V. Ventverordening

Gedrukte pagina uit een officieel (jaar)verslag, vermoedelijk van een gemeentelijke dienst.

* **Administratieve controle:** Het document toont een nauwkeurige boekhouding van vergunningen voor markthandel en straatverkoop (venten). De afname van het aantal ventvergunningen (van 4556 naar 3600) duidt op een krimp in deze sector of een strenger beleid. * **Handgeschreven wijziging:** De correctie van het totaal onder punt V (van 3102 naar 3118) suggereert een nacontrole of een correctie van een drukfout na publicatie. * **Economische indicatoren:** Er worden specifieke bedragen genoemd voor standplaatsgelden en omzetten (bijv. de eierveiling), wat inzicht geeft in de economische waarde van de marktactiviteiten in die periode. * **Stadsontwikkeling:** De verplaatsing van de eierveiling vanwege de sloop van een gebouw op de Nieuwmarkt wijst op fysieke veranderingen in de stadsinrichting.

Document

Dit document is een typisch voorbeeld van een gemeentelijk administratief verslag uit de jaren '30. De structuur is helder en zakelijk, waarbij tekstuele toelichting wordt afgewisseld met gedetailleerde tabellen. De gebruikte terminologie ("afslaggelden", "ventverordening", "opkoopersvergunningen") is specifiek voor de regelgeving rondom handel en markten in die periode. Opvallend zijn de handgeschreven Romeinse cijfers (IV en V) in de marge, wat mogelijk wijst op het gebruik van dit verslag als werkdocument of bij de latere archivering. De bedragen zijn vermeld in guldens ($f$), met de waarde van het voorgaande jaar tussen haakjes ter vergelijking.

Officieel gemeentelijk verslag / financieel overzicht.

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in het Nederlands met de spelling van vóór de spellingwijziging van 1947 (bijv. "afdeeling", "vischmarkt", "financiëele"). * **Financiële termen:** * *Disagio:* Het nadelige verschil tussen de nominale waarde en de lagere koerswaarde van effecten, hier gebruikt als boekhoudkundige vermeerdering van het kapitaal (waarschijnlijk door correcties). * *f (gulden):* De munteenheid van die tijd. * *Ult° (Ultimo):* De laatste dag van het genoemde jaar. * **Structuur:** De linkerpagina toont een specifieke financiële verantwoording voor de Gemeentevis-markt, terwijl de rechterpagina een overzicht biedt van alle marktactiviteiten in Amsterdam, van brandstoffen tot bloemen en de eierveiling op de Nieuwmarkt.

Getypt verslag met handgeschreven correcties en toevoegingen.

* **Administratieve wijzigingen:** Het document toont een daling in het aantal verleende vergunningen voor zowel venters als opkopers gedurende het verslagjaar. De totale daling bedraagt bijna 1000 vergunningen. * **Handelswaar:** De lijst met artikelen geeft een goed beeld van de straathandel in die tijd: naast levensmiddelen werden ook brandstoffen (petroleum) en "consumptie-ijs" op straat verkocht. * **Eierveiling:** De handgeschreven tekst bij punt VI legt uit waarom de Eierveiling op de Nieuwmarkt niet langer onder de Dienst van het Marktwezen valt. Door de sloop van het oorspronkelijke gebouw en de verhuizing naar een pand dat niet door de gemeente wordt verhuurd, is de formele band verbroken. De kantlijn-notitie "Opgeheven" bevestigt dit. ---

Jaarverslag (uittreksel), Dienst van het Marktwezen.

* **Inhoud:** Het document betreft een statistisch overzicht van de marktactiviteiten in Amsterdam over het jaar 1939. Het bevat gedetailleerde cijfers over ingenomen standplaatsen op diverse bekende Amsterdamse markten (zoals de Albert Cuyp en het Waterlooplein), inkomsten uit marktgelden, en verleende vergunningen voor straathandel (ventvergunningen). * **Correcties:** Er zijn opvallende handgeschreven correcties. Op pagina 8 is het totaal van de 'half-jaarplaatsen' voor 1939 gecorrigeerd van 304 naar 330 (een optelfout in de druk). Op pagina 9 zijn bij de ventverordening kruisjes geplaatst bij de totalen, wat duidt op verificatie of een opmerking bij de afname van het aantal vergunningen. * **Economische indicatoren:** De invoering van het 'kramengeld' in december 1938 is zichtbaar in de stijging van de inkomsten uit standplaatsgelden op pagina 9. De opbrengst van de ventgelden laat echter een forse daling zien vergeleken met het voorgaande jaar (*f* 14.403 tegenover *f* 26.164). ---

