W. Taal

Registerblad / Presentielijst van marktkooplieden.

* **Administratieve nauwkeurigheid:** Het document getuigt van een strikte bureaucratische controle op marktactiviteiten kort voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. De presentie wordt per dag bijgehouden om de status van 'vaste plaatshouder' te rechtvaardigen. * **Demografisch profiel:** Veel van de namen op deze lijst (zoals Polak, Reens, Prijs, Sluis, Tasch) zijn kenmerkend voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam, die historisch een groot aandeel had in de ambulante handel. * **Economische diversiteit:** Het assortiment varieert van dagverse producten (vis, groenten, fruit) tot duurzame goederen (emaille, vloerkleden) en specialistische diensten (kledingreparatie). * **Sociale context:** De vermelding "permanent in steun" bij L. Keizer illustreert de economische malaise van de late jaren '30, waarbij zelfs geregistreerde kooplieden soms volledig afhankelijk waren van overheidssteun. De kolom 'Winkelier' dient om onderscheid te maken tussen ambulante handelaren en ondernemers met een vast pand.

Handgeschreven brief op briefpapier.

In deze brief verzoekt J. G. Ritscher, een marktkoopman in parfumerie-artikelen aan de Amsterdamse Ten Katestraat, om toestemming voor hulp bij zijn marktkraam. De kern van zijn verzoek ligt in de praktische problemen die de Tweede Wereldoorlog met zich meebrengt. Ritscher legt uit dat hij door de "tijds omstandigheden" (de bezetting en de daaruit voortvloeiende schaarste) genoodzaakt is om zelf goederen op te halen bij magazijnen. Daarnaast moet hij persoonlijk distributiebescheiden, zoals textielpunten en zeepbonnen, inleveren. Deze administratieve en logistieke taken zorgen ervoor dat hij zijn kraam gedurende langere tijd onbeheerd moet laten, wat hij met de gevraagde assistentie wil voorkomen. De rode aantekening onderaan is een ambtelijke reactie of bevinding. Hieruit blijkt dat de persoon die Ritscher op het oog had als assistent, is gecontroleerd ("opgeroepen") en dat deze persoon jonger is dan 18 jaar. Dit suggereert dat er strikte regels waren voor wie als hulp mocht optreden, mogelijk in verband met arbeidsvoorschriften of de inzet van personeel tijdens de bezetting.

Typoscript (getypte brief).

De brief is een administratieve mededeling aan de heer W. Taal betreffende zijn ventvergunning (een vergunning om goederen op straat te verkopen). De strekking is dat de geadresseerde zijn vergunning niet hoeft te verlengen zolang hij deze niet gebruikt. Zodra hij zijn werkzaamheden als venter hervat, moet hij echter naar het kantoor komen om de verlenging officieel in zijn documenten te laten bijschrijven. De toon is zakelijk en formeel, typerend voor overheidscommunicatie uit die periode.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief protesteert W. Taal, een haringventer uit Scheveningen, tegen een betalingsverzoek voor zijn ventvergunning. Hij voert hiervoor twee kernargumenten aan: 1. **Gebrek aan handelswaar:** Door de oorlogsomstandigheden (de Tweede Wereldoorlog) wordt er geen haring meer aangevoerd in Scheveningen, waardoor hij zijn vak niet kan uitoefenen. 2. **Administratieve status:** Hij geeft aan dat de vergunningen van hem en zijn vrouw al sinds augustus 1940 in het bezit zijn van de instantie "Maatschappelijk Hulpbetoon". Hij stelt dat ze in het afgelopen jaar slechts twee maanden daadwerkelijk hebben kunnen werken. De brief is geschreven in een eenvoudige stijl met diverse taalfouten ("ontvangen heeft", "in lichtingen", "beleefel"), wat kenmerkend is voor de arbeidersklasse in die tijd.

Handgeschreven brief (administratieve correspondentie)

De brief is geschreven door W. Taal, vermoedelijk een visboer of marktkramer die een vaste standplaats had in de Dapperstraat (de bekende Dapper markt in Amsterdam). De schrijver legt verantwoording af voor het feit dat hij sinds 5 april 1941 niet meer op zijn plek heeft gestaan. De reden die wordt opgegeven is een gebrek aan handelswaar: "Haring". De auteur verontschuldigt zich voor de late melding ("ik had wel Eerder moeten schrijven"), maar verklaart dit door de voortdurende hoop en geruchten ("spraaken") dat er weer nieuwe aanvoer van haring zou komen. De schrijfstijl is eenvoudig en bevat enkele grammaticale en orthografische eigenaardigheden ("u" in plaats van "uw", "spraaken", "van af"), wat typerend is voor de volkstaal uit die periode.

