B. Schaap
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 45
B. Schaap was een viskoopman actief in Amsterdam. Hij verkocht vis op de Vischmarkt (ontvanger van toewijzing), de Nieuwmarkt, de Lindengracht en de Albert Cuypstraat. In 1942 kreeg hij een tijdelijke uitsluitingsstraf van vier beurten voor het verkoopverkeer van toegewezen vis buiten de Nieuwmarkt. In 1943 nam hij vis in ontvangst samen met J. Zwart. Op 12 juni 1944 werd zijn gewicht gecontroleerd en bevonden zich 'alles in orde'. Hij had een standplaats op de Waterloopleinmarkt (stand H, 20 beurten) in 1943.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Getypte lijst op papier, waarschijnlijk een bankafschrift, grootboekpagina of een administratieve namenlijst.
* **Structuur:** Het document is een gesorteerde lijst, waarschijnlijk op basis van de numerieke waarde in de tweede kolom (aflopend van 1.089,18 naar 623,47). De horizontale lijnen en de cijfers in de uiterst rechtse kolom suggereren een indeling in categorieën of schalen. * **Namen:** De lijst bevat veel typisch Nederlandse achternamen (Zwaan, Zeeman, De Gooyer). Een significant aantal namen (Groenteman, Wijnschenk, Polak, Roozelaar) komt veel voor binnen de Joodse gemeenschap in Nederland, wat relevant kan zijn voor de historische context. * **Watermerk:** Het watermerk "AMSTERDAMSCHE BANK" dateert het document vóór 1964, het jaar waarin deze bank fuseerde tot de AMRO Bank. Gezien de schrijfmachine en de opmaak stamt het waarschijnlijk uit de periode 1940-1960. * **Getallen:** De bedragen zijn genoteerd met een komma voor decimalen en een punt voor duizendtallen, wat destijds de standaard was voor Nederlandse guldens. De breuken (¼, 2¼, etc.) zouden rentepercentages of specifieke administratieve codes kunnen zijn.
Administratief registerblad of logboeknotitie.
* **Handschrift:** Het document is geschreven in een zakelijk cursieverend handschrift uit het begin van de 20e eeuw. Het is met pen geschreven, met latere toevoegingen en correcties in rood en blauw potlood. * **Terminologie:** * *Toewijzing:* Het recht om op een bepaalde plek of op een bepaald moment goederen (vis) te verkopen. * *Uitsluiten:* Een tuchtrechtelijke maatregel waarbij de handelaar voor een bepaalde periode of een aantal 'beurten' (marktdagen) de toegang tot de markt wordt ontzegd. * *hgt.:* Mogelijk een afkorting voor 'hoogte' (locatie op de markt) of een specifieke handelsnaam. * **Context van de sancties:** De personen worden gestraft omdat ze hun 'toewijzing' niet hebben nagekomen (niet op de markt verschenen of niet verkocht op de toegewezen plek). Dit wijst op een streng gereguleerd marktsysteem, essentieel voor de economie van een vissersplaats als Huizen.
Dienstbrief / Officiële kennisgeving.
Deze brief is een officiële sanctie gericht aan een visboer, de heer B. Schaap uit Huizen. Hij wordt gestraft omdat hij toegewezen vis niet op de voorgeschreven locatie (de Nieuwmarkt) heeft verkocht. De directeur van de vismarkt beroept zich op specifieke artikelen uit het **Visscherijbesluit 1941**. De straf is een tijdelijke uitsluiting: de heer Schaap mag vier beurten lang geen vis inkopen/ontvangen op de afslag. De toon is formeel en juridisch van aard, wat duidt op de strenge handhaving van distributieregels in die tijd.
Handgeschreven lijst op gelinieerd papier.
* **Namen en Suffixen:** De lijst bevat typisch Nederlandse achternamen (Gooijer, Van As, Boor, Veerman). Er wordt gebruik gemaakt van traditionele suffixen om personen met dezelfde naam te onderscheiden: *Hzn* (Hendrikszoon), *Jrn* (Janszoon?), *Wrn* (Willemszoon?), *Sr* (Senior) en *Jr* (Junior). * **Notatie:** De aanhalingstekens (") worden gebruikt als herhalingsteken voor het woord "van" en het weglatingsteken voor de eeuw in de jaartallen (bijv. "82 voor 1882). * **Aantekeningen:** Bij twee personen (W. van As Jr. en Jan Vos) staat de notitie "een dag kaas". Dit verwijst waarschijnlijk naar een specifieke traditie, betaling in natura of een verplichte traktatie binnen een gilde, buurtvereniging of kerkelijke organisatie.
Verzoekschrift / ambtelijke correspondentie.
