D. Dotsch
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 34
D. Dotsch was actief als marktkoopman op de Vischmarkt (als chauffeur bij H. Wijnshenk) en de Nieuwmarkt. In 1940 en 1943 verkocht hij ook bloemen en overige producten op de Waterlooplein. In 1942 en 1943 was hij betrokken bij distributielijsten voor visquota (aal en snoekbaars). De specifieke reden voor het beëindigen van zijn handel is onbekend.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Handgeschreven administratieve lijst (mogelijk een presentielijst, transportlijst of barakkenregistratie).
* **Namenlijst:** De lijst bevat 27 namen. Opvallend zijn de Joodse familienamen zoals *Wijnschenk*, *Goudeketting*, *Fransman* en *Cohen*. De aanwezigheid van meerdere personen met dezelfde achternaam (Dotsch, Krachtdoender, Wijnschenk, Lammers) wijst op de registratie van gezinsleden. * **Afkortingen:** * **Verschen:** Waarschijnlijk een afkorting voor 'Verschenen' (zich gemeld hebbend). * **tegen overh.:** Mogelijk 'tegen overheid' of 'tegen overdracht'. * **gez. gez. gedr.:** Waarschijnlijk 'gezin gezamenlijk gedragen' of een soortgelijke administratieve notitie betreffende de gezinssamenstelling. * **Coderingen:** De codes in de rechterkolom (**C1, C10, C13, O2, O3, O4, 29**) zijn typisch voor baraknummers of afdelingen in doorgangskampen zoals Westerbork of Vught. De 'C' en 'O' zouden kunnen verwijzen naar specifieke secties van het kamp (bijv. 'Centraal' of 'Oost').
Handgeschreven lijst met namen en adressen.
Het document betreft een administratieve lijst, opgesteld in drie informele kolommen: 1. **Naam:** Achternamen voorafgegaan door een of twee initialen. Veel namen zijn herkenbaar als Sefardisch of Asjkenazisch Joods (o.a. Cohen, Dotsch, Hamel, Verdoner, Porcelein). 2. **Adres:** Afgekorte straatnamen in Amsterdam (voornamelijk in de voormalige Joodse buurt: Nieuwmarkt, Lepelstraat, J.D. Meijerplein, Plantage Kerklaan, en de diverse 'Nieuwe' grachten). 3. **Classificatie:** Achter elk adres staat een hoofdletter 'E'. De betekenis hiervan is niet direct uit dit blad af te leiden, maar in de context van de Tweede Wereldoorlog werd de 'E' vaak gebruikt voor 'Evacuatie' of 'Entjudung' (onteigening) in specifieke administraties. Het handschrift is verzorgd en consistent. Het gebruik van "Nw." voor "Nieuwe" en "Pl." voor "Plantage" is standaard voor Amsterdamse administraties uit die periode.
Getypte lijst met namen en adressen, voorzien van handgeschreven kanttekeningen.
* **Administratieve aard:** De lijst lijkt een distributielijst of abonneelijst. De handgeschreven term "verdeellijst" (bij Bosbaan, Brandenburg en Dotsch) suggereert dat deze personen een grotere hoeveelheid van een bepaald goed of publicatie ontvingen om verder te verspreiden. * **Sociaal-geografisch:** De adressen zijn uitsluitend Amsterdams, verspreid over de stad (Centrum, West, Oost, Zuid). De toevoeging van Romeinse cijfers (I, II, III) duidt op de verdieping van de woning. * **Categorisering:** Zeer opvallend zijn de handgeschreven toevoegingen "(Joden)" bij de namen M. Bril, Jac. Cohen & Zn. en A. Elzas. Dit wijst op een registratie waarbij de etnische/religieuze achtergrond van belang was voor de gebruiker van de lijst. * **Fouten in de bron:** Er staan enkele typefouten in de straatnamen, zoals "le Constanteyh Huygenstraat" (1e Constantijn Huygensstraat), "Bentingstraat" (waarschijnlijk Bentinckstraat) en "Oeterwalestraat" (mogelijk Oosterparkstraat of een verschrijving van Oetewalerstraat).
Document
Dit document is een administratieve lijst voor de toewijzing van visquota. Gezien de vermelde hoeveelheden (veelal tussen de 20 en 50 kg) betreft het waarschijnlijk een lijst van visdelers, markthandelaren of winkeliers in plaats van individuele consumenten. De lijst is alfabetisch gesorteerd. Er zijn diverse wijzigingen zichtbaar die wijzen op een actief gebruik van het document: * **Vervallenverklaring:** De grote handgeschreven tekst geeft aan dat deze lijst per 25 november 1941 niet meer geldig was en is vervangen. * **Doorhalingen:** De familie Drieenhuizen is geschrapt. De bijgaande notitie verklaart dat zij hun vis "van buiten" betrekken volgens mededeling van de C.C.C.D. (Centrale Controle van de Crisis-Diensten). Dit wijst op een streng toezicht op de distributiekanalen. * **Toevoegingen:** Aan de linkerzijde zijn onderaan drie namen met de hand toegevoegd, mogelijk ondernemers die later aan het distributienetwerk werden toegevoegd.
Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.
* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.
