W.A.

Interne circulaire / Dienstmededeling

Deze circulaire informeert de Amsterdamse gemeentediensten over de praktische uitvoering van een nieuw rijksbesluit. Het besluit van de Secretaris-Generaal van Financiën (20 januari 1941) stelt geld beschikbaar voor de wederopbouw en het herstel van publieke eigendommen die door oorlogsgeweld beschadigd zijn geraakt. Het college van Burgemeester en Wethouders wijst twee specifieke afdelingen aan om dit proces te coördineren: **Assurantiezaken** en **Financiën**. Andere diensthoofden krijgen de instructie om met deze afdelingen samen te werken bij het indienen van claims of het regelen van herstelwerkzaamheden. Het document is een typisch voorbeeld van de ambtelijke afwikkeling van materiële oorlogsschade kort na het begin van de bezetting.

Officieel schrijven / rondschrijven van de Gemeente Amsterdam.

- **Inhoud:** Het document informeert gemeentelijke diensten over een wijziging in de verzekeringsportefeuille. Een oude polis uit 1936 is beëindigd. Risico’s op fraude en verlies van geld zijn nu ondergebracht bij de 'Frauderisico-Onderlinge van Gemeenten' (F.O.G.) tot ƒ 250.000. Belangrijk is dat de diefstalverzekering voor algemene gemeentegoederen (tot ƒ 5.000) komt te vervallen, tenzij er specifieke uitzonderingen worden aangevraagd. - **Kernpunten:** - Nadruk op de meldingsplicht: schade moet **onmiddellijk** gemeld worden wegens een strikte termijn van drie dagen bij de verzekeraar. - Administratieve discipline: de ontvanger wordt herinnerd aan het vermelden van de juiste referentienummers bij correspondentie. - **Opmerkelijke namen:** - **E.J. Voûte:** Ondertekent als "Regeeringscommissaris". Dit wijst direct op de bestuurlijke context van de bezettingstijd. - **J.F. Franken:** De gemeentesecretaris. - **M. Müller:** De handgeschreven notitie bovenaan suggereert dat het document is ingezien door of gericht aan een adviseur/directeur met deze naam.

Dienstbrief / Kennisgeving

Deze brief is een zakelijke mededeling van de gemeente Amsterdam aan de directeur van de Dienst Marktwezen. De kern van de boodschap is de toezending van een 'aanhangsel' (een wijziging of aanvulling) op een bestaande brandverzekeringspolis. Belangrijke punten in het document: * **Aanleiding:** Een besluit van de "Regeeringscommissaris" van 18 juli 1941. Dit duidt op een centrale verordening tijdens de bezetting die invloed had op de verzekeringsvoorwaarden of -premies. * **Financieel:** Er wordt een verhoging aangekondigd waarvoor later een nota van 3 gulden en 10 cent (f. 3.10) zal volgen. * **Administratief:** De brief bevat strikte instructies over het citeren van afdeling en nummer bij correspondentie, typerend voor de bureaucratische efficiëntie van die tijd. * **Kenmerken:** De grote paarse stempel en handgeschreven aantekeningen wijzen op de administratieve verwerking bij ontvangst door de Dienst Marktwezen. De datum "5/9" in de stempel suggereert dat de brief de dag na verzending is binnengekomen.

Document

Dit document is een ambtelijke brief waarin een conflict over aansprakelijkheid wordt voorgelegd aan de wethouder. De kern van de zaak is de diefstal van een gehuurde dienstfiets van het merk "Simplex". De feiten op een rij: * **Incident:** De diefstal vond plaats op 5 januari 1942 terwijl contrôleur Helsloot onderweg was naar zijn werk bij de Centrale Markt en kort stopte bij een urinoir. * **Conflict:** De directeur van de dienst vindt dat de werknemer nalatig is geweest en wil de resterende waarde van de fiets (ƒ 39,18) op hem verhalen. De werknemer weigert dit, omdat hij stelt dat de diefstal tijdens diensttijd plaatsvond en het risico dus bij de werkgever ligt. * **Procedure:** Er is reeds aangifte gedaan bij de politie en de afdeling verzekeringen. De directeur vraagt nu om een politieke beslissing/juridisch oordeel van de wethouders van Levensmiddelen en Arbeidszaken. Het document typeert de rigide bureaucratie van die tijd, waarbij zelfs een relatief klein bedrag van net geen 40 gulden tot op het hoogste gemeentelijke niveau geëscaleerd wordt. ---

