W. de Withstraat

Document

* **Soort document:** Een formeel verzoekschrift voor een hoorzitting of onderhoud. * **Inhoud:** De heer H. v. Bennekom, die zowel sigarenfabrikant als marktkoopman is, vraagt om een gesprek met een hogere ambtenaar. De aanleiding is een incident op de markt van de voorgaande zaterdag, waarbij hem door de Chef van het Marktwezen iets ten laste is gelegd. Hij verzoekt expliciet om de aanwezigheid van de inspecteur en de heer Rens (de chef) bij dit gesprek om de kwestie, die hij schaart onder het "Marktbelang", te bespreken. * **Schrijfstijl:** De brief is geschreven in een formeel en beleefd idioom ("Wel Edl. Heer", "Verzoekt U beleefd", "Hoogachtend"), passend bij de tijd en de hiërarchische verhouding tussen een burger en een overheidsinstantie.

Handgeschreven brief (verzoekschrift)

* **Schrifttype:** Een vlot, leesbaar cursief handschrift, typerend voor de eerste helft van de 20e eeuw. * **Taalgebruik:** Formeel en beleefd ("Wel Edl. Heer", "Verzoekt U beleefd"). De afzender hanteert de toen gebruikelijke archaïsche spelling en zinsbouw (zoals "Den ondergetekende"). * **Inhoud:** De heer Van Bennekom vraagt om een gesprek met een hogere ambtenaar (mogelijk de Marktcommissaris of een politie-inspecteur). Hij is op de voorgaande zaterdag (12 of 19 augustus) blijkbaar ergens van beschuldigd door de 'Chef van het Marktwezen'. Hij wil dit rechtzetten in aanwezigheid van deze chef (de heer Rens) en een inspecteur. * **Status afzender:** Hij identificeert zichzelf als 'sigarenfabrikant', wat duidt op een kleine zelfstandige ondernemer die waarschijnlijk zijn eigen geproduceerde waren op de markt verkocht.

Getypte lijst op papier met handgeschreven kantekeningen in potlood.

* **Doel van de lijst:** Dit lijkt een administratieve controlelijst te zijn van werknemers in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De lijst koppelt woonadressen aan werklocaties (fabrieken en werkplaatsen). * **Demografie:** Veel namen op de lijst (zoals Izaaks, Vieijra, Visjager, Vigevano, Stodel, van Praag, Salomons) zijn herkenbaar als Joodse namen. De woonadressen (o.a. Transvaalbuurt, Jodenbuurt) bevestigen dit beeld. * **Handgeschreven annotaties:** * De termen "Lindenman", "Lindenman eigen werk" en "Lin aanw" (waarschijnlijk 'Lindenman aanwezig') verwijzen vermoedelijk naar een controleur of een specifieke administratieve onderverdeling genaamd 'Lindenman'. * De onderste aantekening "laatste week niet gezien" is veelzeggend en onheilspellend in de context van de Jodenvervolging; het suggereert dat de betreffende personen (mogelijk de gehele groep bij de Marinewerf) niet meer op hun werk zijn verschenen, wat vaak duidde op onderduik of deportatie. * **Werkgevers:** De adressen variëren van kleine straatwerkplaatsen tot de grote "Centrale Werkplaats Marinewerf".

Getypte lijst met handgeschreven annotaties.

Het document is een administratieve lijst van personen, waarschijnlijk werklieden of ambachtslieden, ingedeeld op basis van hun woon- en werklocaties in Amsterdam. De lijst is getypt, maar bevat significante handgeschreven toevoegingen die duiden op een controleproces of status-update. Opvallende elementen zijn: 1. **De Marinewerf:** Een grote groep onderaan is gezamenlijk gekoppeld aan de "Centrale Werkplaats Marinewerf". Dit was een belangrijke werklocatie in Amsterdam (Oostenburg). 2. **Annotaties:** De afkorting "H." komt vaak voor, wat mogelijk staat voor 'Huis' (thuis aangetroffen) of een paraaf van een controleur. Woorden als "uit" wijzen erop dat personen niet langer op het adres aanwezig waren. 3. **Samenstelling:** De namenlijst bevat een groot aantal Joodse namen (o.a. Izaaks, Lisser, Pach, Visjager, Vigevano, Stodel, van Praag, Salomons). De combinatie van deze namen met de specifieke adressen en de aard van de administratie suggereert een oorlogsgerelateerde context.

