M. Spaans

Brief (verzoekschrift/excuusbrief).

* **Inhoud:** De schrijver, M. Spaans, verontschuldigt zich voor de gebrekkige vorm van zijn brief ("opmaken of stellen... kan ik niet"). Hij verklaart in een ongekende noodtoestand te verkeren en vraagt om hulp of een gunstige beslissing met betrekking tot "het marktwezen". De brief lijkt een reactie op een eerdere kaart of mededeling. * **Taalgebruik en Toon:** De toon is nederig en vragend. Het taalgebruik is eenvoudig en bevat diverse spelfouten ("excuut", "zoon" voor "zo'n", "verkeert" voor "verkeerd"), wat wijst op een beperkte formele scholing van de schrijver. De afkorting "Dnr" staat voor "Dienstwillige dienaar". "Vb Vr dank" is waarschijnlijk een verkorting van "bij voorbaat vriendelijk dank". * **Administratief proces:** Het document is door de Amsterdamse bureaucratie gegaan. De wethouder voor Levensmiddelen heeft het verzoek op 28 oktober 1941 ter advisering doorgestuurd naar de Directeur van het Marktwezen. De datum 29/10 onderaan duidt op de verdere registratie de volgende dag.

Brief (pagina 4 van een correspondentie).

* **Taalgebruik:** De brief is geschreven in een wat gebrekkig, fonetisch gespeld Nederlands (bijv. "exuuut" voor excuses, "rehte" voor rechte/echte, "zoon" voor zulk een/zo'n). Dit duidt op een schrijver met een beperkte schoolopleiding. * **Inhoud:** De afzender, M. Spaans, verontschuldigt zich voor de kwaliteit van de brief ("afmaken of stellen... kan ik niet"). De kern van het verzoek betreft hulp in een benarde persoonlijke situatie waarin Spaans nooit eerder heeft verkeerd. Het gaat specifiek over een kwestie betreffende het "marktwezen" (marktvergunningen of handel). * **Status afzender:** De schrijver verblijft in het "Burgerkorthuis" in de Bloedstraat. Dit was destijds een opvanghuis voor daklozen of mensen in acute sociale nood. * **Administratieve gang:** Het stempel laat zien dat de wethouder de brief direct heeft doorgestuurd naar de Directeur van het Marktwezen voor advies. Dit wijst op een formele klacht of een officieel verzoek om een ontheffing of vergunning.

Officiële brief van de Gemeente Amsterdam.

Deze brief is een standaard bureaucreatiereactie van de gemeente Amsterdam. De inhoud is louter procedureel: de heer M. Spaans heeft op 22 september 1941 een brief gestuurd naar de Afdeling Sociale Zaken, maar de betreffende ambtenaar oordeelt dat het onderwerp niet onder zijn bevoegdheid valt. De zaak wordt daarom doorverwezen naar de Wethouder voor de Levensmiddelen. Opvallend is de snelheid van de correspondentie: de brief van de heer Spaans is van 22 september, en de reactie volgt al drie dagen later op 25 september. De ondertekening geschiedt namens de wethouder door een waarnemer (aangeduid met "Wnd."), wiens handtekening moeilijk leesbaar is. Het adres van de ontvanger, Bloedstraat 16, bevindt zich in de oude binnenstad van Amsterdam, nabij de Nieuwmarkt.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Taal en spelling:** De brief is geschreven in een wat onbeholpen Nederlands met diverse spelfouten ("un" voor een, "vriendel" voor vriendelijke, "hop" voor hoop, "Ure" voor Uw). De schrijver gebruikt veel hoofdletters op ongebruikelijke plaatsen. * **Inhoud:** De briefschrijver, M. Spaans, informeert de autoriteiten dat hij bij de "Duitsche Arbeiders beurs" heeft gehoord dat hij binnen drie weken achterstallig loon uit Frankrijk zal ontvangen. Dit geeft hem blijkbaar de financiële basis om opnieuw een verzoek in te dienen voor een standplaats op de markt ("marktstal"). Hij refereert aan eerdere bemiddeling door de wethouder en vraagt om diens voortdurende steun. * **Fysieke staat:** De brief is geschreven op gelinieerd papier. Onderaan staat een archiefkenmerk in paarse inkt, wat duidt op officiële verwerking door een gemeentelijke dienst.

Handgeschreven ambtelijke notitie/memo.

Dit document betreft een ambtelijke verwerking van een aangifte van vermeende sociale fraude. Een persoon genaamd Spaans heeft een klacht ingediend tegen de familie Penning. De beschuldiging luidt dat de heer Penning in Duitsland werkt (waarschijnlijk gedwongen of via de *Arbeitseinsatz*), maar dat zijn vrouw desondanks 'stempelt' (afkorting "stpl." voor stempelgeld/werkloosheidssteun). De klager gebruikt de metafoor "eten van twee wallen" om aan te geven dat het gezin onterecht dubbele inkomsten geniet: zowel een salaris uit Duitsland als een uitkering van de Nederlandse overheid. De notitie dient als instructie voor een inspecteur om de zaak te onderzoeken en bevat details over een oproep voor verhoor en een koppeling naar een eerder binnengekomen schriftelijke klacht (het "briefje").

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE [Linksboven handgeschreven:] m. S. 59686

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE m. arbavi

- 3 -