S. Dotsch
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 33
S. Dotsch was een kleinhandelaar actief op de Nieuwmarkt. In 1941 werd zijn zaak geïdentificeerd in administratieve lijsten voor liquidatie door de Omnia Treuhandgesellschaft. In 1942 verzoekt hij om een standplaats op de 'Joodsche markt' in de Joubertstraat nadat zijn eerdere zaak in 1941 was geliquideerd en hij vanuit een loods werkte; dit verzoek werd op 13 maart 1942 zonder redenen geweigerd. Hij is later gevlucht met medeneming van een kamprijwiel.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Getypte lijst met handgeschreven aantekeningen op papier.
* **Administratief proces:** De getallen in de middelste kolom verwijzen vermoedelijk naar registratienummers van de *Omnia Treuhandgesellschaft* of de *Wirtschaftsprüfstelle*, instanties die belast waren met de liquidatie of 'arisering' van Joodse bedrijven. * **Geografie:** De genoemde straten bevinden zich voornamelijk in de Amsterdamse Jodenbuurt (Nieuwmarkt, Jodenbreestraat), de Transvaalbuurt en de Oosterparkbuurt (Blasiusstraat, Vrolikstraat). * **Categorisering:** De handgeschreven toevoeging "Kleinhandelaren !!" en de 'K' achter de eerste drie namen duiden op een categorisering binnen het liquidatieproces, waarbij kleine zaken vaak als eerste aan de beurt waren. * **Onzekerheden:** Vraagtekens en dubbele adressen (zoals bij S. Dotsch en B. Kroese) wijzen erop dat de opsteller van de lijst niet over alle actuele gegevens beschikte.
Getypte lijst met handgeschreven toevoegingen.
Dit document is een administratieve lijst die tijdens de Tweede Wereldoorlog werd gebruikt om de liquidatie van Joodse bedrijven in Amsterdam te monitoren. De lijst is kenmerkend voor de bureaucratische precisie waarmee de bezetter de "ontjoding" van de economie uitvoerde. * **Structuur:** De lijst bevat drie kolommen: de naam van de eigenaar/onderneming, een referentienummer (waarschijnlijk een dossiernummer van de *Omnia-Treuhandgesellschaft* of de *Wirtschaftsprüfstelle*) en het laatst bekende zakelijke of woonadres. * **Geografie:** De genoemde locaties (Vrolikstraat, Jodenbreestraat, Blasiusstraat, Transvaalbuurt) bevinden zich hoofdzakelijk in de vanouds Joodse wijken van Amsterdam. * **Annotaties:** De vraagtekens en handgeschreven namen onderaan duiden erop dat de lijst een 'werkdocument' was dat werd bijgehouden door een ambtenaar of een medewerker van een instantie die betrokken was bij de uitvoering van de anti-Joodse maatregelen.
Getypte lijst op papier.
* **Vorm:** Het document is een sobere, zakelijke opsomming. Het gebruik van een typemachine en de directe toon wijzen op een administratief of controlerend doel. * **Geografie:** De genoemde adressen bevinden zich vrijwel allemaal in Amsterdam, met een sterke concentratie in Amsterdam-Oost (Vrolikstraat, Blasiusstraat, Transvaalstraat) en het centrum (Jodenbreestraat, Nieuwmarkt), wijken die destijds een grote Joodse populatie kenden. * **Namen:** Veel van de vermelde achternamen (Vleeschdrager, Goudsketting, Theeboom, Pinto) zijn kenmerkend voor de Joods-Nederlandse gemeenschap van die tijd. * **Nummering:** De getallen in de middelste kolom verwijzen hoogstwaarschijnlijk naar registratienummers bij de *Wirtschaftsprüfstelle*, de instantie die verantwoordelijk was voor de 'ontjoodsing' (arisering) of liquidatie van Joodse bedrijven. * **Onzekerheden:** De toevoeging "(voor zoover ons bekend)" en het vraagteken bij de laatste regel suggereren dat dit een werkdocument was, mogelijk opgesteld door een instantie zoals de Joodsche Raad of een hulpverleningsorganisatie die probeerde de impact van de anti-Joodse maatregelen in kaart te brengen.
Handgeschreven brief (verzoekschrift).