Handgeschreven brief/notitie op gelinieerd papier. Het briefje is geplakt op een groter vel gelinieerd papier.

* **Inhoud:** De schrijver (W. Taal) verzoekt de geadresseerde om een "plaats" te mogen behouden. De context suggereert een huurwinst, een standplaats op een markt, of een volkstuin. De schrijver verkeert in financiële nood ("zitten ook zonder in Komsten") en spreekt de hoop uit op betere tijden. Er wordt vermeld dat er in januari nog voor een half jaar is betaald, maar dat de huidige situatie uitzichtloos lijkt ("geen klaare toe [zien]"). * **Handschrift en Stijl:** Het handschrift is een vlot, enigszins informeel cursief. Er is sprake van inconsequent hoofdlettergebruik (bijv. "Er", "Goeden", "Komt", "in Komsten", "Half jaar") en een spelfout tegen de d/t-regel ("betaalt" in plaats van "betaald"), wat duidt op een schrijver met een beperkte formele opleiding. * **Toon:** De toon is beleefd en respectvol, maar tegelijkertijd spreekt er wanhoop uit de boodschap.

Administratieve kaart/bijblad van een gemeentelijk dossier.

Het document is een administratieve registratie van de marktinspectie of de afdeling marktwezen van de gemeente Amsterdam. Het betreft de marktkoopman W. Taal, die standplaats 91 op de Dapperstraat bezette. Uit de aantekeningen blijkt een proces van invordering van achterstallig marktgeld: 1. **20 juli:** Het dossier wordt doorgezonden. 2. **23 juli:** Een officiële waarschuwing wordt gegeven. 3. **Taal's reactie:** Hij geeft aan niet te kunnen betalen en doet afstand van zijn standplaats ("geeft plaats op"). Dit wordt genoteerd door Th. de Vries. 4. **Opvolging:** Ambtenaar De Boer neemt de zaak verder in behandeling, verstuurt een schrijven op 30 juli en roept de betrokkene op. Op 1 augustus wordt geconstateerd dat er nog steeds geen betaling is verricht.

Getypte administratieve lijst.

* **S.Z.:** Deze afkorting staat hoogstwaarschijnlijk voor *Sociale Zaken* (of mogelijk *Stadsreiniging en Marktwezen*). Het document betreft de registratie van marktkooplieden. * **Geografische focus:** De adressen en markten (Dapperstraat, Waterlooplein, Joubertstraat, Albert Cuyp, etc.) wijzen eenduidig op Amsterdam. * **Samenstelling:** Opvallend is de grote hoeveelheid Joodse namen op de lijst (o.a. Boas, Blitz, Loonstijn, Goudeketting, Porcelijn, Brilleslijper, Kloot). * **Administratieve context:** De term "Opgevoerd" duidt op het toevoegen van personen aan een specifiek register of het toewijzen van standplaatsen op de genoemde markten.

Document

Het document is een nauwkeurige administratieve registratie van markthandelaren in Amsterdam in het begin van 1942. De term "Opgevoerd" duidt op personen die nieuw zijn toegevoegd aan een specifieke registratie of vergunningslijst. Opvallende elementen: * **Geografische spreiding:** De adressen beslaan heel Amsterdam, van de Jordaan (Lindengracht) tot Oost (Transvaalbuurt) en West (Jan Evertsenstraat). Er zijn ook handelaren uit omliggende plaatsen zoals Huizen, Volendam en Zandvoort. * **Namen:** Een aanzienlijk deel van de namen op deze lijst (zoals Boas, Blitz, Goudeketting, Porcelijn, Brilleslijper) is van Joodse herkomst.

Getypte factuur / leveringsspecificatie.

Het document is een zakelijke afrekening voor een grote partij groenten. De prijzen lijken te zijn berekend per 100 eenheden (waarschijnlijk kilo’s), aangezien de vermenigvuldiging van 'Hoeveelheid' en 'Prijs' gedeeld door 100 uitkomt op het bedrag in de rechterkolom. Opvallende details: * **Terminologie:** 'Cooli' is een typefout voor 'Colli' (verpakkingseenheden). 'Afw.' staat voor 'Afwijkend' of 'Afgekeurd' (lagere kwaliteit), wat ook zichtbaar is in de lagere prijzen voor deze categorieën. * **Typfout:** In de eindafrekening staat 'Brunto' in plaats van 'Bruto'. * **Statiegeld:** De post 'statie' (f. 682,40) is aanzienlijk, wat wijst op een grote hoeveelheid herbruikbare kratten of kisten. * **Correctie:** Bij de regel 'Chinakool' is het aantal colli handmatig gecorrigeerd van 48 naar 49.