Dit document is een formeel collectief verzoek van zes vishandelaren aan het Amsterdamse Marktwezen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van het verzoek is om hun visquota "in combinatie" te mogen ontvangen, waarbij twee specifieke personen (J. Zwart en B. Schaap) aangewezen worden als degenen die de vis fysiek in ontvangst nemen. De vele handgeschreven aantekeningen tonen het administratieve proces: 1. **28-6-43:** Een eerste advies wordt genoteerd, kort na ontvangst. 2. **2-7-43:** De functionaris Th. Stam geeft aan "m.i. [mijns inziens] geen bezwaar" te hebben, verwijzend naar een rapport. 3. **9-7-43:** Een latere notitie in rood lijkt betrekking te hebben op de definitieve afhandeling of een aanvullende instructie. De toevoeging van geboortejaren bij de handtekeningen was in die tijd een standaardvereiste voor identificatie en controle tegen de bevolkingsregisters.
Handgeschreven brief (verzoekschrift).
Het document is een formeel, doch dringend verzoek om een praktische aanpassing van de distributieregels. De schrijver, M.W. Stam, zet uiteen dat een groep mensen uit Huizen hun visrantsoen in Amsterdam niet tijdig kan ophalen. De distributie begint om 08:30 uur, terwijl de eerste reismogelijkheid met de tram en trein pas om 08:45 uur in Amsterdam arriveert. De tekst legt een specifiek logistiek probleem bloot: het gebrek aan individueel vervoer. Omdat de meeste mensen uit de groep geen fiets meer hebben, zijn zij volledig afhankelijk van de dienstregeling van het openbaar vervoer. De voorgestelde oplossing is om twee personen die wél nog over een fiets beschikken (J. Zwart en B. Schaap) toestemming te geven om de toewijzingen voor de gehele groep af te halen. Zij kunnen immers op de fiets naar station Bussum rijden om een eerdere trein te halen. De schrijver benadrukt dat dit verzoek "te billiken" (redelijk/billijk) is.
Document
* **Administratieve systematiek:** De lijst is genummerd van 267 t/m 444. Achter elke naam staat een bedrag, meestal 3000 eenheden (mogelijk guldens). Er zijn diverse aantekeningen gemaakt om personen met dezelfde naam te onderscheiden, zoals bijnamen (Schilder "Tekel", "Kippie", "Fik"), jaartallen ('85, '17) of patroniemen (Jobz, Jz, Sz). * **Symboliek:** De vinkjes ("v") suggereren dat de posten gecontroleerd of voldaan zijn. De "x" markeringen kunnen duiden op een afwijkende status of een specifieke betalingswijze. * **Bijzondere vermelding:** Bij nummer 346 (W. M. Ros) staat de handgeschreven toevoeging "i.d. gevangenis" met een bedrag van 2100, wat een specifiek juridisch of sociaal aspect aan deze administratie toevoegt. * **Namenmateriaal:** De grote hoeveelheid namen zoals "Schilder" en "Tol" wijst zeer sterk op de regio Volendam/Waterland.
Administratieve lijst / Registerblad voor distributie.
Dit document is een nauwkeurige boekhouding van de distributie van bokkingen. De structuur van het document toont een systematische aanpak waarbij ontvangers (waarschijnlijk tussenpersonen of winkeliers, gezien de grote aantallen van rond de 3000 stuks per persoon) moesten tekenen voor ontvangst. Opvallende details: * **Correcties:** Bij nummer 346 is de naam 'Rot' vervangen door 'Van Beek', maar de handtekening 'W. v. d. Rot' verschijnt later alsnog in de vijfde kolom, wat duidt op een overdracht of gedeelde verantwoordelijkheid. * **Consistentie:** De meeste totalen komen uit op ronde getallen (3000), wat wijst op vooraf vastgestelde quota of standaard verpakkingseenheden. * **Afvinking:** De v-tjes in de laatste kolom suggereren een finale controle van de berekeningen.
Administratieve lijst / Register van visverkopers.
* **Doel van de lijst:** Het document dient om de distributiekanalen van zoetwatervis in kaart te brengen. Het lijkt te gaan om een controlelijst van de overheid of een marktwezen-instantie om te bepalen waar individuele handelaren hun waar verkopen (winkel, marktplaats of ambulante handel/venten). * **Geografische focus:** De lijst concentreert zich op Amsterdam (Javastraat, Lindengracht, Dapperbuurt, Albert Cuypstraat) en de omliggende regio (Weesp, Bussum, Marken, Diemen). * **Terminologie:** * *Oproepen:* Het luidkeels aanprijzen van waren op straat of markt. * *Venter:* Iemand die met zijn waar langs de deuren gaat. * *Slijten:* Verkopen. * **Opvallend:** De toevoeging in blauwe inkt over de groep bij de Lindengracht (Kok, Ter Voort, Overloop) suggereert dat er twijfel was of deze handelaren nog wel actief waren op de markt.
Getypte namenlijst met handgeschreven annotaties en correcties.
