AI-Synthese 34

H. van As was actief als marktkoopman op de Nieuwmarkt en Dapperstraat, met een onzekere betrokkenheid bij de Vischmarkt. In 1942 trad een straf tegen hem in werking, maar deze werd per direct ingetrokken. In 1943 ontving hij toestemming om goederentoewijzingen voor drie collega's (Jac. van As, Jac. van As '13 en Jan van As) in ontvangst te nemen, wat wijst op een rol in de distributieketen. Hij woonde in Huizen. De specifieke producten die hij zelf verkocht zijn niet expliciet genoemd, hoewel documenten over visquota en bokkingen uit 1943 in zijn dossier voorkomen.

Lotgevallen

1942 straf ingetrokken Straf opgelegd op 10 juni 1942, per direct ingetrokken
1943 goederentoewijzing Toestemming ontvangen om toewijzingen voor drie collega's in ontvangst te nemen

Relaties

Jacob Van As Sr (familie) Jan Van As (broer/zus) Jac. van As '79 (collega) Jac. van As '13 (collega) Jan van As '12 (collega)

Handel

onbekend (documenten vermelden visquota en bokkingen, maar niet noodzakelijk als eigen verkoop) NieuwmarktDapperstraatVischmarkt (onbekend)
visbokkingenaaldistributieHuisenstraf ingetrokken
Gebaseerd op 9 archiefbronnen

Archiefdocumenten

Archief 745 | 745-383 | Pagina 16 | 1942

Getypte brief (doorslag of stencil) op grijsblauw papier.

* **Inhoud:** De brief dient als officiële mededeling dat een straf die slechts twee dagen eerder (10 juni 1942) was opgelegd, per direct is ingetrokken. * **Systeem:** De referentienummers (46A/321/...) suggereren een administratieve ordening waarbij verschillende personen uit dezelfde groep of familie (meerdere personen 'Van As') gelijktijdig zijn gesanctioneerd en nu gratie krijgen of wiens straf is herroepen. * **Toon:** Formeel en zakelijk. Er wordt geen reden gegeven voor zowel de oorspronkelijke straf als de intrekking ervan. * **Handgeschreven toevoeging:** "Verzonden p/b" staat waarschijnlijk voor 'per bode', wat duidt op een snelle, lokale bezorging in Huizen.

Archief 745 | 745-382 | Pagina 71 | 1942

Getypte administratieve lijst met persoonsgegevens.

De lijst vertoont een systematische indeling op basis van regio- of sectiecodes: * **TM:** Huizen (waarschijnlijk 't Gooi/Huizen regio). * **EW:** Amsterdam (gezien de straatnamen Insulindeweg en Commelinstraat in Amsterdam-Oost). * **EM:** Volendam/Edam (duidelijk door de plaatsvermelding en de typisch Volendamse achternamen zoals Kwakman, Koning en Schilder). De kolommen "41/42" en "42/43" duiden op een registratie van activiteit, lidmaatschap of financiële bijdragen per boekjaar tijdens de bezettingsjaren. Opvallend is dat nagenoeg iedereen voor het jaar 41/42 is afgevinkt, maar slechts één persoon (L. v.d. Zee) voor 42/43.

Archief 745 | 745-380 | Pagina 139 | 1942

Getypte lijst op papier.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (secties A, B en C zijn zichtbaar). De opmaak is die van een administratief register met twee kolommen voor naam en adres. * **Geografische spreiding:** De meerderheid van de adressen bevindt zich in Amsterdam, verspreid over diverse wijken (o.a. de Pijp, West, Oost en het Centrum). Daarnaast vallen de plaatsen Huizen en Marken op, wat logisch is gezien de context van zoetwatervis (visserij aan het IJsselmeer). Enkele vermeldingen uit Diemen en Bussum zijn ook aanwezig. * **Huishoudens:** Er zijn duidelijke familieclusters zichtbaar (zoals de families Van As, Boor en Braam), waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen 'Sr.' (Senior) en 'Jr.' (Junior). * **Typografie en Annotaties:** Het document is getypt met een mechanische typemachine. Er zijn handgeschreven punten of vinkjes voor veel namen geplaatst, wat duidt op een afvinklijst die daadwerkelijk is gebruikt tijdens een distributiemoment. Sommige letters aan het begin van de namen in de B- en C-secties lijken overgetypt of later gecorrigeerd.

Archief 745 | 745-412 | Pagina 220 | 1943

Getypte officiële brief met handgeschreven kanttekeningen.

