversum _

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in blauw:] Verzonden 10/6 [Rechtsboven:] HB. [Geadresseerde:] den Heer J.M. Kraan, Heemstedestraat 5, Amsterdam-West. Wijk 26 B. [Linksmidden:] 2B/42/2 M. [Rechtsmidden:] 9 Juni 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 5 Juni j.l. verzoek ik U zich te willen vervoegen bij den bedrijfschef van mijn dienst, die kantoorhoudt in de Centrale Hal, No. H.69, des voormid...

# TRANSCRIPTIE Aan de Directie Marktwezen No 27 / 42 / 1 M. 1940 28/6 Jan van Galenstraat Amsterdam. Mijnheer Ondergeteekende J. Braan. Plaatshouder No 13. Vischmarkt Ten Katestraat is op 7 Juni 1940 des 's avonds uit Militaire dienst gekomen, en nu hoorde ik van de Marktmeester, dat ik van die eene dag Zaterdag 8 Juni voor de volle week moest betalen. Daar, maar ik kostwinnersvergoeding heb geha...