Getypte distributielijst met uitgebreide handgeschreven aantekeningen en berekeningen.
Dit document is een werklijst voor de distributie van aal (paling) en zoetwatervis. De vele handgeschreven correcties maken duidelijk dat dit een dynamisch document was: * **Controle:** De vinkjes (✓) duiden vermoedelijk op de daadwerkelijke ontvangst of uitgifte. * **Mutaties:** De term "afvoeren" en het doorhalen van namen wijzen op personen die van de lijst zijn geschrapt. * **Identificatie:** Bij veel voorkomende namen (zoals Van As of Gooyer) zijn adressen, bijnamen ("Fikkie") of patroniemen (Hzn., Tzn.) toegevoegd ter onderscheid. * **Notaties:** "m/r" lijkt te staan voor een correctie in de hoeveelheid (bijv. "moet recht" of een afkorting voor een herberekening). De opmerking "steun?" bij M.M. Gerber-Fransen suggereert een link met sociale steun of de Armenzorg. * **Lokaliteit:** De vermelding "Marken" en de namen van de families (veelal typisch Nederlands en Joods) plaatsen dit document in de regio Noord-Holland/Amsterdam.
Administratief register (mogelijk een Liro-register of een vergelijkbare inventarislijst van geconfisqueerde goederen).
* **Handschrift:** Het document is geschreven in een net, ambtelijk cursief handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Structuur:** Het is een rigide tabelstructuur. De 'Serie'- en 'No.'-kolommen wijzen op een systematische registratie (mogelijk een dossier- of volgnummer). De adressen bevatten vaak een Romeins cijfer (I, II, III, IV) of "hs" (huis), wat de verdieping in het pand aangeeft. * **Marginalia en Opmerkingen:** * **"p post":** Geeft aan dat de inlevering of correspondentie via de post is verlopen. * **"V.V. bij N.S.":** Dit kan een afkorting zijn voor "Verzamelpunt bij Nieuwe Stadsschouwburg" (een bekende verzamelplek voor deportaties in Amsterdam) of een andere administratieve code. * **"door Sicherheitspol.":** Bij E. Hakker (Serie 8, No 100) staat dat de inlevering of actie is uitgevoerd door de Sicherheitspolizei. * **"Overleden":** Bij de laatste entry (M. Hamel) staat expliciet "Overleden" genoteerd achter de datum 27-1-42.
Archieflijst-vermeldingen
Handgeschreven administratieve lijst (mogelijk een presentielijst, transportlijst of barakkenregistratie).
| D. Dotsch | " | " | " |
Administratief register (mogelijk een Liro-register of een vergelijkbare inventarislijst van geconfisqueerde goederen).
| 6 | 63 | D. Dotsch | Nw. Kerkstr. 34 I | 20-1-42. |
Getypte lijst/register in tabelvorm.
| D.Dotsch | le Lindendwarsstraat 2 | 22-7-02 | bloemen |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats bloemen
Onbekend
Waterlooplein
Waterlooplein
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE N$^o$ 39/65/146 M. 1342 4/b **Afschrift** No. 223 L. M. 1942 [Wapen van Amsterdam] DE BURGEMEESTER VAN AMSTERDAM, Heeft goedgevonden de aan **David Dotsch**, geboren 16 April 1876, wonende Nieuwe Kerkstraat 34 I, bij beschikking dd. 9 Januari 1940, no. 764 L.M. verleende vergunning tot het innemen van een vaste standplaats, ten verkoop van versche-, gerookte- en gestoomde visch, ...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Afschrift (doorslag/kopie) van een ambtelijk besluit van de gemeente Amsterdam. * **Datum document:** 5 juni 1942 (ingangsdatum besluit: 13 januari 1942). * **Betrokkene:** Jacob Dotsch (geboren 11 augustus 1894). * **Kenmerken:** Typemachine-tekst op blauwgrijs papier, voorzien van het gemeentewapen van Amsterdam en diverse handgeschreven en gestempel...
# TRANSCRIPTIE [Stempel/Typewerk rechtsboven:] HG. [Handgeschreven tekst bovenaan:] Verzonden 13/3 [Getypte tekst:] den Heer S. Dotsch, Swammerdamstraat 23, Amsterdam-Oost. Wijk 11. 104/6/2 M. 13 Maart 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 3 dezer deel ik U mede, dat aan het daarin vervatte verzoek niet kan worden voldaan. De Directeur.
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 3 maart 1942. * **Locatie:** Amsterdam. * **Afzender:** S. Dotsch, Swammerdamstraat 23, Amsterdam. * **Ontvanger:** Directeur van het Marktwezen, Jan van Galenstraat, Amsterdam West. * **Kenmerk (linksboven):** Nº 104/6 // M. 1942 4/3.
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Afschrift van een burgemeestersbesluit. * **Datum:** 12 mei 1942 (met terugwerkende kracht tot 13 januari 1942). * **Herkomst:** De Burgemeester van Amsterdam. * **Betrokkene:** Arnold Dotsch (geboren 5 november 1887). * **Onderwerp:** Intrekking van een vergunning voor een vaste standplaats voor de verkoop van vis. * **Kenmerken:** Voorzien van he...