Dit document is een formele machtiging die inzicht geeft in de strikte regulering van de handel tijdens de Tweede Wereldoorlog. De heer H. van As uit Huizen krijgt hier toestemming om de goederentoewijzingen voor drie collega-kooplieden (Jac. van As '79, Jac. van As '13 en Jan van As '12) in ontvangst te nemen. De toevoeging van geboortejaren achter de namen was destijds een gebruikelijke methode om familieleden met dezelfde naam in officiële registers van elkaar te onderscheiden. De brief is doorspekt met bureaucratische restricties: de machtiging is enkel geldig voor de "middagverdeeling" en alleen als de "ochtendverdeeling" nog niet is afgerond. De onderstreping in de getypte tekst benadrukt dat hier niet van mag worden afgeweken. Het feit dat de kooplieden op de Amsterdamse Nieuwmarkt werkten maar in Huizen woonden, wijst op de regionale logistiek van de markthandel in die tijd.

Archief 745 | 745-407 | Pagina 367 | 1943

Document

Dit document is een administratieve lijst voor de toewijzing van visquota. Gezien de vermelde hoeveelheden (veelal tussen de 20 en 50 kg) betreft het waarschijnlijk een lijst van visdelers, markthandelaren of winkeliers in plaats van individuele consumenten. De lijst is alfabetisch gesorteerd. Er zijn diverse wijzigingen zichtbaar die wijzen op een actief gebruik van het document: * **Vervallenverklaring:** De grote handgeschreven tekst geeft aan dat deze lijst per 25 november 1941 niet meer geldig was en is vervangen. * **Doorhalingen:** De familie Drieenhuizen is geschrapt. De bijgaande notitie verklaart dat zij hun vis "van buiten" betrekken volgens mededeling van de C.C.C.D. (Centrale Controle van de Crisis-Diensten). Dit wijst op een streng toezicht op de distributiekanalen. * **Toevoegingen:** Aan de linkerzijde zijn onderaan drie namen met de hand toegevoegd, mogelijk ondernemers die later aan het distributienetwerk werden toegevoegd.

Archief 745 | 745-408 | Pagina 370 | 1943

Handgeschreven administratieve distributielijst.

* **Inhoud:** Het document betreft de administratie van de toewijzing van bokkingen (gerookte haring) aan handelaren en instellingen. De aantallen zijn aanzienlijk (meestal in eenheden van 3000), wat duidt op groothandel of distributiepunten. * **Administratieve tekens:** * De letter **'v'** achter de getallen fungeert waarschijnlijk als afvinkteken voor levering. * De letter **'x'** bij bepaalde namen (zoals de Wed. Benjamin en het Ziekenhuis) suggereert een uitzondering of een specifieke status van de levering. * **Jaartallen:** Bij de familie Braam staan jaartallen (1888, 1912, 1916). Dit was een gebruikelijke manier om verschillende generaties of naamgenoten in het handelsregister uit elkaar te houden. * **Opvallende namen:** Er staan diverse bekende Amsterdamse namen op de lijst, zoals **'Dikker & Thijs'** (het befaamde restaurant/traiteur) en de vermelding van een **'Ziekenhuis'**, wat de prioriteit in voedseldistributie aangeeft. * **Handschrift:** Het betreft een zeer geoefend, cursorief administratief handschrift. De cijfers zijn duidelijk en gestructureerd genoteerd voor een sluitende boekhouding.

Archief 745 | 745-407 | Pagina 379 | 1943

Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.

* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.

Archief 745 | 745-407 | Pagina 382 | 1943

Getypte distributielijst met handgeschreven aantekeningen en correcties.

* **Doel:** Het document dient als registratie voor de toewijzing of distributie van aal (paling) aan handelaren of particulieren. Gezien de grote hoeveelheden (tot 50 kg per persoon) betreft het vermoedelijk een toewijzing aan visverkopers of winkeliers. * **Kwantiatieve gegevens:** De meest voorkomende toewijzing is 20 kg. De maximale toewijzing is 50 kg (o.a. Boekelman, Bommels, Botter-Jansen, De Groot, Huisman). * **Annotaties:** * Doorhalingen bij *A. Alessij Jr.* en de familie *Drieshuizen* duiden op annuleringen van de toewijzing. * Handgeschreven toevoegingen onderaan kolommen (*C. Biesenbeek ter Voort*, *J.J. Huisman*) wijzen op late inschrijvingen. * De toevoeging "in steun" bij *M.M. Gerber-Fransen* kan duiden op een sociale context of een specifieke regeling. * **Identificatie:** Namen als *Goudsketting* en *Elsas* zijn historisch vaak geassocieerd met de Joodse gemeenschap in Nederland. Vermeldingen van "P.C. Hooftstr." en "Middenweg" wijzen sterk in de richting van Amsterdam als locatie.

