AI-Synthese 44

J. Veerman uit Volendam was een marktkoopman die in 1940 toestemming kreeg om zijn standplaats op de Albert Cuypstraat gedurende maximaal twee maanden niet te bemannen, onder voorwaarde van financiële verantwoordelijkheid. In 1941 werd zijn verzoek om een vaste standplaats op de Albert Cuypmarkt voor de verkoop van gevogelte afgewezen wegens volgeboekte plekken. Hij verhuurde een opslagruimte aan de Vischmarkt (De Ruyterkade) die hij per 1 januari 1942 opzegde. Hij was actief op de Waterloopleinmarkt in 1942 en 1943. In 1943 werd hij geregistreerd in een rantsoenbonnenregister in Volendam.

Lotgevallen

1940 toestemming Toestemming om standplaats op Albert Cuypstraat 2 maanden niet te bemannen op Albert Cuypstraat
1941 afwijzing Verzoek om vaste standplaats voor verkoop gevogelte afgewezen op Albert Cuypstraat
1941 huurovereenkomst Opzegging huur opslagruimte Vischmarkt ingaande 1 januari 1942 op Vischmarkt
1942 handel Handel op Waterloopleinmarkt (stand K, later J) op Waterlooplein
1943 rantsoenering Registratie in rantsoenbonnenregister Volendam

Handel

gevogeltevis (aal/paling) Albert CuypstraatWaterloopleinVischmarkt (De Ruyterkade)
gevogelteAlbert CuypstraatrantsoenbonnenVolendamopslagruimte
Gebaseerd op 10 archiefbronnen

Archiefdocumenten

Archief 745 | 745-318 | Pagina 89 | 1940

Ambtelijk bijblad/notitie betreffende marktzaken.

* **Personen:** * **J. Veerman:** De marktkoopman die het verzoek heeft ingediend. * **Th. v.d. Moerkerke:** Waarschijnlijk een ambtenaar of adviseur betrokken bij de besluitvorming. * **de Haan:** De functionaris die het advies heeft ondertekend. * **Instellingen:** * **Marktwezen (Chef Marktwezen):** De gemeentelijke instantie verantwoordelijk voor het beheer van de markten. * **Plaatsen:** * **Albert Cuypstraat:** De locatie van de marktplaats waar het verzoek betrekking op heeft (de beroemde Albert Cuypmarkt in Amsterdam). * **Data:** * **15 november 1940:** Datum van doorzending. * **20 & 21 november 1940:** Data van advies en ondertekening door de Haan. * **25 november 1940:** Laatste administratieve verwerking (KB). * **Kerninhoud:** Marktkoopman J. Veerman krijgt toestemming om zijn standplaats aan de Albert Cuypstraat twee maanden onbezet te laten. De voorwaarde is dat hij het verschuldigde marktgeld wekelijks blijft doorbetalen, anders vervalt zijn recht op de standplaats.

Archief 745 | 745-318 | Pagina 91 | 1940

Doorslag van een officiële brief (dienstbrief).

Dit document is een administratieve beschikking gericht aan een marktkoopman uit Volendam. De essentie van de brief is het verlenen van een tijdelijk verlof (uitstel van bezettingsplicht). De heer Veerman krijgt toestemming om zijn standplaats op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam gedurende maximaal twee maanden niet te bemannen. De voorwaarde die de directeur stelt, is strikt financieel: hoewel de koopman niet aanwezig hoeft te zijn, moet de wekelijkse pacht (het marktgeld) gewoon doorbetaald worden. Dit wijst op een strak gereguleerd marktsysteem waarbij standplaatsen schaars waren en de inkomsten voor de gemeente gewaarborgd moesten blijven. De afkorting "d.d. 14 dezer" in de eerste regel betekent "dato" (gedateerd) de 14e van deze maand (november 1940). Het woord "regelmatig" aan het einde van de vijfde regel van de hoofdtekst is aan de rechterkant afgebroken (de 'g' ontbreekt of valt buiten de scan).

Archief 745 | 745-318 | Pagina 92 | 1940

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of kopie voor het archief).