Getypte namenlijst (bevolkingsregister of administratieve lijst).

* **Structuur:** Alfabetische lijst op achternaam (secties P en R). * **Inhoud:** Bevat persoonsgegevens van individuen in Amsterdam, inclusief kaartnummers (No. Lkrt.), geboortedata en gedetailleerde adressen. * **Correcties:** Er zijn diverse handgeschreven aanpassingen en doorhalingen zichtbaar. Sommige doorgehaalde regels lijken foutieve duplicaten te zijn (bijv. Rekker H. die dezelfde gegevens heeft als Pelser H. erboven). * **Afkortingen:** "Lkrt." staat waarschijnlijk voor "Luchtbeschermingskaart". Adresafkortingen zoals "Hs." (Huis), "Bov." (Boven) en Romeinse cijfers (I, II, III) duiden op de verdieping.

Getypte namenlijst (indexkaart of registerblad).

Dit document is een alfabetisch gesorteerde lijst van personen, gebaseerd op hun achternaam (beginnend bij 'Swart' en eindigend bij 'Tolhuysen'). De lijst is technisch vervaardigd met een schrijfmachine, wat suggereert dat het een administratief kopie of een uittreksel is uit een groter kaartsysteem of register. De kolom "No. Lkrt." wijst waarschijnlijk op een uniek identificatienummer binnen een organisatie, zoals een lidkaartnummer van een vereniging, vakbond of politieke partij. De vermelding van geboortedata en gedetailleerde adressen in Amsterdam (inclusief verdiepingsnummers en aanduidingen als 'Hs' voor huis) duidt op een nauwkeurige leden- of cliëntenadministratie. Er zijn opvallende doorstrepingen bij de nummers 2728 (Tabak D.) en 2273 (Tertaas J.), wat kan betekenen dat deze personen zijn afgemeld, verhuisd of overleden ten tijde van de bijwerking van de lijst. Sommige letters zijn later handmatig gecorrigeerd of verduidelijkt, wat gebruikelijk is bij papieren administraties.

Document

* **Administratieve nauwkeurigheid:** Het document is een zeer gedetailleerde personeelslijst, inclusief geboortedata, woonadressen en gezinssamenstelling. Dit was kenmerkend voor de bureaucratische controle tijdens de bezetting. * **Annotaties:** * De handgeschreven vinkjes (**V**) naast de namen wijzen op een controle of afvinking (mogelijk presentie of verificatie van gegevens). * De rode kruisen (**X**) in de kolom 'opmerkingen' markeren specifiek de medewerkers werkzaam bij de **Vischmarkt**. * Er zijn diverse correcties in de kolom 'aantal kinderen', wat wijst op een actueel gebruik van de lijst voor sociale of financiële regelingen. * **Woonplaatsen:** Alle genoemde adressen bevinden zich in Amsterdam (o.a. de Stadionweg, Amstel, Sloterdijk). De 'Nrd. Amstellaan' is de huidige Churchill-laan.

Getypte lijst/staat van toewijzingen.

* **Geografische focus:** De lijst bevat uitsluitend Amsterdamse adressen, verspreid over de gehele stad (Centrum, West, Zuid, Oost en Noord). * **Distributiesysteem:** Het document getuigt van een strikt gereguleerd distributiesysteem. De kolommen geven specifieke toewijzingen per product aan. De eenheden lijken gestandaardiseerd (vaak 1 of 2 eenheden voor gerookte aal/vis en 2 of 4 kistjes garnalen), wat duidt op een rantsoeneringsbeleid. * **Producten:** De nadruk ligt op luxe of schaarse visproducten: gerookte aal (ger.aal), gepelde garnalen (gep.garn) en overige gerookte vis (ger.visch). * **Taalkundig kenmerk:** Het gebruik van de 'sch' in "Visch" en de specifieke afkortingen zijn typerend voor administratieve documenten uit het midden van de 20e eeuw.

