J. Stad

Handgeschreven brief (verzoekschrift)

* **Inhoud:** S. Speelman verzoekt de directeur van het Marktwezen om een vaste toewijzing van een marktplaats in de eerste rij op het Waterlooplein. Hij legt uit dat hij al 38 jaar op de tweede rij stond, maar sinds januari tijdelijk ("los") op de plek van een zekere heer J. Stad staat. * **Argumentatie:** Speelman voert aan dat de heer Stad elders werkzaam is en de marktplek alleen gebruikt als hij geen ander werk heeft (en anders "in de steun" loopt). Hij vindt dat hijzelf, na 38 jaar trouwe dienst, meer recht heeft op deze prominente plek. * **Taalgebruik:** De brief bevat enkele grammaticale eigenaardigheden die typerend zijn voor de gesproken volkstaal van die tijd, zoals "schrijft ik u" en "geen werk hebt". * **Toestand:** Het document is goed leesbaar; de stempels duiden op een officiële registratie bij de gemeente Amsterdam.

Handgeschreven brief (bezwaarschrift).

De brief is een formeel protest van de heer J.J. Stad tegen een schuldvordering. De essentie van het schrijven is dat de afzender de vermeende schuld niet erkent. Hij voert twee belangrijke argumenten aan: 1. **Financiële status:** Hij verklaart dat hij sinds augustus 1938 "steun trekkende" is (een uitkering ontvangt), wat suggereert dat hij niet in staat is te betalen, maar ook dat de vordering onterecht is gezien zijn status. 2. **Feitelijke ontkenning:** Hij stelt nadrukkelijk dat hij bij de betreffende instantie (het Marktwezen) nooit schulden heeft gehad en zijn dossier daar "zonder schuld" wil sluiten. De toon is formeel en correct, wat blijkt uit de afsluiting "hoogachtend". De spelling ("acoord", "mede deelen") is conform de schrijfwijze van die periode.

Officiële brief/correspondentie.

* **Inhoud:** De brief is een formele goedkeuring op een verzoek van de heer J. Stad. De instantie verleent hem toestemming om zich op zijn marktplaats in de Ten Katestraat te laten bijstaan door zijn zoon, B. Stad. Er wordt expliciet vermeld dat het om bijstand gaat en niet om vervanging. De toestemming is "tot wederopzegging" geldig. * **Locatie:** De Rapenburgerstraat 54 bevond zich in de Amsterdamse Jodenbuurt (Wijk 2). De Ten Katemarkt is een bekende dagmarkt in Amsterdam-West. * **Administratieve sporen:** De handgeschreven aantekening "Verzonden 21/8" bevestigt de verzenddatum. "In de kast" is een archiefinstructie (opbergen). Er is een typefout hersteld met kruisjes ("XXX)") bij het woord "markt", waarna de specifieke locatie is toegevoegd. * **Staat van het document:** Het document is goed leesbaar; de inkt van de typemachine is op sommige plekken wat vervaagd (doorslag-kwaliteit).

Administratieve notitie/dossierkaart betreffende steunverlening.

Dit document betreft een onderzoek naar de rechtmatigheid van verleende sociale steun aan een zekere S. J. Stad, een "vaste plaatshouder" (marktkoopman) op het Waterlooplein in Amsterdam. De kern van de zaak is een geconstateerde onregelmatigheid: * De man ontving steun vanaf augustus 1938. * In maart en april 1939 vroeg hij om uitstel van een oproep, waarbij hij deed voorkomen alsof hij nog steeds recht had op steun. * Uit informatie van "M.G." (vermoedelijk Maatschappelijk Gezinshulp of een controledienst) bleek echter dat hij al sinds 2 november 1938 niet meer steungerechtigd was (hij was "uit steun gekomen"). * De man heeft dit feit verzwegen om langer betalingen te ontvangen of om verplichtingen te ontlopen. * Als sanctie wordt de steun met terugwerkende kracht ingetrokken, waarbij er een schuld van 4 weken wordt vastgesteld die terugbetaald moet worden.

Lijst van handtekeningen/namenlijst.

