S. Appel
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 32
S. Appel was een marktkoopman actief op de Gaaspstraat, Joubertstraat en Waterlooplein. In 1942 verkocht hij op het Waterlooplein wollen stoffen en zijde. In 1943 had hij standplaatsen op het Waterlooplein voor huishoudelijke artikelen en overige goederen. De specifieke reden voor het beëindigen van zijn handel is onbekend, hoewel archiefdata uit 1942-1943 wijzen op doorhalingen van gegevens bij veel Joodse kooplieden.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Administratieve registratiekaart of indexlijst.
Het document lijkt een uittreksel uit een kaartsysteem van een instantie die toezicht hield op Joodse ondernemers of handelsreizigers tijdens de Tweede Wereldoorlog. * **Personen:** * **S. Appel (Salomon Appel)**, geboren op 21 augustus 1908. Hij woonde in de Blasiusstraat 90-II te Amsterdam en handelde in textiel (wol en zijde). * **J. Sternfeld (Joseph Sternfeld)**, geboren op 27 maart 1904. Hij woonde in de Uiterwaardenstraat 73-huis te Amsterdam en handelde in manufacturen en wol. * **Betekenis doorhalingen:** De doorhalingen suggereren dat deze personen uit de actieve administratie zijn verwijderd. Dit kon destijds verschillende redenen hebben: de liquidatie van het bedrijf door een 'Verwalter' (Duitse bewindvoerder), het intrekken van een handelsvergunning, of deportatie van de betrokkene. * **Locatie:** De genoemde straten (Blasiusstraat en Uiterwaardenstraat) liggen in Amsterdam, in wijken waar destijds veel Joodse gezinnen woonden.
Administratieve systeemkaart of registerblad.
* **Typografische bijzonderheden:** In de kolomkop "Sdres" is een duidelijke typefout gemaakt (bedoeld is "Adres"). Bij de straatnaam "U terwaardenstraat" is een spatie getypt waar "Uiterwaardenstraat" bedoeld wordt. * **Inhoud:** Het document registreert personen gekoppeld aan hun handelsactiviteiten. S. Appel (geboren 21 augustus 1908) handelde in "wollen stoffen en zijde". J. Sternfeld (geboren 27 maart 1904) handelde in "manufacturen en wol". * **Geografische focus:** De adressen verwijzen naar Amsterdam: de Blasiusstraat (Oosterparkbuurt) en de Uiterwaardenstraat (Rivierenbuurt). * **Status:** De systematische doorhaling van alle regels wijst op een beëindiging van de registratie of een administratieve afhandeling van deze dossiers.
Getypte lijst van marktkooplieden.
* **Demografie:** De lijst bevat namen van personen die nagenoeg allemaal van Joodse afkomst zijn. De geboortedata lopen uiteen van 1874 (B. Rozelou) tot 1920 (E. de Leeuw), wat wijst op een brede leeftijdsgroep die actief was in de handel. * **Geografie:** De woonadressen concentreren zich in de bekende Amsterdamse wijken waar veel Joodse burgers woonden, zoals de Jodenbuurt (St. Antoniesbreestraat, Rapenburg), de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Tilanusstraat, Blasiusstraat) en de Rivierenbuurt (Rijnstraat, Lekstraat). * **Economie:** De verhandelde artikelen laten een divers beeld zien van de marktsector: textiel, manufacturen, verse eetwaren (aardappelen, groenten, fruit, vis, brood) en huishoudelijke artikelen. * **Administratieve bijzonderheden:** De optelsom onderaan is cruciaal. Het toont aan dat er 271 plaatsen zijn toegewezen ("uitgereikt"), terwijl er in eerste instantie slechts 254 beschikbaar waren, wat resulteert in een tekort of overschot van 17 plaatsen (mogelijk extra plekken die buiten het reguliere raster werden gecreëerd).
Registratiekaart of indexkaart, vermoedelijk afkomstig uit de administratie van de Joodse Raad of een aanverwante instantie tijdens de Tweede Wereldoorlog.
* **Doorhalingen:** Het feit dat alle gegevens zijn doorgehaald, is kenmerkend voor deze archieven. Het duidde er vaak op dat de betreffende persoon niet meer op het opgegeven adres verbleef, veelal als gevolg van deportatie, gedwongen verhuizing naar een "Joodse wijk" of overlijden. * **Identificatie:** * **S. Appel:** Betreft Samuel Appel (geboren 21 augustus 1908). Volgens oorlogsarchieven is hij op 9 juli 1943 vermoord in Sobibor. * **J. Sternfeld:** Betreft Jozef Sternfeld (geboren 27 maart 1904). Hij is op 23 juli 1943 vermoord in Sobibor. * **Locatie:** De adressen (Blasiusstraat en Uiterwaardenstraat) bevinden zich in Amsterdam, in buurten die tijdens de bezetting een hoge concentratie Joodse bewoners kenden. * **Beroep/Artikel:** De kolom "Artikel" wijst op een economische registratie. Beide heren waren werkzaam in de textielsector ("wollen stoffen", "zijde", "manufacturen"). Dit type kaart werd vaak gebruikt om Joodse ondernemers en hun voorraden in kaart te brengen voor de uiteindelijke liquidatie van hun zaken door de bezetter (via instanties zoals de Omnia-Treuhandgesellschaft).
