J. Tol

Officieel bijblad / Administratieve kaart.

Het document is een administratief formulier van de afdeling Algemene Zaken (Model No. 14), gedrukt in oktober 1937. De kern van de notitie is een verzoek om "assistentie en vervanging". Specifiek wordt verzocht om de vervanging van een persoon genaamd **J. Tol** door een persoon genaamd **K. Tol**. De datum van doorzending is genoteerd als 26 maart 1940, en een verdere aantekening (mogelijk een advies of akkoord) is gedateerd op 27 maart 1940. De ondertekenaar lijkt "Th. v. Moerkerken" te zijn. Het adres Albert Cuypstraat 122 wijst zeer waarschijnlijk naar Amsterdam, waar deze straat ligt.

Dienst-bestelkaart (officiële bestelkaart van de overheid).

Dit document is een voorbedrukte bestelkaart die door een gemeentebestuur gebruikt kon worden om diensten of goederen te bestellen bij de uitgeverij en drukkerij "De Erven J. J. Tijl N.V." in Zwolle. Enkele opvallende kenmerken: * **Dienstpost:** De aanduiding "DIENST" linksboven geeft aan dat het om officiële correspondentie van de overheid gaat, die vaak onder speciale portovoorwaarden viel. * **Identificatie:** Het formulier vermeldt specifiek het "Departement van Binnenlandsche Zaken", wat de hiërarchische structuur van het openbaar bestuur weerspiegelt. * **Invulveld:** Er is een stippellijn opengelaten onder "Het Gemeentebestuur van" zodat de specifieke gemeente haar naam kon invullen of stempelen. * **Geadresseerde:** De firma Tijl was een zeer prominente drukker en uitgever in de regio Overijssel (onder meer van de *Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant*).

Officiële brief/sommatie.

* **Inhoud:** De brief is een laatste waarschuwing aan een marktkoopman uit Volendam wegens een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor zijn standplaats op de Ten Katemarkt in Amsterdam. * **Juridische grondslag:** Er wordt expliciet verwezen naar artikel 11 van het 'Reglement op de Markten'. De sanctie is het definitief verliezen van de vaste standplaats. * **Toon:** De toon is ambtelijk en streng ("met nadruk", "onherroepelijk"), maar biedt wel een opening voor verzachtende omstandigheden zoals ziekte of financiële bijstand ("steun"). * **Kenmerken:** Het document is een doorslag of kantoorkopie, wat blijkt uit de handgeschreven aantekening "Verzonden 11/1 - '40" en het ontbreken van een fysieke handtekening onder "De Directeur".

Dienstnota / Intern rapport van de Directie Marktwezen.

Het document is een ambtelijk verslag van een inspecteur of controleur van de Directie Marktwezen. Op vrijdag 13 december 1940 werd geconstateerd dat drie "plhouders" (plekhouders/marktkraamhouders) om 17:45 uur nog op hun staanplaats op de vismarkt aanwezig waren. In die tijd gold er vaak een strikt reglement over wanneer de markt ontruimd moest zijn, mede in verband met de verduisteringsmaatregelen en de spertijd (avondklok) tijdens de Duitse bezetting. Opvallende details: * **Personen:** De drie genoemde mannen (Tuijp, Tol en Broer) dragen typische Volendamse achternamen. Volendamse visverkopers waren destijds (en zijn nog steeds) een prominente verschijning op markten in Amsterdam en omstreken. * **Adressen:** De adressen "Anjovisstraat", "Tuinstraat" en "Dril" zijn authentieke locaties in Volendam. * **Sanctie:** Omdat het voor alle drie de mannen een "1e melding" (eerste overtreding) betrof, werd volstaan met een "model briefje waarschuwing". * **Verwerking:** De ambtelijke molen werkte gestaag: de overtreding was op de 13e, de beslissing voor een waarschuwing op de 18e, de registratie bij de administratie op de 20e/21e, en de uiteindelijke verzending ("gedaan") op 24 december.

Officiële waarschuwing / Dienstbrief (doorslag).