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een duidelijk leesbaar, enigszins formeel cursief handschrift (spitsschrift). Verschillende personen lijken hun eigen naam te hebben getekend, gezien de variatie in handschrift en inkt. * **Inhoud:** Het betreft een namenlijst, mogelijk een presentielijst van een vergadering, een ledenlijst van een vereniging of een lijst van ondertekenaars voor een petitie. * **Opvallende zaken:** * Er zijn verschillende namen doorgehaald, wat kan wijzen op afzeggingen of royementen. * De toevoeging "pro Bak" onder de naam J. Salinger suggereert dat Salinger tekende namens (per procuratie) een persoon genaamd Bak. * De achternamen (zoals Werkendam, Alexander, Salinger, Polak, Davidson) zijn kenmerkend voor de Nederlands-Joodse gemeenschap uit die periode.

Getypte administratieve lijst met uitgebreide handgeschreven annotaties in blauwe inkt.

* **Structuur:** Een getypte lijst die later is bijgewerkt. De kolommen tonen de sociaal-economische status van de personen: velen zijn "lompenkoopman" of "venter", beroepen die kenmerkend waren voor de armere Joodse bevolking in de Amsterdamse Jodenbuurt. * **Annotaties:** De handgeschreven blauwe inkt bevat cruciale informatie over de geldigheid van ventvergunningen. De letter 'E' verwijst waarschijnlijk naar een registratienummer of lokatie (zoals Waterlooplein of Nieuwmarkt). De letter 'G' gevolgd door een datum geeft aan wanneer een vergunning geldig was of is afgegeven. * **Taalgebruik:** De voetnoot gebruikt de term "de Jood", wat wijst op een document dat is opgesteld door of voor de Duitse bezettingsautoriteiten (mogelijk de *Zentralstelle* of de Joodse Raad onder dwang), waarbij een strikt onderscheid werd gemaakt op basis van etniciteit. * **Opvallende details:** * De aantekening "overl. Dec. 1942" bij A. Samson. * Veel "G"-data liggen in januari en september 1942, de periode waarin de Jodenvervolging in Amsterdam door deportaties intensiveerde. * De adressen (Uilenburgerstraat, Rapenburgerstraat, Joden Houttuinen) vormen het hart van de historische Joodse wijk.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] In de kast [Handgeschreven rechtsboven, mogelijk paraaf:] m. de Laer [Handgeschreven midden:] HG. [Handgeschreven midden:] Verzonden 21/8 27/84/2 M. 21 Augustus 1939. den Heer J. Stad, Rapenburgerstraat 54, Amsterdam-Centrum. Wijk 2. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 10 Augustus jl. verleen ik U hierby tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaa...

# TRANSCRIPTIE 27/84/1 Plh n° 352 J. Stad heeft ongeregelde handel en trekt vooral op Zaterdag wel eens veel publiek. Doordat hij geheel alleen moeilijk oog kan houden op zijn handel. Ik geef in overweging de gevraagde assis- tentie te verlenen door zijn zoon B. Stad, oud 27 jaar. Amsterdam 16 Aug '39 [Handtekening, mogelijk Nijpels of Nijs]

# TRANSCRIPTIE № 27/84 / M. 1939 1/8 [stempel] 10/8/39 Aan den Directeur van het Marktwezen te Amsterdam mi insp. [handgeschreven kanttekening] Wel Ed. Heer Ondergetekende J. Stad. Standplaatshouder van vaste standplaats in de Ten Katestraat (standplaats 350). Verzoekt U, Ed. beleefd doch dringend, zoo spoedig mogelijk s.v.p. in aanmerking te komen ...

# TRANSCRIPTIE Dapperstraat 20-5-41 Den Heer Inspecteur Aangaande het verzoek van Dhr: J. Staphorst pl:h:n? 147, om een eigen stal te mogen plaatsen, zou ik U in overweging willen geven het verzoek toe te staan. De knecht v/d Heer Peen, (zooals U wel bekend zal zijn is Dh...

# TRANSCRIPTIE J.G. Overkamp [rechtsboven:] pers. bew. A 35/623317 geb. 25/3 '91 Rozenstraat 50 ^II