Archief 745 | 745-407 | Pagina 385 | 1943

Getypte distributielijst met uitgebreide handgeschreven aantekeningen en berekeningen.

Dit document is een werklijst voor de distributie van aal (paling) en zoetwatervis. De vele handgeschreven correcties maken duidelijk dat dit een dynamisch document was: * **Controle:** De vinkjes (✓) duiden vermoedelijk op de daadwerkelijke ontvangst of uitgifte. * **Mutaties:** De term "afvoeren" en het doorhalen van namen wijzen op personen die van de lijst zijn geschrapt. * **Identificatie:** Bij veel voorkomende namen (zoals Van As of Gooyer) zijn adressen, bijnamen ("Fikkie") of patroniemen (Hzn., Tzn.) toegevoegd ter onderscheid. * **Notaties:** "m/r" lijkt te staan voor een correctie in de hoeveelheid (bijv. "moet recht" of een afkorting voor een herberekening). De opmerking "steun?" bij M.M. Gerber-Fransen suggereert een link met sociale steun of de Armenzorg. * **Lokaliteit:** De vermelding "Marken" en de namen van de families (veelal typisch Nederlands en Joods) plaatsen dit document in de regio Noord-Holland/Amsterdam.

Archieflijst-vermeldingen

Archief 745 | 745-382 | Pagina 79 | 1942

Getypte administratieve lijst (waarschijnlijk een uittreksel uit een kaartsysteem of register).

#8 H.van As Langestraat 61a "
kaartregister getypt 68%

| TM 2 | H.van As | 19-9-08 | Langestraat 61a " | x | |

Archief 745 | 745-388 | Pagina 200 | 1942

Administratieve lijst - Dapperstraat

#11 H.van As Langestr.61A, Huizen
administratieve lijst " id. 68%

| H.van As | 19-9-08 | Langestr.61A, Huizen | " | 15-6-42 | id. |

Archief 745 | 745-407 | Pagina 367 | 1943

Administratieve lijst

#9 H. van As
administratieve lijst handschrift onder 80% 68%

| H. van As | 20 | 20 |

Koopliedenlijsten

Bron: 745-388.md | 1942

Waterlooplein — standplaats " 15-6-42 id

id. Overig
Bron: 745-407.md | 1943

Waterlooplein — standplaats J

20 Overig
Bron: 745-407.md | 1943

Waterlooplein

Bron: 745-407.md | 1943

Waterlooplein — standplaats ~~20~~

~~20~~ Overig
Bron: 745-407.md | 1943

Waterlooplein

Relevante Archieffragmenten

M. de Haan.

Relevantie: 88%
Archief 745 | 745-432 | Pagina 183 | 1944

# TRANSCRIPTIE Frankeering in afrekening Den Heer W. van As, P.C.Hooftstraat 68, Amsterdam-Zuid. ================ Marktwezen Amsterdam Jan van Galenstraat 14 (West)

Relevantie: 84% ** marktwezen amsterdam, jan van galenstraat 14 (west)., een contract had met de ptt om de portokosten periodiek te verrekenen in plaats van postzegels te pl +1
Archief 745 | 745-429 | Pagina 94 | 1944

# TRANSCRIPTIE Th: de Haan. [onderstreept]

Relevantie: 84%
Archief 745 | 745-357 | Pagina 192 | 1941

# TRANSCRIPTIE VD/HG. [handgeschreven blauw:] *extra* 37/119/3 M. 2 December 1941. Ariseering N.V. Hakker. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r .

Relevantie: 84% ** de directeur (vermoedelijk van de centrale markt of een gerelateerde gemeentelijke dienst, amsterdam), ** de wethouder voor de levensmiddelen +1
Archief 745 | 745-291 | Pagina 49 | 1939

# TRANSCRIPTIE afz. H. Waninge. G. Naefflaan 6. Lochem.

Relevantie: 84% ** de tekst begint met de afkorting "afz., wat staat voor "afzender". de brief is verstuurd door een persoon genaamd **h. waninge**., woonde aan de **g. naefflaan 6** te **lochem**.