J. Schrijver

Document

Dit getypte document is een officiële lijst van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen uit de periode vlak voor de Tweede Wereldoorlog. Het toont de strikte handhaving van marktregels in een tijd van grote economische nood. De kern van het document is de toepassing van **Artikel 11 c van het Reglement op de Markten**. Dit artikel stond de gemeente toe om marktplaatsen in te trekken als de vergunninghouder deze niet meer actief gebruikte of als de handelaar afhankelijk werd van de 'steun' (werkloosheidsuitkering). Opvallende details: * **Economische malaise**: Bij twee kooplieden (Schrijver en De Rijke) wordt expliciet vermeld dat zij "geen kans zien iets te verdienen" of hun "brood niet kunnen verdienen". Dit illustreert de bittere armoede onder de kleine zelfstandigen in 1938-1939. * **Handgeschreven toevoegingen**: Bij de naam A. Brander staat een handgeschreven kruisje en een streep door de datum, wat vaak duidt op een latere administratieve wijziging of controle. De aantekening "Gezien 8/2 '39" bevestigt dat het document door de wethouder of diens secretariaat is verwerkt.

Lijst van handtekeningen/namenlijst.

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een duidelijk leesbaar, enigszins formeel cursief handschrift (spitsschrift). Verschillende personen lijken hun eigen naam te hebben getekend, gezien de variatie in handschrift en inkt. * **Inhoud:** Het betreft een namenlijst, mogelijk een presentielijst van een vergadering, een ledenlijst van een vereniging of een lijst van ondertekenaars voor een petitie. * **Opvallende zaken:** * Er zijn verschillende namen doorgehaald, wat kan wijzen op afzeggingen of royementen. * De toevoeging "pro Bak" onder de naam J. Salinger suggereert dat Salinger tekende namens (per procuratie) een persoon genaamd Bak. * De achternamen (zoals Werkendam, Alexander, Salinger, Polak, Davidson) zijn kenmerkend voor de Nederlands-Joodse gemeenschap uit die periode.

Handgeschreven lijst met namen (waarschijnlijk een presentielijst of petitie).

* **Handschrift:** Het document bevat diverse handschriften, wat erop wijst dat de personen zelf hun naam hebben genoteerd of ondertekend. De stijl is een klassiek Latijns cursiekschrift. * **Namenmateriaal:** Veel van de namen op de lijst zijn typisch voor de Nederlands-Joodse gemeenschap van vóór de Tweede Wereldoorlog (o.a. Vischjager, Polak, Waterman, Werkendam, Druijf, Davidson, Blitz). * **Spelling:** De spelling hanteert de 'ij' in plaats van 'y' (behalve bij namen als Druijf) en de oude spelling '-sch' in namen als Vischjager. * **Staat:** Het papier vertoont een horizontale vouw in het midden en lichte verkleuring, passend bij archiefstukken uit de vroege 20e eeuw.

Proces-verbaal / Rapport van wangedrag op de werkvloer.

Het document betreft een intern rapport over een kleine diefstal op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. De 18-jarige C. Heijst, werkzaam bij een koper, werd betrapt op het meenemen van drie lege kisten die eigendom waren van grossier G. van Smeerdijk. Hoewel de kisten werden teruggegeven en de eigenaar geen officiële aangifte bij de politie wilde doen, liet de directie van het Marktwezen het incident niet passeren. De administratieve afhandeling is streng: de toegangskaart van de jongeman werd onmiddellijk ingenomen. Uit de handgeschreven kanttekeningen blijkt dat hij, omdat hij nog geen eerdere strafblad bij het 'Kaartenkantoor' had, een relatief milde maar directe sanctie kreeg: een ontzegging van de toegang tot de markt voor de duur van twee weken, met een proeftijd (voorwaardelijk) van zes maanden.

Getypte lijst met persoonsgegevens (mogelijk een register van marktkooplieden).

