M. Vischjager

Briefomslag of voorzijde van een enveloppe, vervaardigd van briefpapier met voorgedrukte kop.

* **De Afzender:** De firma M. Vischjager & Zn. was gespecialiseerd in de handel in emballage (verpakkingsmateriaal) en zakken. Dit betrof in die tijd voornamelijk jute zakken voor het transport van goederen zoals meel, aardappelen en granen. De familie Vischjager was een bekende Joodse ondernemersfamilie in Amsterdam, werkzaam in de textiel- en zakkenhandel. * **Adressering:** Het kantoor was gevestigd aan de Nieuwe Prinsengracht 90, terwijl het pakhuis zich bevond aan de Oostenburgervoorstraat 36. Deze locaties liggen in de voormalige Joodse buurt en het oostelijke havengebied van Amsterdam. * **Bestemming:** De enveloppe is gericht aan het "Bureau Marktwezen". Dit was een gemeentelijke instantie in Amsterdam die verantwoordelijk was voor het beheer van en toezicht op de stadsmarkten. * **Visuele elementen:** De diagonale streep door het briefhoofd suggereert dat het document mogelijk is afgevinkt of verwerkt door een ambtenaar, of dat het briefpapier werd hergebruikt voor een interne notitie.

Dienstverslag / Rapportage van de marktinspectie.

* **Inhoud:** Het document is een officiële klacht van een marktinspecteur (waarschijnlijk genaamd Bijlsma) over kooplieden op het "Bosplein" (onderdeel van het Waterlooplein) die zich niet houden aan de regels voor het uitstallen van hun waren. * **Gedrag:** De inspecteur merkt op dat de kooplieden doen alsof ze inpakken als hij langskomt, maar onmiddellijk weer beginnen te verkopen zodra hij zijn hielen licht ("je hebt je hielen niet geligt"). * **Sancties:** De inspecteur adviseert strengere maatregelen (schriftelijke berispingen) om precedentwerking te voorkomen. Hij adviseert specifiek om S. Fischjager voor één dag te schorsen, aangezien dit al de derde overtreding is. * **Administratie:** De rode nummers en aantekeningen wijzen op de administratieve verwerking door de gemeente, waarbij voor elke overtreder een apart dossiernummer (90/52/2 t/m 6) werd aangemaakt.

Getypte officiële kennisgeving/strafbeschikking (waarschijnlijk een doorslag of kopie).

* **Inhoud:** De directeur van de marktwezen legt een voorwaardelijke straf op aan vijf marktkooplieden. Zij hebben op zaterdag 13 juli 1940 de markt op het Mosplein (Amsterdam-Noord) niet op tijd (vóór 20:30 uur) verlaten, ondanks een eerdere waarschuwing. * **Strafmaat:** Ontzegging van de toegang tot de stadse markten voor de duur van één dag. De straf is voorwaardelijk met een proeftijd van één jaar. * **Juridische grondslag:** Artikel 39, lid 1 van het Reglement op de Markten. * **Personen:** De genoemde personen (R. Witzenhausen, D. Vischjager, W.v.d. Hoek, M. Vischjager en B. Zomerplaag) zijn de geadresseerden. De administratieve nummers aan de rechterzijde duiden op dossierregistratie.

Document

De brief is een formele waarschuwing aan de heer M. Vischjager betreffende zijn status als gegadigde voor een marktplaats in Amsterdam. De dienst Marktwezen constateert dat hij zijn voorkeurskaart niet regelmatig heeft gebruikt. Op basis van artikel 10 van het geldende marktreglement is de consequentie hiervan dat hij van de sollicitantenlijst geschrapt zal worden. De brief vertoont sporen van administratieve haast of standaardisering: - Er is gebruikgemaakt van een voorgedrukt model (Model No. 8). - Delen van de getypte tekst zijn met de schrijfmachine doorgehaald ("van de U verleende" en "Alvorens hiertoe"). - De specifieke datum van de oproep ("14 Aug. a.s.") is handmatig of met een aparte stempel tussen de tekst gevoegd. Dit duidt erop dat de heer Vischjager nog een laatste kans krijgt om zijn zaak toe te lichten bij de inspecteur voordat de definitieve beslissing tot schrapping wordt genomen.

Getypte lijst / Registerpagina

Het document is een overzichtslijst van Amsterdamse marktkooplieden, waarschijnlijk uit de jaren '30 of het begin van de jaren '40. De kolommen bevatten respectievelijk de naam van de handelaar, de geboortedatum, het woonadres, de toegewezen markt (standplaats) en het type goederen dat wordt verhandeld. Opvallend is de variëteit aan handelswaar: van levensmiddelen (vis, groenten, fruit, zuurwaren) tot textiel (manufacturen, kousen, corsetten) en overige artikelen (ijzerwaren, rijwielonderdelen). Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van aanhalingstekens (") om herhalingen van voorgaande regels aan te duiden (ditto-tekens). De typografie vertoont de kenmerken van een standaard kantoormachine uit die tijd.