Getypte distributielijst (tabel).

* **Structuur:** Het document is een strakke, ambtelijke lijst met een overzicht van Amsterdamse detailhandelaren in vis en fruit. * **Toewijzingen:** Er is een duidelijke hiërarchie in toewijzingen te zien. De meeste winkels krijgen 1 eenheid gerookte aal en 2 kistjes garnalen. Grotere zaken (zoals Th.J.H. Frommé of Jensch) krijgen hogere quota, wat wijst op een groter afzetgebied of klantenbestand. * **Geografie:** De lijst beslaat heel Amsterdam, van de Kinkerbuurt en de Jordaan tot Amsterdam-Noord (Meeuwenlaan/Hagedoornweg) en de Rivierenbuurt. * **Terminologie:** "Visch en Fruitzaken" was een destijds gebruikelijke combinatie van handel. De spelling met "ch" duidt op een document van vóór de spellinghervorming van Marchant (1934/1947), hoewel ambtelijke documenten de oude spelling vaak langer aanhielden.

Handgeschreven administratieve lijst op gelinieerd papier.

* **Structuur:** De lijst is georganiseerd per wijk/sector ("West I"). De "x" achter de namen lijkt een afvinkteken voor een voltooide handeling (bijv. een bezoek, bezorging of registratie). * **Numerieke codes:** De getallen in de linkermarge (deels in rood) verwijzen mogelijk naar specifieke districten, bonnummers of categorieën van personen. Het getal "83 - 86" rechtsonder kan verwijzen naar paginanummers in een groter register. * **Doorhalingen:** De doorgehaalde regels suggereren een dynamische administratie waarbij personen werden uitgeschreven of verplaatst. Opvallend is dat de familie "De Vries" collectief lijkt te zijn verwijderd of verwerkt. * **Adressen:** Alle adressen bevinden zich in de wijk Amsterdam-West (o.a. Baarsjes en Oud-West). De toevoegingen I, II, III en 'h' (huis) duiden op de verdiepingen.

Kennisgeving van ziektegeval (COPIE).

Dit document is een administratieve doorslag (copie) van een ziektemelding van een Amsterdamse gemeenteambtenaar tijdens de Tweede Wereldoorlog. De belangrijkste bevindingen zijn: * **Persoonsgegevens:** De betrokkene is H.J. Böhmermann, een 20-jarige "jeugdig-schrijver" (administratief medewerker). Gezien zijn geboortejaar (1923) viel hij in de leeftijdscategorie die door de Duitse bezetter vaak werd opgeroepen voor de *Arbeitseinsatz*, tenzij men een vrijstelling (*Sperre*) had vanwege essentieel werk bij de gemeente. * **Dienst:** Hij was werkzaam bij het "Marktwezen". Deze dienst was verantwoordelijk voor de marktverordeningen en standplaatsen, wat in oorlogstijd cruciaal was voor de (gecontroleerde) voedseldistributie. * **Ziekteverloop:** De aantekening "Heeft op 4 Augst. een halve dag gewerkt" is een typisch administratief detail voor de loonadministratie om te bepalen hoeveel ziekengeld of salaris over die dag verschuldigd was. Het was zijn eerste verzuim van dat jaar. * **Locatie:** Het adres Witte de Withstraat 139-III bevindt zich in de wijk De Baarsjes in Amsterdam-West.

Getypte namenlijst met handgeschreven kanttekeningen en berekeningen.

* **Inhoud:** Het document bevat een lijst van 33 personen met hun adressen in Amsterdam. Bijna alle adressen zijn voorzien van een etagenummer (bijv. II voor de tweede verdieping, 'hs' voor huis/begane grond). * **Wijzigingen:** Er is één handmatige correctie bij de naam H. Steenbeek. Zijn adres is gewijzigd van de Pieter Lastmankade naar de Leimuidenstraat. Tevens is de toevoeging "v/an Fries" (mogelijk 'van Fries' of een verwijzing naar een herkomst) genoteerd. * **Financieel:** De handgeschreven berekening onderaan duidt op een administratieve afhandeling waarbij f 0.40 per persoon in rekening werd gebracht (totaal f 13.20 voor 33 personen). Dit zou kunnen wijzen op een vergoeding voor distributie, leges voor een vergunning, of een specifieke belasting. * **Geografie:** De genoemde straten (Postjeskade, Warmondstraat, Orteliusstraat, etc.) bevinden zich voornamelijk in Amsterdam-West en Zuid.