* **Inhoud:** De brief is een formele berisping aan het adres van een marktkoopman uit Volendam. De ontvanger, de heer J. Tol, heeft zich niet gehouden aan de voorgeschreven sluitingstijd van de markt aan de Ten Katestraat in Amsterdam op vrijdag 13 december 1940. * **Toon en taalgebruik:** De toon is autoritair en zakelijk ("Ik maan U hierbij aan"). Er wordt gebruikgemaakt van de toen gangbare formele spelling (zoals "den Heer" en "den vastgestelden tijd"). * **Administratieve sporen:** De handgeschreven notitie "Zie m. de kas" (mogelijk: zie met de kas) en de initialen "HG" duiden op interne verwerking, mogelijk gerelateerd aan een boete of administratieve afhandeling. De aantekening "IJmuiden 23/12 '40" suggereert dat het document kort na verzending in een ander register of archief is opgenomen.

Officiële waarschuwingsbrief (doorslag of typoscript).

Dit document is een formele waarschuwing ("aanmaning") gericht aan een marktkoopman uit Volendam. De essentie van de brief is een berisping voor het overtreden van de marktreglementen: de heer Tol heeft op vrijdag 13 december 1940 de markt aan de Ten Katestraat in Amsterdam niet op tijd verlaten. De brief is opgesteld in een ambtelijke, dwingende toon ("Ik maan U hierbij aan"). De spatiering in de plaatsnaam "V o l e n d a m" was in die tijd een gebruikelijke typografische manier om de adressering te benadrukken. Het kenmerk "27/110/3 M." wijst op een gestructureerde archivering binnen een gemeentelijke dienst.

Getypte lijst met financiële gegevens (omzet of commissies) per handelaar

Dit document is een overzicht van handelaren verbonden aan de Amsterdamse Visafslag. Het rangschikt personen en bedrijven op basis van hun financiële totaal over de jaren 1939 en 1940. De bedragen zijn hoogstwaarschijnlijk in Nederlandse guldens. Opvallend is de kolom met percentages. Bij de individuele top-handelaren (zoals L. Biet en P. Vrees) lijkt het percentage af te nemen naarmate het totaalbedrag lager wordt. Echter, verderop in de lijst worden handelaren gegroepeerd met accolades, waarbij een gezamenlijk (hoger) percentage wordt genoteerd (bijv. 5 ½% of 4 ½%). Dit zou kunnen wijzen op een verdeelsleutel voor afslagkosten, belastingen, of lidmaatschapsgelden van een vereniging.

Getypte administratieve namenlijst (mogelijk een leden- of distributieregister).

* **Inhoud:** De lijst bevat persoonsgegevens (naam, geboortedatum, adres) gesorteerd op een controlenummer met prefix 'BH'. De namen zijn gegroepeerd per achternaam (Schilder, Steur, Snoek, Tol, etc.). * **Geografie:** Het overgrote deel van de vermelde personen is woonachtig in Volendam. Onderaan de pagina staat één persoon (G. Ruurs) uit Monnickendam ('Mon'dam'). Typische Volendamse straatnamen zoals Zuideinde, Noordeinde en de Gouw zijn aanwezig. * **Terminologie:** Gebruik van 'Wijk'-aanduidingen naast straatnamen was gebruikelijk in de vroege 20e-eeuwse administratie. De kolommen '41/42' en '42/43' suggereren een jaarlijkse controle of betaling (bijv. contributie of distributierechten). * **Typografie:** Er is veelvuldig gebruik gemaakt van het herhalingsteken (") om 'Volendam' en de status in de jaarkolommen aan te geven.

Handgeschreven register of lijst.

* **Structuur:** De lijst is ingedeeld in vijf kolommen: naam, datum (waarschijnlijk geboortedatum), woonadres, de straat waar de marktplaats zich bevindt, en de categorie goederen die men mag verhandelen. * **Afkortingen:** * `hs` / `h`: huis (begane grond). * `II` / `III`: tweede of derde verdieping (hoog). * `v.`: voorzijde. * `alg. goederen`: algemene goederen (manifacturen, etc.). * `a. g. fruit`: waarschijnlijk aardappelen, groenten en fruit (hoewel vaak afgekort als A.G.F.). * `koek aanverw.`: koek en aanverwante artikelen. * **Namen:** Opvallend is de aanwezigheid van de namen Tol en Tuijp met adressen in Volendam (Edammerweg, Zuideinde, Visscherstraat). Dit duidt op de typische Volendamse vishandel die op de Amsterdamse markten aanwezig was.