Brief / Bestelaanvraag.

Het document is een zakelijk schrijven van de heer W. Taal aan een (waarschijnlijk officiële of groothandels-) instantie. De schrijver verzoekt om de levering van ("te betrekken") een lijst met diverse vissoorten. Opvallend is de variëteit aan vis, waaronder zowel zoutwater- als zoetwatervis (zoals voorn en post). De administratieve kenmerken aan de bovenzijde, zoals het dossiernummer "№ 46 a/b/g/1" en de datumstempel "M. 1942", suggereren dat dit verzoek werd verwerkt door een distributie-instantie of een Rijksbureau voor de Voedselvoorziening. De aantekening "1 X ger. verz." in de kantlijn duidt waarschijnlijk op een eenmalige geregistreerde verzending van goederen of documenten naar aanleiding van dit verzoek.

Zakelijke verklaring op briefpapier.

* **Inhoud:** De firma C. van der Niet verklaart officieel dat de heer W. Taal Sr., woonachtig aan de Van Zesenstraat 118-II te Amsterdam, in de jaren vlak voor de Tweede Wereldoorlog (1938-1939) een vaste klant was voor hun vishandel (met name bokking en haring). * **Formaat:** Het document volgt een standaard zakelijke opbouw met een uitgebreid briefhoofd dat de status van het bedrijf (opgericht in 1882) en de financiële connecties (Rotterdamsche Bank) benadrukt. * **Handtekening:** De brief is ondertekend door een lid van de familie Van der Niet (D. v.d. Niet Cz). De toevoeging "Dz." en "Cz." staat voor "Dirkszoon" en "Corneliszoon", een gebruikelijk patroniem in die tijd om onderscheid te maken tussen familieleden met dezelfde achternaam. * **Administratieve sporen:** De aantekeningen rechtsonder wijzen op een administratieve afhandeling later in het jaar 1942 (november). De tekst "kwit retour aan Taal" suggereert dat het document of een bijbehorend betalingsbewijs is teruggezonden naar de betrokkene.

Visitekaartje of kantoornotitie met typoscript en handgeschreven toevoegingen.

Dit document dient als identificatie voor een juridisch dossier of correspondentie. Het bevat de contactgegevens van meester (Mr.) Johanna M. Leenders, een vrouwelijke advocaat en procureur gevestigd in Amsterdam-West. * **Inzake Hendriks:** Deze handgeschreven tekst geeft aan dat het kaartje betrekking heeft op een juridische zaak betreffende een persoon of familie genaamd 'Hendriks'. * **Datum (12-5-43):** De datum 12 mei 1943 plaatst het document midden in de Tweede Wereldoorlog tijdens de Duitse bezetting van Nederland. * **Nummer (202):** Dit getal fungeert waarschijnlijk als dossiernummer of administratieve referentie. * **Locatie:** Vondelstraat 20 is een prestigieus adres nabij het Vondelpark, waar destijds veel advocatenkantoren en gegoede burgers gevestigd waren.

Dienstmededeling / Correspondentie

Dit document is een administratieve bevestiging binnen het distributiesysteem van de voedselvoorziening tijdens de Tweede Wereldoorlog. * **Persoon:** Het betreft W. Taal, geboren op 15 januari 1882. * **Inhoud:** W. Taal is officieel toegevoegd aan de lijst van handelaren die in Amsterdam vis mogen ontvangen voor de verkoop ("in de verdeeling opgenomen"). * **Restricties:** Er is een strikte beperking opgelegd: hij mag enkel "ges. visch" (waarschijnlijk afkorting voor gezouten vis) verkopen. Er wordt expliciet bij vermeld dat dit géén gezouten aal (paling) mag zijn. Dit wijst op de gedetailleerde regels die golden voor verschillende vissoorten en de schaarste aan specifieke producten. * **Locatie:** De genoemde standplaats is de markt op de Dapperstraat in Amsterdam-Oost, die ook tijdens de bezettingsjaren een belangrijk handelscentrum bleef.