De brief is een officiële beschikking waarin de directeur van een gemeentelijke dienst (gezien de Albert Cuypstraat betreft dit vrijwel zeker de gemeente Amsterdam) uitstel verleent aan een marktkoopman. De kernpunten zijn: 1. **Toestemming:** De heer Veerman krijgt toestemming om zijn vaste plek op de Albert Cuypmarkt voor maximaal twee maanden onbezet te laten. 2. **Voorwaarde:** Ondanks zijn afwezigheid blijft de verplichting bestaan om het wekelijkse marktgeld door te betalen. Dit was een gebruikelijke regel om te voorkomen dat de gemeente inkomsten misliep en om de standplaats voor de koopman gereserveerd te houden. 3. **Taalgebruik:** Het taalgebruik is typisch voor de toenmalige ambtenarij ("d.d. 14 dezer", "na dato dezes").

Archief 745 | 745-358 | Pagina 213 | 1941

Getypte lijst op papier, waarschijnlijk een bankafschrift, grootboekpagina of een administratieve namenlijst.

* **Structuur:** Het document is een gesorteerde lijst, waarschijnlijk op basis van de numerieke waarde in de tweede kolom (aflopend van 1.089,18 naar 623,47). De horizontale lijnen en de cijfers in de uiterst rechtse kolom suggereren een indeling in categorieën of schalen. * **Namen:** De lijst bevat veel typisch Nederlandse achternamen (Zwaan, Zeeman, De Gooyer). Een significant aantal namen (Groenteman, Wijnschenk, Polak, Roozelaar) komt veel voor binnen de Joodse gemeenschap in Nederland, wat relevant kan zijn voor de historische context. * **Watermerk:** Het watermerk "AMSTERDAMSCHE BANK" dateert het document vóór 1964, het jaar waarin deze bank fuseerde tot de AMRO Bank. Gezien de schrijfmachine en de opmaak stamt het waarschijnlijk uit de periode 1940-1960. * **Getallen:** De bedragen zijn genoteerd met een komma voor decimalen en een punt voor duizendtallen, wat destijds de standaard was voor Nederlandse guldens. De breuken (¼, 2¼, etc.) zouden rentepercentages of specifieke administratieve codes kunnen zijn.

Archief 745 | 745-349 | Pagina 307 | 1941

Ambtelijk correspondentieblad (Algemene Zaken Model No. 14).

* **Inhoud:** Het betreft de administratieve afhandeling van een verzoek van de heer J. Veerman voor een vaste staanplaats op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam voor de verkoop van gevogelte. * **Besluitvorming:** Hoewel Veerman aanvankelijk was opgeroepen om foto's in te leveren voor zijn aanvraag, luidt het uiteindelijke ambtelijke advies (van de heer De Haan op 5 maart en bekrachtigd door de Chef Marktwezen op 19 maart) negatief. * **Argumentatie:** Het verzoek wordt afgewezen omdat alle vaste plaatsen in het betreffende gedeelte van de markt (het visgedeelte van de Albert Cuypstraat) reeds zijn uitgegeven. De aanvrager krijgt de suggestie om via de dienstdoende marktambtenaar te proberen een 'losse' (tijdelijke) plaats te verkrijgen op dagen dat er plekken vrijkomen.

Archief 745 | 745-349 | Pagina 310 | 1941

Getypte brief (doorslag op grijsachtig papier).

De brief is een formeel antwoord op een verzoek van de heer Veerman uit Volendam voor een standplaats op de vismarkt van de Albert Cuypstraat in Amsterdam. Het verzoek om een vaste standplaats wordt afgewezen omdat alle beschikbare plekken reeds bezet zijn. De afzender biedt een alternatief: de mogelijkheid om op de dag zelf een 'losse' standplaats te bemachtigen als er toevallig plekken vrij zijn, waarvoor de aanvrager contact moet opnemen met de marktmeester (de "dienstdoenden marktambtenaar"). De toon is strikt zakelijk en ambtelijk.

Archief 745 | 745-359 | Pagina 446 | 1941

Handgeschreven zakelijke brief/kennisgeving.