Document

De kern van dit document is een juridische afdekking van de aansprakelijkheid door de Gemeente Amsterdam. De burgemeester stelt expliciet dat de gemeente niet verantwoordelijk is voor schade aan of diefstal van eigendommen van personeel (fietsen, kleding, etc.), zelfs niet als deze in door de gemeente verstrekte kluisjes of stallingen staan. Opvallend is de administratieve precisie: om de uitsluiting van aansprakelijkheid juridisch stand te laten houden, moet het personeel hier "met nadruk" en aantoonbaar (bijvoorbeeld via een uit te reiken kaart) op worden gewezen. Ook de waarschuwing dat publieke bordjes over de afwezigheid van aansprakelijkheid diefstal juist in de hand kunnen werken ("m.i. diefstal kan bevorderen"), geeft een inkijkje in de pragmatische, doch wantrouwende bestuursstijl van die tijd.

Getypte ambtelijke brief/memo.

In dit schrijven rapporteert een directeur van een gemeentelijke dienst de diefstal van een dienstfiets. De feiten op een rij: * **Betrokkene:** Contrôleur B. Felthuis. * **Object:** Een rijwiel, gehuurd van de firma Simplex. * **Datum diefstal:** 13 mei 1944, tijdens diensttijd. * **Locatie:** De voorhal van het Kaartenkantoor van het Marktwezen. * **Status:** Er is aangifte gedaan bij de politie. De fiets bleek niet verzekerd te zijn. Er wordt gecorrespondeerd met Simplex over de financiële afwikkeling (de dagwaarde). De brief refereert aan een eerdere instructie van de Burgemeester uit 1942, wat duidt op een vastgelegde procedure voor het omgaan met schade of verlies van gemeentelijke eigendommen of gehuurde goederen.

Ambtsbrief / Dienstcorrespondetie.

Het document betreft een officiële melding van diefstal van een dienstfiets tijdens de Tweede Wereldoorlog. De directeur van een gemeentelijke dienst (waarschijnlijk het Marktwezen) rapporteert aan de afdeling verzekeringen van de gemeente dat een huurfiets is gestolen. **Kernpunten:** * **Betrokkenen:** Contrôleur B. Felthuis, aan wie de fiets ter beschikking was gesteld. * **Object:** Een rijwiel gehuurd van de firma Simplex (een bekende Amsterdamse rijwielfabriek). * **Plaats delict:** De voorhal van het 'Kaartenkantoor van het Marktwezen'. Dit kantoor hield zich in oorlogstijd bezig met de distributie van bonkaarten voor de markt of marktvergunningen. * **Datum diefstal:** 13 mei 1944. * **Status:** Er is aangifte gedaan, de fiets was onverzekerd, en er wordt met de eigenaar (Simplex) onderhandeld over de dagwaarde voor de schadeafwikkeling.

Document

Deze brief is een administratieve mededeling van het Gemeentelijk Assurantiefonds aan de Dienst van het Marktwezen. Het doel van de brief is het doorsturen van documenten ("aanhangsels") met betrekking tot de brandverzekering van de betreffende dienst. Daarnaast worden er twee facturen (debetnota's) meegeleverd voor relatief kleine bedragen (ƒ 1,16 en ƒ 5,06). De brief vertoont de typische kenmerken van de ambtelijke correspondentie uit die tijd: * **Strikt formeel taalgebruik:** Gebruik van de derde persoon ("doe ik U toekomen") en archaïsche spelling ("ommezijde", "dezen brief"). * **Uitgebreide registratie:** Er staan diverse nummers, afdelingscodes en bijlage-aantallen op, wat duidt op een strak georganiseerd archiefsysteem. * **Stempels:** De stempel "M. 1944 21/6" bovenaan geeft aan wanneer de brief door de ontvangende partij (Dienst van het Marktwezen) is geregistreerd, twee dagen na de verzenddatum.

# TRANSCRIPTIE W. L. M. te zijner aanzien zal nemen. [Paraaf, mogelijk 'DD' of 'SJ']

Div. bylagen (w.o. teek).

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan gecentreerd/links:] *A'dam* *W. L. Suurhoff*

Antw. op No.489 P.W. dd. 7 Juli 1939. Den Heer Wethouder P.W.

# TRANSCRIPTIE th. A. W. v. d. Haer . —