Getypte namenlijst (doorslag of stencil) op gelinieerd papier.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch/thematisch geordend op achternaam (Schilder, Sier, Smit, Steur, Snoek, Tol, Tuip/Tuyp, Veerman, Zwarthoed). De codes "EM" en "BZ" in de eerste kolom duiden waarschijnlijk op verschillende categorieën of districten. * **Geografie:** Bijna alle personen zijn woonachtig in Volendam, getuige de straatnamen en de aanhalingstekens (") onder de plaatsnaam Volendam. De laatste vermelding betreft iemand uit Monnickendam (afgekort als Mon'dam). * **Inhoudelijke details:** Er is een opvallende variatie in spelling (Tuip vs. Tuyp). De kolommen rechts tonen kruisjes ("x") onder "41/42", wat wijst op een administratieve handeling (zoals de uitgifte van distributiekaarten, visvergunningen of tewerkstellingsregisters) in dat specifieke jaar. * **Status:** De lijst is een officieel administratief document, waarschijnlijk afkomstig uit een gemeentelijk archief of een oorlogsarchief (bijv. de administratie van de Voedselcommissaris of de tewerkstelling).

Document

Dit document is een inventarisatie van transportmiddelen in gebruik bij de tuinbouwsector rondom Amsterdam. Het onderscheid tussen benzineauto's en "Gasgas-auto's" (waarschijnlijk een verschrijving voor houtgas- of generatorauto's) duidt op een periode van brandstofschaarste. In de lijst vallen de vele adressen aan de **Sloterweg**, **Akerweg** en **Osdorperweg** op. Dit waren de belangrijkste tuinbouwgebieden die Amsterdam destijds van verse groenten voorzagen (de voormalige gemeente Sloten). De lijst bevat specifieke details zoals het laadvermogen (variërend van 1500 tot 4000 kg), wat essentieel was voor de logistieke planning van de voedselvoorziening. De opmerking over de paraatheid (6 uur van tevoren melden) wijst op een centraal gecoördineerde inzet, mogelijk in het kader van de distributie tijdens de bezettingsjaren. ---

Medische verklaring / Ziekteattest

Dit handgeschreven briefje is een formele medische verklaring, opgesteld door een arts om de ziektetoestand van een patiënt te bevestigen. * **Handschrift en Stijl:** Het document is geschreven in een typisch 20e-eeuws dokters-handschrift. De aanhef "L.S." (Lectori Salutem: *Gegroet aan de lezer*) geeft aan dat de verklaring bedoeld is voor elke instantie die om een bewijs van ziekte vraagt. * **Identificatie:** De ondertekenaar is Jan Hendrik Everts (1896-1960), die destijds een bekende huisarts was in Volendam met een praktijk aan de Edammerweg. De patiëntnaam bevat mogelijk een bijnaam ("Kem"), wat in Volendam zeer gebruikelijk was om verschillende takken van families met dezelfde achternaam (zoals Tol of Kwakman) uit elkaar te houden. * **Administratieve sporen:** Het grote paarse stempel onderaan met het nummer "27/22/1" duidt erop dat dit briefje is opgenomen in een officiële administratie. Gezien de datum (1942) kan dit de administratie van de Arbeidsbeurs of een andere instantie zijn die toezag op de arbeidsinzet.

Handgeschreven notitie op gelinieerd papier.

Het document is een korte, zakelijke instructie of vastlegging van een afspraak betreffende personeelsbezetting. De kern van de notitie is dat een persoon genaamd "J. Tol" zal zorgen voor "assistentie". Deze hulp moet worden ingeschakeld wanneer dat nodig is ("en zoo noodig") in het geval van "ziekte" of "afwezigheid" (waarbij het laatste woord is afgebroken of afgekort). Het handschrift is een typisch vroeg-20e-eeuws cursief schrift. De beknoptheid wijst op een interne memo of een toevoeging aan een personeelsdossier.

Officieel schrijven/besluit (doorslag of kopie voor archief).

* **Inhoud:** Het document is een officiële vergunning aan de heer J. Tol om zich op zijn marktplaats aan de Ten Katestraat (Amsterdam) te laten bijstaan of, in geval van ziekte, te laten vervangen door de heer Jaap Tol. * **Terminologie:** De term "tot wederopzegging" geeft aan dat de toestemming niet permanent is en door de instantie op elk moment kan worden ingetrokken. De spelling is conform de toen geldende normen (bijv. "assisteeren", "zoo", "den Heer"). * **Administratieve sporen:** De aantekening "Verzonden 13/8" wijst op een zorgvuldige archivering door de verzendende instantie. De initialen/naam bovenaan zijn waarschijnlijk een interne verwijzing naar de betrokken ambtenaar of dossierhouder. * **Persoonlijke details:** De ontvanger woont in Volendam, maar drijft handel in Amsterdam. Gezien de gelijkluidende achternaam is de vervanger "Jaap Tol" vermoedelijk een familielid (zoon of broer).

