J.H. Koster

Getypte lijst met handgeschreven annotaties en correcties.

Dit document is een administratieve lijst van Amsterdamse marktkooplieden die in augustus 1939 werden opgeroepen voor de algemene mobilisatie van het Nederlandse leger, vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. * **Structuur:** De lijst bevat kolommen voor de naam, geboortedatum (vaak handgeschreven toegevoegd), woonadres, de specifieke markt waar de persoon werkzaam was, en de datum van opkomst voor militaire dienst. * **Markeringen:** Er is een duidelijk onderscheid tussen vinkjes ($\checkmark$) en kruisjes ($X$). De vinkjes lijken te corresponderen met namen waarbij ook een dossiernummer (bijv. 86/43/1) is vermeld, wat duidt op een succesvolle administratieve afhandeling van hun afwezigheid of vergunning. * **Locaties:** De genoemde markten zijn iconische Amsterdamse locaties: Dapperstraat, Waterlooplein, Albert Cuypstraat, Lindengracht en de J. Evertsenstraat. De adressen tonen een spreiding over de stad, met een concentratie in de Joodse buurt (Jodenbreestraat, Joden Houttuinen) en Amsterdam-Oost. * **Afkorting V.K.K.:** Bij J.H. Koster en L. Rine staat de afkorting "V.K.K." achter de marktnaam, wat mogelijk staat voor 'Vereniging van Kleine Kooplieden' of een specifieke sectoraanduiding. ---

Officiële brief/oproep van een gemeentelijke instantie.

* **Inhoud:** De brief dient als een officiële waarschuwing aan de heer Koster. Hij beschikt over een 'voorkeurskaart' voor de markt in de Westerstraat (Jordaan), maar omdat hij hier niet regelmatig gebruik van maakt, dreigt hij van de sollicitantenlijst geschrapt te worden. Dit is gebaseerd op de toen geldende marktreglementen. * **Vorm:** Het document is een standaardformulier (Model No. 8), waarbij specifieke details zoals naam, adres en de betreffende markt handmatig zijn ingetypt. * **Handgeschreven toevoegingen:** De datum "23 Oct." is met de hand tussengevoegd, wat suggereert dat de brief zeer kort voor de genoemde afspraak is verzonden of dat er een extra mogelijkheid voor een gesprek werd toegevoegd. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel en ambtelijk, kenmerkend voor de periode (gebruik van de naamvalsvorm "den Heer", "tusschen", en de beleefdheidsvorm "U").

Oproepingskaart/Administratief dossierblad voor marktzaken.

Dit document is een administratieve kaart van de Amsterdamse marktdienst of politie, betreffende de handhaving van marktreglementen tijdens de vroege maanden van de Duitse bezetting in 1940. * **De overtreding:** De heer/mevrouw J.H. Koster wordt ter verantwoording geroepen voor het "niet geregeld bezetten" van zijn/haar vaste standplaats op de markt in de Westerstraat. In tijden van schaarste en strikte regulering was het essentieel dat toegewezen marktplaatsen daadwerkelijk werden gebruikt voor de voedselvoorziening. * **Procedure:** 1. Op 23 oktober 1940 wordt Koster opgeroepen om om 9:00 uur te verschijnen. 2. De aantekening "(geen waarsch /)" suggereert dat er direct een formele oproep is gestuurd zonder voorafgaande informele waarschuwing. 3. Uit de doorgehaalde tekst aan de rechterzijde blijkt dat de betrokkene geen gehoor gaf aan de oproep ("geen gevolg gegeven"). 4. Er werd aanvankelijk besloten te wachten tot 30 oktober ("afwachten 30/10"). * **Afhandeling:** Uiteindelijk wordt de zaak op 31 oktober 1940 gesloten met de instructie "opbergen", geparafeerd door een inspecteur (mogelijk "de Kan" of getekend met "P").