* **Inhoud:** De brief dient als een formele opzegging van de huur van een opslagruimte ("bergplaats") aan de Vischmarkt aan de De Ruyterkade in Amsterdam. De opzegging gaat in per 1 januari 1942. * **Taalgebruik:** Formeel en zakelijk. Er wordt gebruikgemaakt van standaard ambtelijke afkortingen zoals "m.i.v." (met ingang van), "a.s." (aanstaande) en "t.z.t." (te zijner tijd). * **Opvallende wijziging:** In de tweede regel van de eigenlijke tekst is "het gebruik" doorgehaald en vervangen door "de huur", wat duidt op een correctie naar een strikter juridisch-financiële omschrijving van de overeenkomst. * **Toon:** Hoewel de huur formeel wordt opgezegd, wordt er direct een voorbehoud gemaakt ("niet uitgesloten") dat het gebruik mogelijk kan worden voortgezet, waarover later meer informatie zal volgen.

Archief 745 | 745-359 | Pagina 447 | 1941

Typschrift (doorslag) van een officiële zakelijke brief/kennisgeving.

De brief is een formele aanzegging tot beëindiging van een huurovereenkomst. De heer Veerman, woonachtig in het vissersdorp Huizen, huurde een opslagruimte ("bergplaats") bij de Vischmarkt aan de De Ruyterkade in Amsterdam. De huur wordt per direct (met een opzegtermijn van iets meer dan twee weken) opgezegd per 1 januari 1942. Opvallend is de tweede alinea, die een voorbehoud maakt: de huurder mag de ruimte mogelijk toch blijven gebruiken, maar krijgt daar later pas definitief bericht over. Dit wijst op een periode van onzekerheid of een grootschalige administratieve herziening van de marktplaatsen, waarbij de bestaande contracten eerst formeel werden opgezegd alvorens ze (mogelijk) onder nieuwe voorwaarden te verlengen.

Archief 745 | 745-408 | Pagina 373 | 1943

Document

Dit document is een register van de distributie van goederen of bonnen (aangeduid als "stuks") tijdens de bezettingsjaren. De namenlijst in de eerste twee kolommen bevat veel familienamen die kenmerkend zijn voor Volendam (zoals Veerman, Zwaan en Zwarthoed), wat de locatie van het distributiekantoor nader specificeert. De getallen achter de namen duiden waarschijnlijk op het aantal rantsoenbonnen dat aan specifieke winkeliers of distributiepunten werd verstrekt voor verdere verdeling. In de rechterkolom is een consolidatie van de cijfers te zien, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen de reguliere kleinhandel, de Joodsche Raad en publieke diensten. De doorhalingen en correcties wijzen op een actief gebruikt administratief werkdocument.

Archief 745 | 745-407 | Pagina 387 | 1943

Getypte namenlijst met handgeschreven annotaties en correcties.

* **Doel:** Dit document lijkt een administratieve lijst voor de toewijzing of registratie van vis (aal/paling), vermoedelijk bij een visafslag of binnen een handelsvereniging. * **Terminologie:** De kolom "Aantal Aal" duidt op stuks, terwijl "kg. Zw." waarschijnlijk duidt op kilogram 'Zware' aal, een specifieke sortering. * **Correcties:** De vele doorhalingen en handmatige wijzigingen wijzen op een dynamisch document dat over een langere periode werd bijgewerkt. Opvallend is dat veel '15' waarden naar '20' zijn verhoogd. * **Sociaal-Economisch:** De namenlijst is representatief voor de Noord-Hollandse vishandel in de vroege 20e eeuw. De aanwezigheid van veel joodse namen (Polak, Wurms, Wijnschenk, Zak) is historisch consistent met de Amsterdamse vishandel van die tijd. * **Datering:** De data tussen haakjes bij J. Vos (1883) en Sal. Wijnschenk Sr. (1881) zijn waarschijnlijk geboortedata, wat suggereert dat de lijst dateert van ergens tussen 1910 en 1940.

Archieflijst-vermeldingen

Archief 745 | 745-382 | Pagina 79 | 1942

Getypte administratieve lijst (waarschijnlijk een uittreksel uit een kaartsysteem of register).