* **Doel:** Dit document lijkt een administratieve lijst voor de toewijzing of registratie van vis (aal/paling), vermoedelijk bij een visafslag of binnen een handelsvereniging. * **Terminologie:** De kolom "Aantal Aal" duidt op stuks, terwijl "kg. Zw." waarschijnlijk duidt op kilogram 'Zware' aal, een specifieke sortering. * **Correcties:** De vele doorhalingen en handmatige wijzigingen wijzen op een dynamisch document dat over een langere periode werd bijgewerkt. Opvallend is dat veel '15' waarden naar '20' zijn verhoogd. * **Sociaal-Economisch:** De namenlijst is representatief voor de Noord-Hollandse vishandel in de vroege 20e eeuw. De aanwezigheid van veel joodse namen (Polak, Wurms, Wijnschenk, Zak) is historisch consistent met de Amsterdamse vishandel van die tijd. * **Datering:** De data tussen haakjes bij J. Vos (1883) en Sal. Wijnschenk Sr. (1881) zijn waarschijnlijk geboortedata, wat suggereert dat de lijst dateert van ergens tussen 1910 en 1940.
Handgeschreven controlebewijs of proces-verbaal van bevindingen.
Het document betreft een officiële verklaring van een controleur waarin wordt bevestigd dat drie specifieke kooplieden (H. Naas ter Voort, P.J. Overloop en B. Schaap) zijn gecontroleerd op de juistheid van hun gewichten. De uitkomst van de controle was positief ("Alles in orde bevonden"). De tekst is zakelijk en direct. Opvallend is de dubbele datering. De oorspronkelijke controle en ondertekening door de functionaris (mogelijk 'Mürg') vond plaats op 23 mei 1944. Ruim twee weken later, op 12 juni 1944, is het document 'gezien' (Gez.) door een andere instantie of afdeling, wat duidt op een administratieve afhandeling of archivering.
Archieflijst-vermeldingen
Administratieve lijst - Dapperstraat
| B.Schaap | 14-1-99 | Noorderweg 27, Huizen | " | 26-5-42 | id. |
Getypte lijst met handgeschreven correcties.
| B. Schaap | 14-1-99 | Noorderweg 27 Huizen | 4 beurten sinds 10/6/42 |
Getypte lijst/register op papier.
| B.Schaap | 17- 1-1899 | Huizer ? |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats " 26-5-42 id
Waterlooplein — standplaats H
Waterlooplein — standplaats 4 beurten sinds 10/6/42
Waterlooplein — standplaats H
Waterlooplein — standplaats H
Waterlooplein
Waterlooplein — standplaats H
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE Nº 90/75/M. 1940 9/10 Monnickendam 7 October ni Insp. Geachte Mijnheer Daar ik op de Markt van Mosplein sta met gerookte ^visch^ wou ik u vriendelijk vragen of mijn zoon Jacob Schaap geboren 10 Januarie 1925 bij eventueelen afwezigheid bij mij in de stal mocht helpen In hoopen van en gunstig afwachting Uw Hoogachting G Schaap Zuideinde 27 Monnickendam
# TRANSCRIPTIE extra VP/HG. den Heer G. Schaap, Zuideinde 27, <u>Monnikendam.</u> 90/75/2 M. 16 October 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 7 dezer bericht ik U, dat het daarin vervatte verzoek <u>niet</u> voor inwilliging in aan- merking kan komen, aangezien Uw zoon niet den voor assistenten vereischten leeftijd heeft bereikt. ...
# TRANSCRIPTIE **[Stempel linksboven]** B I J B L A D V A N : M. No. 103/52/1 1942 DOORGEZONDEN : 21/5 - '42. **[Rechtsboven]** 478 **[Hoofdtekst]** H. Schaap, soll. nr. 120 Gaaspstraat Th. van Meekeren in advies H. Insp. [onleesbare handtekening] Hoofdinsp. 22/5 '42. Tegen de nieuwe regeling van den verkoop van tuinbouw- producten op markt Gaaspstr. Zie het verzoek betreffende advies over th...
# TRANSCRIPTIE 46b/91/2 M. [Handgeschreven in blauwe inkt:] *Verzonden 15/5* VB/SV 15 Mei 1943. Den Heer J. Schaap Kaatsbaan 4 M a a r s s e n (Utr.) =========== Naar aanleiding van Uw brief d.d. 7 April jl. deel ik U mede, dat aan Uw verzoek niet kan worden voldaan, aangezien volgens de thans geldende verdeelregeling voor visch alleen kleinhandelaren te Amsterdam woonachtig, op de verdeellij...
# TRANSCRIPTIE den Heer B.C.Schlebaum, Van Bossestraat 39 II, <u>Amsterdam-West.</u> Wyk 19A. 53/54/2 M 13 Augustus 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 13 dezer verzoek ik U zich te willen vervoegen bij den bedryfschef van mijn dienst, die kantoorhoudt in de hal op de Centrale Markt, No.H.69, des voormiddags tusschen 9 en 10 u...