Inspectierapport / Afschrift van een proces-verbaal.

Dit document is een verslag van visserij-inspecties op verschillende markten in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn: * **Gewichtscontroles:** Er wordt streng gecontroleerd op de hoeveelheid aangevoerde vis (schol en aal) vergeleken met de officiële toewijzing ("volg briefje"). * **Onderwicht:** Bij aanvoerder C. Mossel wordt een tekort van 6 kg schol geconstateerd, wat leidt tot een melding bij het "Marktwezen". * **Meetmethodiek:** Er wordt gesproken over "wegen met doorslag", een snellere maar minder nauwkeurige methode, waarvoor de consument blijkbaar 5 cent per kilo extra betaalt ter compensatie van het risico voor de handelaar. * **Berekening gerookte vis:** Voor gerookte aal wordt een vaste omrekenfactor gehanteerd (60% van het gewicht van de natte aal). * **Zelfreflectie van de controleur:** De controleur uit aan het eind zijn twijfels over de effectiviteit van het "turven" en zijn eigen rol, die hij soms als overbodig ervaart ("vijfde rad aan den wagen") naast de marktmeester.

Document

* **Administratieve systematiek:** De lijst is genummerd van 267 t/m 444. Achter elke naam staat een bedrag, meestal 3000 eenheden (mogelijk guldens). Er zijn diverse aantekeningen gemaakt om personen met dezelfde naam te onderscheiden, zoals bijnamen (Schilder "Tekel", "Kippie", "Fik"), jaartallen ('85, '17) of patroniemen (Jobz, Jz, Sz). * **Symboliek:** De vinkjes ("v") suggereren dat de posten gecontroleerd of voldaan zijn. De "x" markeringen kunnen duiden op een afwijkende status of een specifieke betalingswijze. * **Bijzondere vermelding:** Bij nummer 346 (W. M. Ros) staat de handgeschreven toevoeging "i.d. gevangenis" met een bedrag van 2100, wat een specifiek juridisch of sociaal aspect aan deze administratie toevoegt. * **Namenmateriaal:** De grote hoeveelheid namen zoals "Schilder" en "Tol" wijst zeer sterk op de regio Volendam/Waterland.

Document

Het document is een gedetailleerd overzicht van de distributie van grote hoeveelheden bokking. De meeste personen op de lijst ontvangen een quotum van 3000 stuks. Enkele opvallende zaken: * **Identificatie**: Bij de drie verschillende personen met de achternaam 'Tol' (nrs. 422, 423 en 424) zijn handgeschreven geboortedata toegevoegd om persoonsverwarring te voorkomen. * **Afwijkingen**: Bij nr. 420 (Teunissen) tekent een zekere 'Van Beek' voor ontvangst van een afwijkend totaal van 2990 stuks. Bij nr. 424 (J. Tol) is het totaal aangepast naar 2600 vanwege een partij van 400 stuks die is afgekeurd en niet werd vervangen. * **Controle**: De rode kruisen (X) en vinkjes wijzen op een tweede controlefase na de feitelijke uitgifte. * **Doorhalingen**: Nr. 415 (S. Steur) is volledig doorgehaald, wat betekent dat deze persoon is komen te vervallen voor deze distributieronde.

Handgeschreven verzoekschrift op briefkaartformaat.

* **Inhoud:** J. Tol uit Volendam dient een beleefd verzoek in om in aanmerking te komen voor een toewijzing van 45 kilo garnalen (verdeeld in drie porties van 15 kilo). * **Besluitvorming:** Bovenaan het document is door een ambtenaar of functionaris met een andere pen het woord "afwijzen" geschreven. Dit wijst erop dat het verzoek niet werd ingewilligd. * **Administratie:** Het document is voorzien van een registratiestempel met een dossiernummer. De datum in het stempel (28/4) suggereert dat de afhandeling bijna een maand na de aanvraag plaatsvond. * **Taalgebruik:** Het gebruik van de derde persoon ("De ondergetekende") en de afsluiting "in afwachten" (een verkorting van "in afwachting van uw gunstige beslissing") is typerend voor de formele correspondentie uit die tijd.