In deze zakelijke brief verzoekt S. Dotsch om een standplaats op de "Joodsche markt" in de Joubertstraat in Amsterdam. De schrijver legt uit dat hij zijn eerdere zaak het jaar ervoor (1941) heeft moeten liquideren en sindsdien vanuit een loods werkte. Omdat hij echter niet over de juiste papieren beschikte (geen winkelpand of ventvergunning), is zijn marktkaart op 27 februari 1942 ingenomen. Op advies van een inspecteur van het Marktwezen dient hij nu dit formele verzoek in om weer legaal handel te mogen drijven in primaire levensbehoeften (aardappelen, groenten en fruit), maar dan specifiek op de aangewezen Joodse markt.
Officiële brief/kennisgeving.
Dit is een kort en formeel schrijven van een niet nader genoemde "Directeur". De toon is strikt zakelijk en bureaucratisch. De brief dient als een officiële afwijzing van een verzoek dat de heer S. Dotsch op 3 maart 1942 had ingediend. Er wordt geen reden gegeven voor de afwijzing, wat kenmerkend is voor de afstandelijke, autoritaire communicatie van overheidsinstanties in die periode. De vermelding van "Wijk 11" duidt op een administratieve indeling van de stad Amsterdam.
Register/administratieboek met lijsten van personen, adressen en inleveringsdata.
* **Administratieve systematiek:** De lijst is georganiseerd op serie- en volgnummer. De namen zijn bijna uitsluitend van Joodse Amsterdammers, gezien de familienamen en de locaties in de Joodse buurt en Amsterdam-Oost. * **Betekenis 'Inlevering':** De kolom 'd.d. Inlevering' duidt op de datum waarop goederen zijn afgegeven. De termen "Lompen" en "Leder" bij sommige regels wijzen op de specifieke aard van de ingeleverde goederen (bijv. textiel- of metaalinzameling). * **Interventies:** Aantekeningen zoals "d. Sicherheits pol. ing." (door Sicherheitspolizei ingenomen) en "in hechtenis" tonen aan dat het proces van onteigening hand in hand ging met arrestaties en politieoptreden. * **Geografie:** De adressen beslaan bekende straten uit de Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Nieuwe Kerkstraat, Rapenburgerstraat) en de Transvaalbuurt (Vrolikstraat, Blasiusstraat, Retiefstraat).
Archieflijst-vermeldingen
Getypte lijst met handgeschreven toevoegingen.
| S. Dotsch | 13507 | (Swammerdamstraat 23 II / (Boerhaaveplein |
Getypte lijst op papier.
| S. Dotsch | 13507 | (Swammerdamstraat 25 II / (Boerhaaveplein |
Getypte lijst op papier (doorslag/carbonkopie).
| S.Dotsch | 13507 | (Swammerdamstraat 23 II<br>(Boerhaaveplein |
Register/administratieboek met lijsten van personen, adressen en inleveringsdata.
| 25 | 208 | S. Dotsch | Swammerdamstr 23 III | 29-1-42 |
Koopliedenlijsten
Uilenburg — standplaats Swammerdamstraat 28 4
Uilenburg
Uilenburg
Uilenburg
Waterlooplein — standplaats 2
Relevante Archieffragmenten
ARCHIEF: 745 JAAR: 1942 DEELARCHIEF: 745-393 PAGINA: 369 SOURCE_FILE: 00366.jpg SOURCE_URI: gs://markt-voor-joden-archief/745/1942/745-393/00366.jpg ============================================================
ARCHIEF: 745 JAAR: 1941 DEELARCHIEF: 745-362 PAGINA: 368 SOURCE_FILE: 00366.jpg SOURCE_URI: gs://markt-voor-joden-archief/745/1941/745-362/00366.jpg ============================================================
ARCHIEF: 745 JAAR: 1941 DEELARCHIEF: 745-352 PAGINA: 370 SOURCE_FILE: 00366.jpg SOURCE_URI: gs://markt-voor-joden-archief/745/1941/745-352/00366.jpg ============================================================
ARCHIEF: 745 JAAR: 1941 DEELARCHIEF: 745-363 PAGINA: 286 SOURCE_FILE: 00283.jpg SOURCE_URI: gs://markt-voor-joden-archief/745/1941/745-363/00283.jpg ============================================================
ARCHIEF: 745 JAAR: 1941 DEELARCHIEF: 745-364 PAGINA: 286 SOURCE_FILE: 00283.jpg SOURCE_URI: gs://markt-voor-joden-archief/745/1941/745-364/00283.jpg ============================================================