Getypte lijst met handgeschreven annotaties en symbolen.

Dit document is een administratieve lijst van de Amsterdamse marktinstantie (waarschijnlijk het Marktwezen). De lijst bevat namen van personen die een vaste plek op de Dapperstraat-markt hadden of ambieerden. * **Administratieve codes:** De letters in de rechterkolom ($\mathcal{L}, T, \mathcal{D}, \mathcal{B}, \times$) zijn codes die waarschijnlijk verwijzen naar het type vergunning, de branche (bijv. textiel, levensmiddelen) of de betalingsstatus. De 'T' zou kunnen staan voor 'Tijdelijk'. * **Annotaties:** De letters 'A' en 'V' in de linkermarge zijn cruciaal. In vergelijkbare administraties uit deze periode staat 'A' vaak voor *Afgevoerd* of *Afwezig* en 'V' voor *Vervallen* of *Vertrokken*. * **Statuswijzigingen:** De term "Ingetrokken" geeft aan dat de vergunning voor die specifieke persoon op dat adres is beëindigd. * **Demografisch profiel:** De lijst bevat een zeer groot aantal namen van Joodse Amsterdammers (o.a. Agsteribbe, Appelboom, Blitz, Fransman, Heilbron, Isaac). Dit is kenmerkend voor de marktkoopliedenpopulatie in Amsterdam-Oost in die tijd.

# TRANSCRIPTIE *extra* D/HG. den Heer M. Werkendam, Pres. Steynstraat 7 I, <u>Amsterdam-Oost.</u> Wijk 2C. 29/1/2 M. 5 Februari 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 22 Januari jl. bericht ik U, dat Uw plaats op de markt Westerstraat met ingang van 20 Januari jl. wegens wanbetaling is ingetrokken. De schuld voor deze plaats bedroeg op dien datum: ...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] m. de Boer [?] [Handgeschreven middenboven:] verzonden 17/1 28/5/2 M. VP/G. 16 Januari 1939. den Heer W.H.de Harde, Lindengracht 211 huis, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wyk 9. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 9 dezer verleen ik U, ten vervolge op myn brief d.d. 5 October jl. (No. 28/75/2 M) andermaal voor den tyd van drie maanden, namelyk tat 21 Maart ...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven aantekening linksboven:] *Verzonden 8/8* [Rechtsboven:] vD/HB. den Heer W.J. de Weert, Witte de Withstraat 148 huis, Amsterdam-West. Wijk 26. 37/78/2 M. 8 Augustus 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 10 Juli j.l. deel ik U mede, dat aan het daarin vervatte verzoek, U als grossier toegang tot de Centrale Markt te v...

# TRANSCRIPTIE Nº 28 / 41 / M. 1941 8/9 " Lindengracht en Westerstraat. Aan den Inspecteur vh Marktwesen alhier. Ondergeteekende W v/d Horst respectievelijk plaatsen no 100 en 298 verzoekt daar hij momenteel in loondienst is 4 maanden uitstel van plaats- bezetten. Een gunstig antwoord tegemoet ziende verblijf ik hoogachtend, 6 Sept. 1941 W. v d Horst

# TRANSCRIPTIE *Extra* 28/94/2 M. vP/G. 7 Augustus 1939. den Heer W.L. Vrees, Lynbaansgracht 25 I, Amsterdam-Centrum. Wyk 9. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 25 Juli jl. verleen ik U hierby tot wederopzegging toestemming om zich op Uw plaats op de markt Lindengracht te laten bystaan - niet vervangen - door Uw zoon W.S. Vrees, geboren 22 Mei 1915. Deze toestemming is alleen van kracht, mits U...