Handgeschreven verzoekschrift.

Dit document is een kort zakelijk verzoek van een Volendamse visventer genaamd J. Tol. Hij verzoekt om een toewijzing van vier kistjes garnalen. Zijn argumentatie is gebaseerd op zijn verkoopsucces; hij stelt dat hij van alle actieve venters de grootste hoeveelheid garnalen heeft afgezet. De tekst is met potlood geschreven op een los vel papier, wat wijst op een informele maar noodzakelijke communicatie met een controlerende instantie. De diverse nummers en stempels geven aan dat het verzoek officieel is geregistreerd in een administratief systeem.

Getypte administratieve lijst met handgeschreven correcties en aanvullingen.

* **Inhoud:** Het document is een kwantitatief overzicht van partijen bokking (gerookte haring) die na keuring op de vismarkt zijn afgekeurd. Er wordt een strikt onderscheid gemaakt tussen vis die is geretourneerd zonder vervanging ("niet geremplaceerd") en vis die is vervangen door een nieuwe partij ("geremplaceerd"). * **Administratieve wijzigingen:** Er zijn diverse correcties uitgevoerd. De post "Luchtbescherming" (1400 stuks) is verplaatst van de categorie 'niet geremplaceerd' naar 'geremplaceerd'. Verder zijn er handmatig namen toegevoegd (Jongenwaard, Koning Karnemelk), wat leidde tot herberekeningen van de subtotalen. * **Betrokken partijen:** De lijst toont een mix van overheidsdiensten (Politie, Brandweer, Stadsreiniging, Abattoir) en private handelaren of instellingen. Dit suggereert een gecentraliseerd systeem van voedseltoewijzing.

Handgeschreven notitie of lijst, mogelijk een bladzijde uit een rapport of kasboek (gezien de "(2" rechtsboven).

Het document lijkt een ambtelijke of bestuurlijke aantekening te zijn betreffende een ongelijkheid in de behandeling van handelaren. De kern van de tekst is een bezwaar: Volendammers ("V'dammers") zouden "te hoog zijn ingedeeld" vergeleken met Amsterdammers ("A'dammers"). Dit heeft waarschijnlijk betrekking op belastingklassen, marktgelden of vergunningsrechten. De schrijver stelt vast dat er negen specifieke Volendammer venters zijn die een "dubbele voetw." (waarschijnlijk *voetwagen*, een handkar voor de handel) hebben. Dit wordt als bewijs of toelichting voor de indeling aangevoerd. Opvallend is het gebruik van bijnamen achter de namen (zoals "Karremelk", "Stunt", "Mail", "Kranger", "Petje"). In Volendam was (en is) het gebruik van bijnamen essentieel om families met dezelfde achternaam en initialen van elkaar te onderscheiden. De jaartallen "1916" en "1915" bij de laatste namen kunnen duiden op het jaar van inschrijving of een specifiek dossiernummer.

Kwitantie of afslagbewijs van de vismarkt.

* **Naam:** "J. Tol" verwijst zeer waarschijnlijk naar de handelaar of visser. De achternaam Tol is prominent aanwezig in de visserijgemeenschap van Volendam, die historisch gezien veel vis verhandelde op de Amsterdamse markt. * **Cijfers:** De handgeschreven getallen (49, 50x, 209) representeren waarschijnlijk gewichten, aantallen (bijv. kisten) of prijzen van de verhandelde partij vis. De "x" achter de 50 kan duiden op een vermenigvuldiging of een specifieke tariefklasse. * **Drukcode:** De code "5-43" in de voetregel geeft aan dat dit formulier in mei 1943 is gedrukt door de Stadsdrukkerij. De "5000" staat vermoedelijk voor de oplage van dit specifieke blok met doorslagen. * **Indeling:** De verticale lijnen suggereren een kolomstructuur voor administratieve verwerking (bijv. bruto gewicht, tarra, netto of prijsberekeningen).

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan, rechts van het midden:] v/d J Koppenol.

# TRANSCRIPTIE 27/22/2 Assistentie door J. Tol. en zoo noodig tijdens ziekte afwezig-

# TRANSCRIPTIE den heer J.J.de Kort-Halli, Lindengracht 336 _A_L_H_I_E_R_(C).

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer

# TRANSCRIPTIE Johannes Tak. voorheen standplaats met veel Alb. C. str.? 1940. afwachten telef mede- deeling.