Document

De tekst biedt een gedetailleerd overzicht van de werkzaamheden en inkomsten van de Dienst van het Marktwezen over een specifiek verslagjaar. * **Vergunningen:** Er wordt gerapporteerd over tijdelijke vergunningen voor seizoensgebonden handel (kerstbomen) en de inkomsten uit standplaatsgelden, die een lichte stijging vertonen ten opzichte van het voorgaande jaar (v.j.). * **Ventverordening:** Er is een opvallende daling te zien in het aantal ventvergunningen gedurende het jaar (van 4556 naar 3600). Dit vertaalt zich ook in een daling van de opbrengst van de ventgelden. De daling is zichtbaar in alle categorieën koopwaar, van groenten tot manufacturen. Ook het aantal opkopersvergunningen nam af. * **Eierveiling:** Een significante wijziging is de verplaatsing van de eierveiling aan de Nieuwmarkt per 1 november vanwege de sloop van het oorspronkelijke gebouw. Omdat de nieuwe locatie niet via de dienst wordt gehuurd, is de formele administratieve band tussen de dienst en de veiling beëindigd. De omzet tot aan de verplaatsing wordt vermeld. * **Ondertekening:** Het verslag is ondertekend door Dr. A. van der Laan, Directeur van het Marktwezen.

Uittreksel uit een officieel verslag of jaarverslag betreffende marktwezen.

Dit document is een verslaglegging van de economische en administratieve activiteiten van de Dienst van het Marktwezen. De focus ligt op twee hoofdzaken: 1. **Exploitatie en Vergunningen (V):** Er wordt gerapporteerd over de opbrengsten van standplaatsgelden en ventgelden. Opvallend zijn de handgeschreven correcties bij de geldbedragen, wat suggereert dat de getypte concepttekst later is bijgewerkt met definitieve of gecorrigeerde cijfers. De daling in het aantal vergunningen (van 4556 naar 3600) en de specifieke uitsplitsing per productgroep geven inzicht in de krimpende of veranderende aard van de straathandel in die periode. 2. **Huisvesting en de Eierveiling (VI):** Het document legt een historisch moment vast: de beëindiging van de relatie tussen de Dienst van het Marktwezen en de eierveiling op de Nieuwmarkt vanwege de sloop van het gebouw aldaar. Dit markeert een verandering in het stadsbeeld en de marktorganisatie. De handgeschreven bijlagen op het rechterblad lijken kladberekeningen van totalen te zijn, mogelijk gerelateerd aan de aantallen vergunningen of omzetcijfers die in de tekst worden genoemd.

Uittreksel uit een officieel gemeentelijk jaarverslag (waarschijnlijk van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam).

* **Administratieve nauwkeurigheid:** De linkerpagina toont een kapitaaloverzicht van de Gemeentevischmarkt. Het kapitaal daalde in 1938 van $f$ 31.650,90 naar $f$ 27.597,65, voornamelijk door aflossingen op leningen. * **Toezicht:** De verklaring van accountant B. Rozenberg onderstreept de formalisering van de gemeentelijke boekhouding in die tijd, waarbij expliciet wordt verwezen naar "interne contrôle-maatregelen". * **Structuur:** De inhoudsopgave op de rechterpagina onthult de complexe organisatie van de Amsterdamse markten vlak voor de Tweede Wereldoorlog. Het omvat dagmarkten, weekmarkten, gespecialiseerde markten (zoals brandstoffen en eieren), en regelgeving voor straathandel (ventverordening). * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toen geldende spelling (bijv. "vischmarkt", "afdeeling", "contrôle"). ---

Pagina's uit een officieel verslag (waarschijnlijk een gemeentelijk jaarverslag of verslag van de politie/marktwezen).