Document

De lijst is een systematische registratie van marktkooplieden in Amsterdam. De kolomstructuur is helder en consequent ingevuld. Opvallend is de vermelding van bekende Amsterdamse markten zoals het Waterlooplein, de Albert Cuypmarkt, de Dappermarkt en de markt in de Gaaspstraat. De handelswaar varieert van textiel en 'ongeregeld' (tweedehands of diverse goederen) tot levensmiddelen zoals vis en groenten. Een significant deel van de genoemde personen heeft namen die in die tijd veel voorkwamen binnen de Joodse gemeenschap (o.a. Polak, Vischjager, Salomon, Toff). De handgeschreven toevoeging "afvoeringen" linksboven is een sinistere aanwijzing dat deze administratie tijdens de Tweede Wereldoorlog werd gebruikt door de bezetter of collaboreerde instanties om de deportatie van Joodse burgers te faciliteren.

Getypte lijst van marktkooplieden.

* **Demografie:** De lijst bevat namen van personen die nagenoeg allemaal van Joodse afkomst zijn. De geboortedata lopen uiteen van 1874 (B. Rozelou) tot 1920 (E. de Leeuw), wat wijst op een brede leeftijdsgroep die actief was in de handel. * **Geografie:** De woonadressen concentreren zich in de bekende Amsterdamse wijken waar veel Joodse burgers woonden, zoals de Jodenbuurt (St. Antoniesbreestraat, Rapenburg), de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Tilanusstraat, Blasiusstraat) en de Rivierenbuurt (Rijnstraat, Lekstraat). * **Economie:** De verhandelde artikelen laten een divers beeld zien van de marktsector: textiel, manufacturen, verse eetwaren (aardappelen, groenten, fruit, vis, brood) en huishoudelijke artikelen. * **Administratieve bijzonderheden:** De optelsom onderaan is cruciaal. Het toont aan dat er 271 plaatsen zijn toegewezen ("uitgereikt"), terwijl er in eerste instantie slechts 254 beschikbaar waren, wat resulteert in een tekort of overschot van 17 plaatsen (mogelijk extra plekken die buiten het reguliere raster werden gecreëerd).

Getypte lijst met persoonsgegevens (mogelijk een register van marktkooplieden).

De lijst bevat een alfabetisch geordend overzicht (op achternaam, hoewel de 'R' tot 'W' op deze pagina staan) van personen met hun geboortedatum, adres en de markt waar zij waarschijnlijk een staanplaats hadden. De adressen bevinden zich grotendeels in de Amsterdamse wijken (Zuid, Oost, Centrum), met enkele uitschieters naar randgemeenten zoals Badhoevedorp en Aalsmeer. Opvallend is het gebruik van marktlocaties die specifiek werden aangewezen tijdens de bezettingsperiode.

Document

* **Administratieve Structuur:** De lijst is georganiseerd in vier kolommen: Naam, Geboortedatum, Adres en Artikel. Aan de voet van de pagina staat een berekening van de totale capaciteit van de marktstandplaatsen. De beschikbare capaciteit (240 met een 20% marge) komt uit op 288 plaatsen, waarvan er 271 zijn toegewezen, met een overschot van 17. * **Artikelen:** Er is een breed scala aan koopwaar zichtbaar, variërend van eerste levensbehoeften (aardappelen, groenten, fruit, vis, brood) tot textielwaren (manufacturen, kanten, mode-artikelen) en huishoudelijke artikelen. * **Geografie:** De adressen bevinden zich uitsluitend in Amsterdam, met een sterke concentratie in wijken als de Jodenbuurt (St. Antoniesbreestraat, Rapenburg, Jodenbreestraat), de Pijp (Albert Cuypstraat, Van Woustraat) en Amsterdam-Oost (Tilanusstraat, Retiefstraat, Blasiusstraat).

Document

- **Structuur**: De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Het bevat persoonlijke basisgegevens en een categorisering middels cijfers ("1") in specifieke kolommen. - **Gegevensvelden**: - **Naam**: Achternaam en initialen. "Wed." staat voor weduwe. - **Geb. datum**: Dag-maand-jaar. - **Adres**: Straatnaam met huisnummer en verdieping (I, II, III, hs = huis). "inw." staat voor inwonend. - **Markt (G, J, W, M)**: Deze kolommen representeren waarschijnlijk vergunningscategorieën voor marktkooplieden. In de context van de bezettingsjaren duidde 'J' vaak op de speciale "Joodse markten" die vanaf 1941 werden ingesteld. De overige letters staan waarschijnlijk voor productcategorieën (G = Groenten, W = Waren/Manufacturen, M = Melk/Vlees).

