H. Kerklingh

Ambtelijke correspondentie / adviesrapport betreffende personeelszaken.

* **Inhoud:** Het document bevat een gemotiveerd voorstel aan de Wethouder voor de Levensmiddelen om drie specifieke gemeenteambtenaren een extra salarisverhooging toe te kennen. * **Argumentatie:** De schrijver voert aan dat de huidige bezoldiging van deze werknemers niet in verhouding staat tot de "beteekenis van den door hen verrichten arbeid". In het geval van Steenbeek en Dogger wordt gewezen op het feit dat zij taken verrichten die horen bij veel hogere salarisgroepen (substitutie van de bedrijfschef en de boekhouder). Bij Kerklingh wordt de nadruk gelegd op zijn volledige zelfstandigheid als kassier en het feit dat hij al jaren op zijn salarismaximum zit. * **Terminologie:** Het gebruik van "ƒ" duidt op de Nederlandse gulden. De spelling (bijv. "bedryfschef", "verhooging", "mitsdien") is kenmerkend voor de officiële schrijftaal van voor 1947. * **Opmerkelijke details:** Er staat een typefout in paragraaf III: "salarusverhooging" in plaats van salarisverhooging. Tevens wordt bij Kerklingh expliciet vermeld dat hij "ongehuwd" is, wat in die tijd relevant was voor de hoogte van de toeslagen of de salarisschaal.

Ambtelijk memorandum / adviesnota betreffende bezoldiging.

* **Inhoud:** Het document is een formeel verzoek aan de wethouder om drie ambtenaren een extra salarisverhoging toe te kennen. De argumentatie stoelt op het feit dat deze medewerkers taken verrichten die boven hun officiële rang liggen (zoals het vervangen van chefs of het zelfstandig leiden van marktactiviteiten). * **Taal en Spelling:** De tekst is opgesteld in de toenmalige spelling (vóór de hervorming van 1947), gekenmerkt door het gebruik van de 'y' in plaats van 'ij' (bedryfschef, gelyk, lykt), de verbuiging van lidwoorden (den bedryfschef) en dubbele klinkers in open lettergrepen (verhooging, beteekenis). Opvallend is de typefout "salarusverhooging" in paragraaf III. * **Administratieve details:** Er wordt gewerkt met een strikt systeem van salarisgroepen (Romeinse cijfers) en periodieken. Interessant is de vermelding bij Kerklingh dat hij "ongehuwd" is; in die tijd was het gebruikelijk dat gehuwde mannen een hoger loon (kostwinnerstoeslag) ontvingen dan ongehuwde mannen of vrouwen. * **Annotaties:** De rode onderstrepingen in de brontekst duiden op een latere beoordeling of nadruk op de kern van het voorstel: de specifieke namen en de geadviseerde extra verhogingen.

Personeelsregister / Bezoldigingsoverzicht van gemeenteambtenaren.

Dit document is een administratief overzicht van de herziening van salarissen en rangen voor gemeenteambtenaren. Het toont de overgang van een oude salarisstructuur naar een nieuwe, waarbij veel ambtenaren een salarisverhoging of een promotie in rang (bijvoorbeeld van III naar IV) kregen. * **Salarissen:** Bedragen worden genoteerd in guldens. De notatie "-," staat voor nul centen. * **Functies:** De functies zijn divers: administratief (klerk, bureauambtenaar), toezichthoudend (marktopzichter, halopzichter) en financieel (kassier). * **Correcties:** Opvallend zijn de handgeschreven wijzigingen bij H. Kerklingh, wat duidt op een individuele correctie of een herberekening van de pensioengrondslag vanwege zijn ongehuwde status ("ong.aftrek."). * **Toelagen:** Er is sprake van specifieke toelagen voor uniformen en voor onregelmatige diensten (nacht- en zondagsdienst).

Personeelsstaat / Salarisoverzicht (bezoldigingsstaat).

Het document biedt een helder overzicht van een grootschalige aanpassing in het salarishuis van een gemeentelijke instelling aan de vooravond van en tijdens de vroege oorlogsjaren. Belangrijke observaties zijn: * **Standaardisatie:** Er is sprake van een overgang naar nieuwe salarisgroepen (voornamelijk groep IV en V), wat duidt op een reorganisatie of een nieuwe rechtspositieregeling. * **Differentiële behandeling:** Ongehuwden (zoals H. Kerklingh) kregen te maken met een "ongehuwdenaftrek" van 3%, wat handmatig in de tabel is gecorrigeerd. * **Toelagen:** Specifieke toelagen voor onregelmatige dienst (Steenbeek) en uniformkleding (Stroër, de Wolff) worden apart vermeld en tellen soms mee voor de pensioengrondslag conform de Pensioenwet van 1922. * **Loopbaanverloop:** De kolom "dienstjaren" laat zien dat het gaat om een mix van relatief nieuwe krachten (5-7 jaar) en zeer ervaren ambtenaren (tot 33 jaar dienst).