* **Kern van het document:** Het document rapporteert de economische en logistieke stand van zaken van de Amsterdamse markten en straathandel tijdens het bewogen jaar 1940. * **Cijfers en Trends:** Er is over de gehele linie een daling te zien in zowel het aantal standplaatsen als de opbrengsten ten opzichte van 1939. De totale opbrengst aan marktgeld daalde van ruim 89 duizend naar 85 duizend gulden. * **Impact van de oorlog:** De tekst maakt expliciet melding van "oorlogsomstandigheden". Dit heeft directe gevolgen gehad, zoals het stopzetten van de automarkt op het Amstelveld per mei 1940 (de maand van de Duitse inval). * **Ventvergunningen:** Er is een significante daling in het aantal ventvergunningen (van 3408 naar 2889). Vooral in de sectoren brandstoffen, groenten/fruit en eetwaren is de afname groot, wat kan duiden op schaarste of strengere regulering. * **Opmerkelijke details:** De invoering van het "kramengeld" in 1938 wordt genoemd als onderdeel van de inkomsten. Ook de tijdelijke aard van kerstboomvergunningen (die ook afnam) wordt vermeld.

Document

* **Economische data:** Het document toont een gedetailleerd overzicht van de markthandel in Amsterdam aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. De totale opbrengst uit dagmarkten daalde licht van ca. 91.745 naar 89.629 gulden. * **Belastingheffing:** Opvallend is de introductie van het 'kramengeld' op 1 december 1938, wat zorgde voor een aanzienlijke stijging in de inkomsten uit standplaatsen buiten de markten (van ca. 14.000 naar ruim 21.000 gulden). * **Marktlocaties:** Bekende Amsterdamse markten zoals de Albert Cuypstraat, Waterlooplein en Dapperstraat worden genoemd met hun specifieke bezettingsgraden. * **Venters:** Er is een duidelijke categorisering van straatverkopers (venters), waarbij groenten/fruit en vis/zuurwaren de grootste groepen vormen. Er is een daling te zien in het totaal aantal verleende ventvergunningen gedurende 1939. ---

Gedrukte financiële bijlage en inhoudsopgave uit een jaarverslag of begrotingsstuk.

* **Financiële gegevens:** De staat toont de mutaties in het kapitaal van de Gemeentevischmarkt. Het kapitaal steeg door uitbreidingen en daalde door aflossingen op leningen. Het eindkapitaal per ultimo 1939 bedroeg *f* 28.554,36. * **Accountantsverklaring:** De tekst onder de tabel is een formele goedkeuring door een gemeentelijk accountant, wat duidt op een gedegen interne controle binnen de Amsterdamse gemeentesecretarie. * **Inhoudsopgave:** De rechterpagina geeft een overzicht van de organisatie van de Amsterdamse markten in die tijd. Naast de centrale- en vismarkt worden ook brandstoffenmarkten en specifieke weekmarkten zoals de Uilenburgmarkt genoemd. * **Typografie:** Er is gebruikgemaakt van een zakelijk lettertype met kapitalen voor koppen. Bedragen zijn netjes in kolommen geplaatst met het guldenteken (*f*) en herhalingstekens (,,).

Document

Dit document vormt een gedetailleerde kwantitatieve bron over de economische activiteit op de Amsterdamse markten in het cruciale jaar 1940. Enkele opvallende punten uit de cijfers: * **Algemene daling:** Bijna alle categorieën (marktgeldopbrengsten, ingenomen plaatsen en verleende vergunningen) laten een daling zien ten opzichte van 1939 (v.j.). Dit wijst op een krimpende markteconomie in de stad. * **Impact van de oorlog:** De tekst benoemt expliciet dat de automarkt op het Amstelveld sinds begin mei 1940 is gestaakt vanwege "oorlogsomstandigheden". De enorme daling in dagplaatsen voor deze automarkt (van 5144 naar 1038) illustreert dit direct. * **Uitzonderingen:** De Albert Cuypstraat vormt een uitzondering op de trend; hier steeg het aantal ingenomen dagplaatsen aanzienlijk van 14.067 naar 19.343. * **Fiscaliteit:** Er wordt verwezen naar het "kramengeld", een belasting die kort voor de oorlog (eind 1938) werd ingevoerd en die substantieel bijdroeg aan de gemeentelijke inkomsten uit standplaatsen.