Document

* **Administratieve systematiek:** De lijst is genummerd van 267 t/m 444. Achter elke naam staat een bedrag, meestal 3000 eenheden (mogelijk guldens). Er zijn diverse aantekeningen gemaakt om personen met dezelfde naam te onderscheiden, zoals bijnamen (Schilder "Tekel", "Kippie", "Fik"), jaartallen ('85, '17) of patroniemen (Jobz, Jz, Sz). * **Symboliek:** De vinkjes ("v") suggereren dat de posten gecontroleerd of voldaan zijn. De "x" markeringen kunnen duiden op een afwijkende status of een specifieke betalingswijze. * **Bijzondere vermelding:** Bij nummer 346 (W. M. Ros) staat de handgeschreven toevoeging "i.d. gevangenis" met een bedrag van 2100, wat een specifiek juridisch of sociaal aspect aan deze administratie toevoegt. * **Namenmateriaal:** De grote hoeveelheid namen zoals "Schilder" en "Tol" wijst zeer sterk op de regio Volendam/Waterland.

Document

Het document is een gedetailleerd overzicht van de distributie van grote hoeveelheden bokking. De meeste personen op de lijst ontvangen een quotum van 3000 stuks. Enkele opvallende zaken: * **Identificatie**: Bij de drie verschillende personen met de achternaam 'Tol' (nrs. 422, 423 en 424) zijn handgeschreven geboortedata toegevoegd om persoonsverwarring te voorkomen. * **Afwijkingen**: Bij nr. 420 (Teunissen) tekent een zekere 'Van Beek' voor ontvangst van een afwijkend totaal van 2990 stuks. Bij nr. 424 (J. Tol) is het totaal aangepast naar 2600 vanwege een partij van 400 stuks die is afgekeurd en niet werd vervangen. * **Controle**: De rode kruisen (X) en vinkjes wijzen op een tweede controlefase na de feitelijke uitgifte. * **Doorhalingen**: Nr. 415 (S. Steur) is volledig doorgehaald, wat betekent dat deze persoon is komen te vervallen voor deze distributieronde.

Getypt afschrift van een zakelijke brief.

* **Kern van de brief:** De firma Kwakkelstein uit Vlaardingen bekent dat zij buiten de officiële kanalen om (de Vischmarkt) "zeebliek" (een soort kleine vis, vaak jonge haring of sprot) hebben geleverd aan Amsterdamse klanten. Na ontdekking van deze overtreding van de distributieregels, verzoeken zij de centrale instantie om deze klanten officieel te registreren voor toewijzing, zodat de levering gecontinueerd kan worden. * **Distributiesysteem:** De brief illustreert de strikte controle op de voedselvoorziening tijdens de bezettingsjaren. Handelaren mochten niet vrij verkopen; alles moest via centrale markten en toewijzingen verlopen om de rantsoenering te handhaven. * **Lijst van afnemers:** De lijst bevat 23 specifieke adressen in Amsterdam. Opvallend zijn adressen in de Jodenbreestraat en Weesperstraat, wat in december 1942 (midden in de deportaties) een wrange context geeft aan de dagelijkse behoefte aan voedselvoorziening in deze wijken. * **Terminologie:** "Zeebliek" was destijds een goedkoop en toegankelijk volksvoedsel, essentieel in tijden van schaarste.

Handgeschreven verzoekschrift betreffende rantsoenering.

In deze brief verzoekt W. Taal om opnieuw op de distributielijst te worden geplaatst voor "rookwaar" (tabak) en "zeebliek" (waarschijnlijk bliek, een kleine vissoort die destijds als rantsoen diende). De schrijver legt uit dat hij/zij drie maanden in het ziekenhuis ("gasthuis") heeft gelegen voor operaties. Tijdens dit verblijf is de afzender op 9 maart blijkbaar uitgeschreven bij het Marktwezen, waardoor de aanspraak op bepaalde rantsoenen is vervallen. Nu de schrijver weer thuis is, wordt verzocht deze toewijzing zo snel mogelijk te herstellen. De brief is geschreven in een handschrift dat kenmerkend is voor het midden van de 20e eeuw, met de typische spellingvariaties van iemand die fonetisch schrijft of minder formeel geschoold is (zoals "Me neer", "Maande", "Operasies", "spoedich").

Div. bylagen (w.o. teek).

# TRANSCRIPTIE W. v. Rooijen Waterl. Plein 69 <u>a</u>. <u>Bart de Jongh.</u> <u>Piet de Haan</u>

# TRANSCRIPTIE afz. G. v. d. Wal 3^e Oosterparkstraat 118 belet A’dam (O)

# TRANSCRIPTIE W. L. M. te zijner aanzien zal nemen. [Paraaf, mogelijk 'DD' of 'SJ']

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan gecentreerd/links:] *A'dam* *W. L. Suurhoff*