#20 J.Veerman Magdalenaweg 10 "
kaartregister getypt 68%

| TM 36 | J.Veerman | 18-5-89 | Magdalenaweg 10 " | x | |

Archief 745 | 745-388 | Pagina 203 | 1942

Getypte administratieve lijst (waarschijnlijk een uittreksel uit een register van het Marktwezen of de Economische Controledienst).

#38 J.Veerman Magdaleenw.22, Huizen
register " id. getypt 68%

| J.Veerman | 16-5-89 | Magdaleenw.22, Huizen | " | 26-5-42 | id. |

Koopliedenlijsten

Bron: 745-388.md | 1942

Waterlooplein — standplaats " 26-5-42 id

id. Overig
Bron: 745-407.md | 1943

Waterlooplein — standplaats K

20 Overig
Bron: 745-407.md | 1943

Waterlooplein — standplaats K

20 Overig
Bron: 745-407.md | 1943

Waterlooplein — standplaats K

20 Overig
Bron: 745-407.md | 1943

Waterlooplein — standplaats J

15 Overig
Bron: 745-407.md | 1943

Waterlooplein

Relevante Archieffragmenten

Archief 745 | 745-424 | Pagina 615 | 1944

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datering:** 31 mei 1944 (gebaseerd op administratieve aantekening linksonder). * **Afzender:** E. Veerman Jr., St. Jozefstraat 5, Volendam. * **Ontvanger:** De Directeur van het Marktwezen te Amsterdam. * **Kenmerken:** Bevat administratieve stempels ("Nº 20/34/7 M. 1944"), potloodaantekeningen en ambtelijke...

Relevantie: 83% ** e. veerman jr., st. jozefstraat 5, volendam. +1
Archief 745 | 745-349 | Pagina 311 | 1941

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief * **Datum:** 2 maart 1941 * **Afzender:** Jan Veerman, Doolhof 73, Volendam * **Geadresseerde:** Weled. Heer Directeur (vermoedelijk van de Marktwezen in Amsterdam) * **Kenmerken:** Archiefnummer $N\underline{o}$ 25/30/1 M.1941 4/3; blauwe inkt op gelinieerd papier; stempel en handgeschreven notities in de marges.

Relevantie: 83% ** jan veerman, doolhof 73, volendam
Archief 745 | 745-408 | Pagina 377 | 1943

# TRANSCRIPTIE **[Linkerkolom - Namenlijst 1]** 445. Tj. Veen - 3000 446. Hj. Veen - 3000 447. G. Veerman jr - 3020 448. J. Veerman - 3000 449. J.V. Veerman - 3000 450. J. Velthuijs - 3000 451. R.J.A. Velthuijse - 3000 452. A. Vernhuizen - 3000 453. A. Vet (Müller) - 3000 454. D. Visser - 3000 455. F.J. Visser - 3000 456. J.H. Visser - 3000 457. C. Vlaanderen Fr. - 3030 458. H. v. Vliet vB. - 299...

Relevantie: 83%
Archief 745 | 745-432 | Pagina 147 | 1944

# TRANSCRIPTIE A'dam, 20/7 1944 Bedrijfschap [in rood:] 46 b/104/2 Naar aanleiding van Uw brief dd. 1 Juli jl. No 14319 V/ky bericht ik U, dat de heer N. Veerman te Volendam te dezer stede bekend staat als groot- klein- handelaar. Zijn bedrijf- leider van den kleinhandel- zaak, de heer J. Zwarthoed, is, voorzover ik daarom- trent inlichtingen kan verkrijgen, nimmer zelf- standig als kleinhandel...

Relevantie: 83%
Archief 745 | 745-318 | Pagina 89 | 1940

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Brief * **Datum:** 14 november 1940 * **Locatie:** Volendam * **Afzender:** Jan Veerman, Sloothof 73, Volendam * **Kenmerk:** № 25/227/s M. 1940 15/11 (gestempeld en handgeschreven linksboven) * **Taal:** Nederlands

Relevantie: 82% ** jan veerman, sloothof 73, volendam +1