Pagina uit een jaarverslag van een gemeentelijke dienst (Marktwezen).

De tekst geeft een kwantitatief overzicht van de marktactiviteiten in Amsterdam gedurende het tweede oorlogsjaar (1941). Enkele opvallende observaties: 1. **Economische teruggang:** Bijna alle categorieën vertonen een daling. De totale bezetting van dagplaatsen op weekmarkten daalde van 51.395 naar 38.752. Ook de opbrengsten uit marktgeld en ventgelden liepen terug. 2. **Impact van de bezetting:** De Uilenburgmarkt, gelegen in de Joodse buurt, werd per 2 maart 1941 gestaakt "als gevolg van de reeds genoemde maatregelen". Dit refereert direct aan de anti-Joodse maatregelen die de bezetter na de Februaristaking instelde. 3. **Verschuivingen in goederen:** Er is een opvallende daling te zien in vergunningen voor brandstoffen (van 91 naar 39) en opkopersvergunningen (van 479 naar 289), wat wijst op de toenemende schaarste en distributiebeperkingen.

Een getypte pagina uit een ambtelijk jaarverslag van een Nederlandse gemeente.

* **Inhoud:** Het document verslaat de gevolgen van overheidsmaatregelen op de lokale handel. Het biedt inzicht in de regelingen voor visverkopers die hun nering niet konden uitoefenen en toont een significante daling in inkomsten uit markt- en standplaatsgelden. * **Economische indicatoren:** Er is een scherpe daling zichtbaar in het aantal ventvergunningen (van 2408 naar 1404 in één jaar tijd). Dit wijst op een ernstige verstoring van de straathandel en de lokale economie. * **Bestuurlijke wijziging:** De handgeschreven wijziging van "Burgemeester en Wethouders" naar "den Burgemeester" is een direct gevolg van de bezettingswetgeving. In 1941 werd het 'Besluit over de organisatie van het gemeentebestuur' van kracht, waarbij de macht van de wethouders en de gemeenteraad werd ingeperkt ten gunste van een eenhoofdige leiding door de (vaak door de bezetter benoemde) burgemeester.

# TRANSCRIPTIE (Verzonden 8/8) den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r .</u> 72/4/5 M 1 8 Augustus 1941. Uitvoering Ventverordening. Ingevolge Uw opdracht d.d. 28 Mei 1935 No.1085 L.M. heb ik de eer U bijgaand te doen toekomen een overzicht van de gehouden contrôles en de gemaakte processen-verbaal over de maanden Mei en Juni 1941. De D...

# TRANSCRIPTIE *extra* [handgeschreven] den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r.</u> 72/4/5 M 1 8 Augustus 1941. Uitvoering Ventverordening. Ingevolge Uw opdracht d.d. 28 Mei 1935 No.1085 L.M. heb ik de eer U bygaand te doen toekomen een overzicht van de gehouden contrôles en de gemaakte processen-verbaal over de maanden Mei en Juni 1941. De Dire...

# TRANSCRIPTIE VP/HG. 72/53/1 M. 1 *Verzonden 4/6* [handgeschreven] 4 Juni 1940. Uitvoering Ventverordening. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r</u> . Ingevolge Uw opdracht d.d. 28 Mei 1935 No.1085 L.M. heb ik de eer U bijgaand te doen toekomen een overzicht van de gehouden contrôles en de gemaakte processen-verbaal over de maand April 1940. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] Inc. Fr. de Boer [Midden boven:] VP/DV. [Handgeschreven:] extra 72/5/2 M. 16 Februari 1940. Klachten over Ventverordening van K. Keijzer. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r.</u> Naar aanleiding van Uw missive d.d. 23 Januari jl. (No. 384 L.M. 1939) heb ik de eer U te berichten, dat volgens de Ventverordening alleen kan wor...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven]: *Verzonden 28/1* HG. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r . 72/4/1 M. 1 25 Januari 1941. Uitvoering Ventverordening. Ingevolge Uw opdracht d.d. 28 Mei 1935 No.1085 L.M. heb ik de eer U bijgaand te doen toekomen een overzicht van de gehouden contrôles en de gemaakte processen-verbaal over de maanden October, November en December 1940. De Dire...