Administratief overzicht / Personeelslijst van een gemeentelijke dienst (mogelijk de Marktdienst).

* **Doel:** Het overzicht dient om een collectieve salarisherziening en/of rangverhoging vast te leggen voor specifiek gemeente-personeel. De "Nieuwe Toestand" toont veelal een verhoging van de jaarwedde met f 100,- of f 150,-. * **Functies:** De functies zijn gerelateerd aan marktbeheer: *marktopzichter*, *assistent-halopziener*, *afslager* en administratieve ondersteuning (*kassier*, *klerk*, *bureau-ambtenaar*). * **Salarisstructuur:** Er wordt gewerkt met salarisgroepen (III, IV, V). Een aantal werknemers zit op hun "max" (maximumsalaris voor hun rang), wat vaak de aanleiding is voor een bevordering naar een hogere rang of groep om verdere groei mogelijk te maken. * **Ingegane data:** Er zijn twee clusters van ingangsdata voor de nieuwe situatie: 1 juli 1939 (gemarkeerd met x) en 1 januari 1940 (gemarkeerd met xx). * **Pensioen:** Er is expliciete aandacht voor de pensioengrondslag, waarbij toelagen (zoals voor onregelmatige dienst of uniform) soms wel en soms niet meetellen. De "Pensioenwet 1922" wordt als juridisch kader genoemd. * **Handgeschreven correcties:** De kassier (H. Kerklingh) heeft handgeschreven aanpassingen die wijzen op een "3% ong. aftrek" (waarschijnlijk ongehuwden-aftrek), wat strookt met zijn status als ongehuwd in de tabel. ---

Boekhoudkundig register of loonstaat.

Dit document bevat een berekening van individuele 'aandelen' (waarschijnlijk pensioenrechten of gratificaties) voor een lijst ambtenaren. De systematiek is helder: het bedrag in de derde kolom is het resultaat van het percentage in de tweede kolom toegepast op het basisbedrag in de laatste kolom. Bijvoorbeeld, bij A. v. Duinkeren is 50% van 2150 gulden exact 1075 gulden. Waar nodig is er afgerond naar de dichtstbijzijnde hele gulden (zoals bij A. v.d. Laan). Enkele bedragen in de aandeel-kolom zijn omcirkeld, wat duidt op een verificatie of een afwijkende administratieve status. De optelsom onderaan toont een subtotaal van 56.552 gulden, waar een bedrag van 8.523 gulden van wordt afgetrokken om tot een eindtotaal van 48.029 gulden te komen.

Financiële bijlage/overzichtstabel betreffende personeelskosten.

Dit document bevat een gedetailleerde berekening van de kosten die gemoeid zijn met een voorgestelde "positieverbetering" (promotie of salarisverhoging) voor personeelsleden van de gemeentelijke dienst Marktwezen. De tabel is opgesplitst in twee hoofdcategorieën: 1. **Extra periodieke salarisverhogingen:** Voor vier medewerkers, met een totale kostenpost van 450 gulden. 2. **Groepsverhogingen (schaalaanpassingen):** Voor zeven medewerkers, waaronder vijf marktopzichters. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar de directe verhoging, maar ook naar het verschil in het "maximumsalaris" van de nieuwe loonschalen. **Kerncijfers:** * De directe jaarlijkse kosten van de voorgestelde verhogingen bedragen exact **1.000 gulden**. * De totale toekomstige last (door verhoging van de maximaal bereikbare salarissen) bedraagt **2.075 gulden**.

Getypte nominatieve lijst (loonaffiche/salarisoverzicht).

* **Inhoud:** Het document bevat een alfabetische lijst van ambtenaren met hun totale jaarsalaris over 1940. De tekst in de koptekst verwijst naar "stamkaarten", wat aangeeft dat dit een uittreksel is uit de centrale personeelsadministratie. * **Salarisverhoudingen:** Er is een aanzienlijk verschil in bezoldiging zichtbaar. De meeste ambtenaren verdienen tussen de 1.500 en 2.000 gulden. Uitschieters zijn de lagere bedragen (zoals A.H. Klaassens met 610,88 gulden, mogelijk een deeltijd- of juniorfunctie) en de hoge bedragen (zoals Dr. A.v.d. Laan met 6.550,08 gulden, wat duidt op een hoge academische of leidinggevende positie). * **Administratieve tekens:** * De handgeschreven kruisjes ('x') bij A.H. Drukker en Dr. A.v.d. Laan en de diverse schuine strepen/vinkjes achter bedragen wijzen op een handmatige verificatie door een accountant of administrateur. * Onderaan staat de term "Transporteeren", wat betekent dat het totaalbedrag (76.978,77 gulden) wordt overgedragen naar een volgende pagina van de lijst.