De lijst bevat een alfabetisch geordend overzicht (op achternaam, hoewel de 'R' tot 'W' op deze pagina staan) van personen met hun geboortedatum, adres en de markt waar zij waarschijnlijk een staanplaats hadden. De adressen bevinden zich grotendeels in de Amsterdamse wijken (Zuid, Oost, Centrum), met enkele uitschieters naar randgemeenten zoals Badhoevedorp en Aalsmeer. Opvallend is het gebruik van marktlocaties die specifiek werden aangewezen tijdens de bezettingsperiode.

Getypte brief met handgeschreven aantekeningen.

* **Inhoud:** De brief is een officiële kennisgeving van ziekte. De afzender, J. Schrijver, stuurt een doktersverklaring mee om aan te tonen dat hij wegens ziekte al vier weken niet op de markt heeft kunnen staan en de komende vier weken ook nog aan huis gebonden is. * **Vorm:** Het document bevat diverse typefouten die handmatig of door overtypering zijn gecorrigeerd of gemarkeerd (zoals "Hèèrbij", "Doktersverkla-ring", "inmiddèès" en "AMSTERXD A M"). Dit duidt mogelijk op een minder ervaren typist of een haastige redactie. * **Administratieve verwerking:** De handgeschreven notitie onderaan is cruciaal. Een ambtenaar van het Marktwezen merkt op dat Schrijver per 1 december 1941 zijn vaste standplaats aan de Joubertstraat al had opgezegd ("bedankt"). De reden voor de brief in februari 1942, terwijl hij zijn plek al maanden eerder had opgegeven, blijft hiermee onduidelijk; mogelijk betrof het een andere standplaats of was er onduidelijkheid over zijn status in de administratie.

Medische verklaring (doktersattest).

Dit document is een handgeschreven verklaring van een arts, Izak van Esso, betreffende een patiënt genaamd J. Schrijver. De arts verklaart dat de patiënt door ziekte al vier weken niet heeft kunnen werken en de komende vier weken ook nog arbeidsongeschikt zal zijn. De specifieke aard van het werk wordt genoemd: "op de markt staan", wat duidt op het beroep van marktkoopman. De opmaak is zakelijk, geschreven op briefpapier van de dokterspraktijk. Het telefoonnummer is met inkt doorgehaald, wat mogelijk wijst op een wijziging in bereikbaarheid of de vordering van telefoonlijnen tijdens de bezetting.

Dienstverslag of dagrapport uit een logboek.

* **Inhoud:** Het document betreft de dagelijkse werkzaamheden van een controleur (waarschijnlijk van de Prijsbeheersing of de CCD - Crisis Controle Dienst). Er wordt toezicht gehouden op de verkoop van schaarse goederen en de naleving van voorschriften in winkels. * **Sleutelbegrippen:** * *Verkoop spruitjes:* In december 1944 was voedsel extreem schaars. De gereguleerde verkoop van spruitjes was een belangrijke gebeurtenis waar toezicht bij nodig was om orde en eerlijke distributie te handhaven. * *Accoord:* Dit geeft aan dat de betreffende winkelier zich bij controle hield aan de (prijs)voorschriften. * **Personen en Locaties:** Het document noemt specifieke Amsterdamse middenstanders in de buurt van de Albert Cuypmarkt en Amsterdam-Zuid. * **Handschrift:** Een duidelijk, zakelijk handschrift, typerend voor administratieve verslaglegging uit die tijd.

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer

# TRANSCRIPTIE P. Smit } A W Rijnders } prijs ? J Nobbe }

# TRANSCRIPTIE B. J. Kuyper, pl. Ten Katestraat

# TRANSCRIPTIE „Veilingver. IJpolders” te Halfweg . J. Gravenmaker Houtrijkpolder Halfweg. . tel 91.

# TRANSCRIPTIE (Bovenaan links) J. v. Druijne S. Engelsman J. Goudketting G. Hanou W.F. Hoekstra