Document
* **Administratieve Structuur:** De lijst is georganiseerd in vier kolommen: Naam, Geboortedatum, Adres en Artikel. Aan de voet van de pagina staat een berekening van de totale capaciteit van de marktstandplaatsen. De beschikbare capaciteit (240 met een 20% marge) komt uit op 288 plaatsen, waarvan er 271 zijn toegewezen, met een overschot van 17. * **Artikelen:** Er is een breed scala aan koopwaar zichtbaar, variërend van eerste levensbehoeften (aardappelen, groenten, fruit, vis, brood) tot textielwaren (manufacturen, kanten, mode-artikelen) en huishoudelijke artikelen. * **Geografie:** De adressen bevinden zich uitsluitend in Amsterdam, met een sterke concentratie in wijken als de Jodenbuurt (St. Antoniesbreestraat, Rapenburg, Jodenbreestraat), de Pijp (Albert Cuypstraat, Van Woustraat) en Amsterdam-Oost (Tilanusstraat, Retiefstraat, Blasiusstraat).
Handgeschreven administratief register/lijst.
Dit document is een administratief overzicht van marktkooplieden in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De lijst is gestructureerd in kolommen die de identiteit, de standplaats en de handelsactiviteit van de personen vastleggen. * **Kolom 1:** Bevat de namen en initialen van de marktkooplieden. * **Kolom 2:** Vermeldt de geboortedata, wat essentieel was voor persoonsregistratie. * **Kolom 3:** Geeft de straat aan waar de marktstandplaats zich bevond (bijv. Gaaspstraat, Joubertstraat, Waterlooplein). Dit zijn locaties in de Amsterdamse Transvaalbuurt en het Joodse kwartier. * **Kolom 4:** Toont data in december 1942 en de eerste maanden van 1943. Dit zijn de momenten waarop de "mutatie" of "afvoering" plaatsvond. * **Kolom 5:** Beschrijft de aard van de handel (bijv. visch, textiel, groente en fruit). De aantekeningen aan de rechterkant ("C.L.", "niet opg.") verwijzen waarschijnlijk naar administratieve codes van de marktmeester of de bezettende autoriteiten. De term "Afvoeringen" in de linkerbovenhoek en de specifieke data (winter '42-'43) duiden op een gedwongen stopzetting van de werkzaamheden.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte lijst met handgeschreven annotaties (mogelijk een doorslag of stencil).
| S. Appel [+] | 21-8-08 | Blasiusstraat 90 II | wollen stoffen en zijde |
Getypte lijst van marktkooplieden.
| S. Appel | 21-8-03 | Blasiusstraat 90 II | wollen stoffen en zijde |
Administratieve lijst - Gaaspstraat
| S. Appel | 21-8-08 | Blasiusstraat 90 II | wollen stoffen en zijde |
Getypte lijst op papier.
| 353 | S.Appel | 21-8-08 | Blasiusstraat 90 II | " |
Koopliedenlijst - Waterlooplein
| S.Appel | 21-8-08 | Blasiusstraat 90 II | 1 | | | |
Getypte administratieve lijst van marktkooplieden.
| S.Appel | 21-8-'08 | " | 22-3-'43 | huish.artikelen. |
Handgeschreven administratief register/lijst.
| S. Appel | 21-8-05 | " | 22 Mrt '43 | huish. art. |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats ollen stoffen en zijde
Waterlooplein — standplaats 1
Waterlooplein — standplaats 22-3-'43 huish
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE [Linksboven:] D. Appel Gr. Wittenburgerstr 21^a Mad. [Rechtsboven:] A.dam datum postmerk [Paars stempel midden boven:] **№ 53/56/M. 1939 29/7** [Handgeschreven notitie bij stempel:] *zie Hr Broeren* [Body:] Mijnheer, Hiermede verzoek ik uw beleefd om toegang te ver_ krijgen tot de centrale Markt_ hallen als kruier daar ik een paard en wagen heb ter mijne beschikking om groente...
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven: Extra] D/G. 3 April 1939. den Heer D. Appelboom, Krugerplein 9, Amsterdam-Oost. Wyk 20. Hiermede verzoek ik U dringend morgen 4 April a.s. te 10 uur v...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officieel schrijven / Afwijzingsbrief. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van een gemeentelijke dienst, zoals de Marktdienst Amsterdam). * **Ontvanger:** Den Heer M. Appel, Rapenburgerstraat 58 IIIa, Amsterdam-Centrum. * **Datum:** 5 oktober 1940. * **Referentienummer:** 30/57/2 M. * **Kenmerken:** Getypte tekst op dun doorslagpapier met han...
# TRANSCRIPTIE **[Linksboven in kader]** BIJBLAD VAN: M. No. 26/89/1 1940 DOORGEZONDEN: 30/12 **[Midden boven]** S. Boer pl 87 Dapperstraat 27/10 '40 gewaarschuwd geregeld op de markt te komen. **[Centraal tekstblok]** Aan S. Boer kan m.i. worden toegestaan, dat hij zijn plaats op de markt aan de Dapperstraat tot in het begin voorjaar a.s. niet inneemt. Hij moet echter zorg dragen dat hij het, ...
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] Inspecteur [Handgeschreven, midden boven:] Verzonden 29/12 den Heer S.Speyer, Waterlooplein 25 II, Amsterdam-Centrum. Wyk 2. 103/29/2 M 29 December 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 16 November jl. ver- leen ik U hierby tot wederopzegging toestemming om zich op Uw plaats op de markt aan de Gaaspstraat te laten bystaan - niet vervangen - door ...