Document

Dit document is een getypte loonlijst van de Dienst van het Marktwezen uit december 1941. Het geeft een gedetailleerd overzicht van de salarisstructuur van een middelgrote gemeentelijke dienst tijdens de vroege bezettingsjaren. **Belangrijke observaties:** * **Salarisverhogingen:** Er is sprake van een structurele verhoging van de salarissen en pensioengrondslagen per september 1941. * **Toelagen:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen basissalaris, toelagen voor uniformkleding (unif. kl.) en een procentuele toelage van 5%. * **Pensioenwet:** Meerdere ambtenaren (o.a. Sixma, Renz, Stroër en de Wolff) maken gebruik van **Artikel 150 van de Pensioenwet 1922**, wat wijst op specifieke regelingen voor behoud van pensioenrechten bij functiewijziging of overgangsregelingen. * **Ongehuwdenkorting:** Bij de kassier Kerklingh wordt een "3% ongehuwdenkorting" vermeld, wat een typerend fiscaal element van die tijd was. * **Handgeschreven tekens:** De 'X'-tekens achter diverse namen (Jonkman, Dogger, Steenbeek, van Lunteren, Smit, Stroër, de Vries) kunnen duiden op administratieve controles of, gezien de context van 1941, een markering in het kader van de Ariërverklaring of andere bezettingsmaatregelen, hoewel dit zonder verdere bronnen niet met zekerheid te stellen is. ---

Administratieve lijst (salarislijst).

* **Handschrift:** Een verzorgd en geoefend kantoorschrift (lopend cursiéf). De cijfers zijn consistent en duidelijk genoteerd voor boekhoudkundige doeleinden. * **Structuur:** Het document is strikt alfabetisch geordend op achternaam, verdeeld over twee kolommen. De 'r' achter sommige bedragen duidt waarschijnlijk op een controle-teken (revisie). * **Inhoudelijke details:** * De salarissen variëren sterk, van f 386,26 (A.H. Drukker) tot f 6352,11 (C.F. Sixma), wat duidt op een grote diversiteit in functieniveaus binnen de organisatie. * Er is sprake van specifieke inhoudingen (inkoop pensioen) en toeslagen (gebruik eigen rijwiel). De rijwieltoelage van 12 gulden per jaar is een kenmerkend tijdsbeeld. * De opmerking over "Dr. A. v/d Laan" suggereert dat deze persoon niet in het reguliere kaartsysteem (de stamkaarten) voorkwam, mogelijk vanwege een tijdelijke aanstelling of een afwijkende status.

Administratieve bijlage bij een officiële brief (personeelsstaat/mutatielijst).

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in het Nederlands met de toen geldende spelling (bijv. "kleeding", "verhooging", "den Heer"). * **Inhoud:** De tabel specificeert salariswijzigingen voor twee personeelsleden van de gemeentelijke markt-dienst. * **H. Kerklingh:** Functie 'Kassier', ingedeeld in salarisgroep V. Zijn salaris stijgt per 1 april 1942. * **M. Reygwart:** Functie 'Controleur Marktopzichter', salarisgroep III. Hij krijgt een verhoging per 1 april en een aanvullende periodieke verhoging naar het maximumsalaris per 1 mei 1942. * **Financiële details:** * Bedragen zijn in guldens (f). * De "pensioens-grondslag" wordt berekend door het salaris op te tellen bij de uniformtoelage. * Er wordt melding gemaakt van een "3% ongeh.korting" (ongehuwdenkorting). Dit was een fiscale maatregel waarbij ongehuwden een lager nettoloon ontvingen dan gehuwden in dezelfde schaal. Het vermelde salaris (bijv. f 2469,-) is het resultaat van het brutosalaris (f 2545,-) minus deze 3% korting.

Administratieve bijlage bij een brief betreffende salarisherzieningen.

* **Inhoud:** Het document betreft een mutatielijst voor het personeel van het Marktwezen. Het legt de overgang vast van de "Bestaande toestand" naar de "Nieuwe toestand" wat betreft salaris en pensioengrondslag. * **Salarisstructuur:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen het kale salaris en de "toelage uniform-kleeding". Opvallend is de vermelding van de "3% ongeh. korting" (ongehuwdenkorting), een gebruikelijke fiscale of arbeidsvoorwaardelijke maatregel in die tijd waarbij vrijgezellen een lager netto-inkomen ontvingen dan gehuwden. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is na de oorspronkelijke typdatum (april 1942) in gebruik gebleven als werkdocument. In 1943 zijn er handmatig mutaties toegevoegd, waaronder die van een machinist (J. Kunteres). De term "nihil" bij bepaalde data suggereert dat er op die momenten geen verdere periodieke verhogingen van toepassing waren voor de betreffende personen.