Handgeschreven register/lijst van personen, adressen en data van inlevering.

* **Doel van het document:** De lijst lijkt een administratieve controlelijst voor het vorderen van goederen. De kolom "d.d. Inlevering" bevat vaak specifieke data, maar ook opmerkingen als "d. Sicherheits pol. ingel." (door Sicherheitspolizei ingeleverd), wat duidt op dwang of inbeslagname door de bezetter. * **Geografische spreiding:** De adressen concentreren zich in de Amsterdamse Jodenbuurt (Rapenburgerstraat, Lepelstraat, Jodenbreestraat) en de Transvaalbuurt (Tugelaweg, Louis Bothastraat). * **Namen:** Veel typisch Joods-Amsterdamse achternamen (Kool, Koopman, de Hond, Lakmaker, Vischjager). * **Marginalia:** Er zijn diverse potloodnotities die verwijzen naar correspondentie ("volgens brief", "zie no 10/3/28") of wijze van transport ("per post", "per telefoon"). De afkorting "S.P." of "Sicherheits pol." verwijst naar de Duitse veiligheidspolitie. "Diam. B." bij no 122 zou kunnen verwijzen naar de Algemene Nederlandse Diamantbewerkersbond (ANDB).

Administratief register/ledenlijst.

* **Schrift:** Het document is geschreven in een geoefend, administratief cursief handschrift. * **Kolom S. en №:** Deze lijken te verwijzen naar een archiefstructuur of dossiernummers. De nummers in de S.-kolom (11 t/m 14) groeperen de records. * **Adressering:** De adressen bevatten aanduidingen voor verdiepingen: "hs" staat voor 'huis' (begane grond), Romeinse cijfers (I, II, III, IV) duiden de etage aan. * **Nomenclatuur:** De namen zijn veelal typisch voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam van die tijd (bijv. Italiaander, Lakmaker, de Hond, Meents, Isaac). * **Correcties:** Enkele regels zijn met een dikke streep doorgehaald, wat duidt op een mutatie in de administratie (bijv. overlijden, verhuizing of uitschrijving).

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Medische verklaring (doktersattest) op officieel briefpapier. * **Afzender:** Dr. I. Bloch, gevestigd aan de Kloveniersburgwal 53, Amsterdam. * **Betreft:** De heer O. Vischjager, wonende aan de Nieuwe Prinsengracht 90, Amsterdam. * **Datering:** 5 mei 1942. * **Taal:** Nederlands. * **Bijzonderheden:** Bevat administratieve aantekeningen in een twe...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven zakelijke brief. * **Datum:** 1 augustus 1942. * **Afzender:** M.W. Vischjager, Ruyschstraat 131, Amsterdam-Oost. * **Ontvanger:** Onbekend (geadresseerd als "Weledel. Heer"), vermoedelijk een ambtenaar bij de gemeente Amsterdam (Dienst Marktwezen). * **Taal:** Nederlands. * **Kenmerken:** Bevat administratieve aantekeningen en dossie...

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven:] 13. 10. '42. A'dam. [Aantekening in lichter schrift:] mit haast 157 Mynheer. Hiermede wil ik U berichten dat ik Uw brief d.d. 9.10.42 heb ontvangen, en wil U antwoorden dat mijn zwager den Heer W. Vischjager Ringstraat 131 II als sinds 5 weken naar Duitschland is. Hoogachtend. J. Stouwer Tilanusstr: 62 II [Onderaan stempel:] № 103/143/1 M. 1942 14/10 [Rechtsonde...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officiële brief/correspondentie (waarschijnlijk een doorslag of archiefkopie). * **Datum:** 29 mei 1940. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Markten, Amsterdam). * **Ontvanger:** Den Heer W. Vischjager, Ruyschstraat 131, Amsterdam-O. * **Kenmerken:** Typemachine-tekst met handgeschreven kanttekeningen en een dossiernummer (27...

# TRANSCRIPTIE [Gedrukte tekst bovenkant] **FIRMA M. VISCHJAGER & ZN.** EMBALLAGE- EN ZAKKENHANDEL NWE. PRINSENGRACHT 90 - AMSTERDAM PAKHUIS: OOSTENBURGERVOORSTRAAT 36 __________________________________________________________________ [Handgeschreven tekst in het midden] *Bureau* *Marktwezen* __________