Briefkaart (postblad voorzijde)

* **Militaire status:** De afzender is een gemobiliseerde militair. Zijn adres, de **Ripperdakazerne** in Haarlem (afgekort als *Ripperdakaz*), was in die tijd een belangrijk verzamelpunt voor troepen. * **Propaganda:** De gedrukte tekst "VACANTIE in VREDIG VADERLAND" was een officieel door de PTT gebruikte slogan in 1939-1940. Het was bedoeld om het binnenlands toerisme te bevorderen in een tijd dat reizen naar het buitenland door de oorlogsdreiging onmogelijk was. Achteraf gezien is deze tekst wrang, aangezien de vrede slechts enkele weken na verzending zou eindigen. * **Administratie:** Het grote paarse stempel bovenaan en het kleine "C 3" stempel in het midden zijn waarschijnlijk militaire poststempels of censuurmerktekens die werden gebruikt om de poststroom van gemobiliseerde soldaten te controleren.

Handgeschreven verzoekschrift met ambtelijke kanttekeningen.

Het document is een schrijnend voorbeeld van de persoonlijke nasleep van de Duitse inval in Nederland (mei 1940). De afzender, J.H. Koster, was als soldaat aanwezig bij het bombardement op Schiphol (10 mei 1940). Hij liep daar een gehoorbeschadiging op die pas later verergerde tot doofheid, waardoor hij zijn werk als marktkoopman op de Lindengracht niet kon uitoefenen. De brief toont de formele, beleefde toon die gebruikelijk was in correspondentie met de overheid ("het beleefde verzoek", "teeken ik"). Uit de ambtelijke krabbels blijkt een zakelijke afhandeling: er wordt gevraagd naar zijn huidige financiële situatie ("Heeft hij nu steun?") en er wordt uiteindelijk een pragmatische oplossing gevonden. Hij krijgt geen volledige kwijtschelding, maar een afbetalingsregeling, waarbij hij per 26 augustus 1940 zijn plek op de markt weer moet innemen.

Medische verklaring / doktersbriefje.

Het document is een kort medisch attest, bedoeld als bewijs van ziekte. De arts, Dr. H. Vrijdag, verklaart dat de patiënt (J.H. Koster) die dag is behandeld voor een **middenoorontsteking**. De aanhef **"LS."** staat voor *Lectori Salutem* (Latijn voor "Gegroet aan de lezer"), een standaardformule voor verklaringen die niet aan een specifiek persoon gericht zijn, maar bedoeld zijn voor derden, zoals een werkgever of een controlerend instantie. Het taalgebruik is formeel en beknopt ("behandeld geworden wegens").

# TRANSCRIPTIE (Handgeschreven rechtsboven:) *Inspecteur* HG. (Handgeschreven over "HG":) *Verzonden 2/3* 86/5/3 M. 2 Maart 1942. den Heer F. Coster, Zuider Amstellaan 154, Amsterdam-Zuid. Wijk 22B. Gaaspstraat. vrijstelling betaling marktgeld Gaaspstraat. Gaaspstraat 1 Februari 1942 1,20

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Oproepingskaart/Administratief dossierblad voor marktzaken. * **Referentienummer:** № 33/94/3 M. 1940 (gestempeld). * **Datum:** 23 oktober t/m 31 oktober 1940. * **Betrokkene:** J. H. Koster, Cornelis Krusemanstraat 53 II (Amsterdam). * **Locatie:** Markt Westerstraat (Amsterdam). * **Status:** Afgehandeld/Gearchiveerd ("opbergen").

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] Inspecteur [Handgeschreven middenboven:] verzonden 4/5 HG. 103/45/2 M. 4 Mei 1942. den Heer M. Koster, 2e Jan Steenstraat 54, Gaaspstraat. Amsterdam-Zuid. Wijk 17. vrijstelling betaling marktgeld Gaaspstraat. Gaaspstraat 26 April 1942 XXXXXXXX

# TRANSCRIPTIE Den Heer Inspecteur v/h Marktwezen alhier bz: 31/21/1 M. Koster bezet des Zaterdags niet zijn plaats op de Dapperstraat. Hij schrijft van de plaats van zijn vrouw, die echter op zijn naam staat. Voor de ziekte van zijn vrouw bezette hij ook persoonlijk zijn plaats op Uilenburg. Indien er geen andere reden aanwezig is, is het m.i. niet noodig den Heer Koster uitstel te verleenen. ...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ontvangbewijs voor marktlegitimatiekaarten. * **Persoon:** J. V. Coster. * **Adres:** Zuider Amstellaan 154, Amsterdam. * **Datum:** 10 mei 1942. * **Kenmerken:** Voorbedrukt formulier met handgeschreven aanvullingen en handtekening.