Administratieve salarislijst.

Dit document is een indringend voorbeeld van de Nederlandse bureaucratie onder Duitse bezetting. Terwijl het op het eerste gezicht een droge financiële lijst lijkt, onthullen de voetnoten de persoonlijke drama's en politieke keuzes van die tijd: * **Vervolging:** Voetnoot 4 toont de werking van de rassenwetten; een ambtenaar (R. Hooft) werd ontslagen vanwege een "gemengd huwelijk" (meestal een huwelijk tussen een niet-Jood en een Jood). * **Verzet/Repressie:** Voetnoot 7 vermeldt een ambtenaar (D.H.V. Schiermeier) wiens salaris stopte vanwege arrestatie door de *Sicherheitsdienst* (SD). * **Collaboratie:** Voetnoot 6 laat zien dat een werknemer (R. Poelstra) vrijwillig dienst nam bij de *Waffen S.S.*. * **Arbeidseinsatz:** Voetnoot 1 documenteert de gedwongen tewerkstelling in Duitsland. * **Bestuurlijke aanpassingen:** Voetnoten 8 en 9 verwijzen naar de "Gevolmachtigde voor Gross.bedrijven", wat duidt op de reorganisatie van de handel en distributie onder toezicht van de bezetter.

Administratief personeelsdocument (salariswijzigingslijst).

* **Inhoud:** Het document betreft een overzicht van salariswijzigingen voor twee medewerkers van de dienst Marktwezen: een kassier (H. Kerklingh) en een klerk (H.J. van Greuningen). * **Salarisstructuur:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen de "Oude toestand" en de "Nieuwe toestand". Kolommen vermelden de salarisgroep (in Romeinse cijfers V en IV), het feitelijke salaris en de pensioengrondslag in guldens (f.). * **Bijzonderheden:** * Bij H. Kerklingh is sprake van een gefaseerde wijziging of specifieke verrekening per 1 april en 1 mei 1944. * Er wordt expliciet melding gemaakt van een "3% ongehuwdenkorting", een fiscale maatregel uit die tijd waarbij vrijgezellen meer belasting betaalden of een korting op hun loon kregen. * De letter 'X' verwijst naar een voetnoot die aangeeft dat de betreffende personen geen extra inkomsten ("oververdiensten") buiten hun vaste loon hebben.

Administratief overzicht / Loonstaat.

Het document betreft de administratieve verwerking van een periodieke salarisverhoging voor het tweede kwartaal van het jaar 1944. Centraal staat de heer (of mevrouw) **H. Kerklingh**, die werkzaam is als **kassier**. De medewerker is ingedeeld in **salarisgroep V** met een vastgesteld jaarsalaris van **2615 gulden**, wat tevens de grondslag vormt voor de pensioenopbouw. De handgeschreven berekeningen aan de rechterkant lijken verband te houden met de verrekening van de verhoging over een bepaalde periode of de inhouding van premies. De factor '3' suggereert een berekening per kwartaal (3 maanden). De berekening `2695 - 80,85 = 2614,15` ligt zeer dicht bij het genoemde salaris van 2615, wat kan duiden op een afronding of een specifieke fiscale correctie.

Uittreksel uit het Boek der Besluiten van de Burgemeester van Amsterdam.

Dit document is een administratief besluit van de gemeente Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het betreft een routinekwestie: de reguliere loonsverhoging voor twee specifieke ambtenaren (een kassier en een klerk) van de Dienst van het Marktwezen. Opvallende elementen in de tekst: * **Ongehuwdenkorting:** Bij de kassier Kerklingh wordt een korting van 3% toegepast omdat hij ongehuwd is, een destijds gebruikelijke fiscale of arbeidsvoorwaardelijke maatregel. * **Juridische basis:** Er wordt expliciet verwezen naar de "Achtste Verordening van den Rijkscommissaris". Dit toont aan hoe het gemeentelijk bestuur onder direct toezicht en wetgeving van de Duitse bezetter (Seyss-Inquart) stond. * **Administratieve verwerking:** De handgeschreven teksten zoals "geb. 1/sal. staat" (geboekt op salarisstaat 1) laten zien dat dit document direct gebruikt werd door de financiële administratie om de uitbetalingen aan te passen.

M. de Haan.

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa

## Rechterpagina

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE C. R. W. REININGH VERTEGENWOORDIGER COMMERCIËELE AFDEELING 8 NEDERLANDSCHE SPOORWEGEN. LAAN v. MINSWEERD 34 UTRECHT.