J. van As

Administratieve kaart/oproepingskaart van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam.

Dit document is een administratief verslag betreffende het markttoezicht in Amsterdam tijdens het eerste jaar van de Duitse bezetting. De kern van de zaak is het "niet geregeld bezetten" van standplaats 104 op de Westerstraatmarkt door de koopman J. van As. De kaart legt vast dat de betrokkene tot twee keer toe is opgeroepen voor verhoor of overleg. Een verzoek tot uitstel is expliciet afgewezen, wat duidt op een strikte handhaving van de marktverordeningen. In de aantekeningen van de inspecteur (ondertekend door De Haan) wordt een schikking of belofte genoteerd: de koopman zal proberen zijn plaats minstens drie keer per vier weken te bezetten om zijn recht op de standplaats te behouden. De aanwezigheid van meerdere handtekeningen en de datumstempel van 2 december 1940 wijzen op een afgeronde administratieve procedure waarbij de inspecteur zijn bevindingen heeft gerapporteerd aan zijn superieuren (zoals H. de Wolf jr.).

Handgeschreven verzoekschrift (brief).

De schrijver, J. van As, is een marktkoopman met een vaste staanplaats op de markt in de Westerstraat (de bekende "Westermarkt" in de Jordaan). In de brief verzoekt hij de autoriteiten om begrip voor zijn situatie. Door de "tijdsomstandigheden" is er te weinig handel om van rond te komen. Hij vraagt of zijn eventuele afwezigheid op de markt niet als "moedwillig verzuim" (werkweigering of verwaarlozing van de vergunning) kan worden beschouwd. Om zijn recht op de staanplaats te behouden, verklaart hij zich bereid het wekelijkse marktgeld door te betalen, zelfs als hij zijn kraam niet kan "uitpakken". De brief is formeel en beleefd van toon, ondertekend met "Uw Dienstwillige Dienaar" (Uw Dw. Dr.).

Getypte brief (doorslag of stencil) op grijsblauw papier.

* **Inhoud:** De brief dient als officiële mededeling dat een straf die slechts twee dagen eerder (10 juni 1942) was opgelegd, per direct is ingetrokken. * **Systeem:** De referentienummers (46A/321/...) suggereren een administratieve ordening waarbij verschillende personen uit dezelfde groep of familie (meerdere personen 'Van As') gelijktijdig zijn gesanctioneerd en nu gratie krijgen of wiens straf is herroepen. * **Toon:** Formeel en zakelijk. Er wordt geen reden gegeven voor zowel de oorspronkelijke straf als de intrekking ervan. * **Handgeschreven toevoeging:** "Verzonden p/b" staat waarschijnlijk voor 'per bode', wat duidt op een snelle, lokale bezorging in Huizen.

Getypte administratieve lijst met persoonsgegevens.

De lijst vertoont een systematische indeling op basis van regio- of sectiecodes: * **TM:** Huizen (waarschijnlijk 't Gooi/Huizen regio). * **EW:** Amsterdam (gezien de straatnamen Insulindeweg en Commelinstraat in Amsterdam-Oost). * **EM:** Volendam/Edam (duidelijk door de plaatsvermelding en de typisch Volendamse achternamen zoals Kwakman, Koning en Schilder). De kolommen "41/42" en "42/43" duiden op een registratie van activiteit, lidmaatschap of financiële bijdragen per boekjaar tijdens de bezettingsjaren. Opvallend is dat nagenoeg iedereen voor het jaar 41/42 is afgevinkt, maar slechts één persoon (L. v.d. Zee) voor 42/43.

Officieel rapportformulier (Rapport C.C.C.D.).

Dit document is een ambtelijk rapport van de Centrale Controle Dienst (C.C.C.D.) uit de Tweede Wereldoorlog. Het betreft een administratieve verificatie van visventers uit Huizen. De kern van de rapportage is de vaststelling dat een groep specifieke handelaren uit Huizen niet voorkomt op de lokale verdeellijst van de visafslag in hun eigen woonplaats. Dit had direct gevolg voor de distributieketen: omdat zij niet in Huizen geregistreerd stonden voor toewijzingen, mochten zij hun handelswaar (vis) uitsluitend betrekken via de Amsterdamsche Vischafslag, waar zij wel officieel stonden ingeschreven. De afkorting "D.L." in de tekst verwijst naar de 'Districtsleider' van de C.C.C.D., die de opdracht tot dit onderzoek had gegeven. De nauwkeurige registratie van adressen en namen was essentieel voor de strakke distributie- en prijsbeheersing die de bezetter en de Nederlandse overheden in oorlogstijd hanteerden.

Doorslag van een officiële brief/kennisgeving van sanctie.

* **Aanleiding:** De heer J. van As uit Huizen heeft op 27 mei 1942 op de visafslag 40,5 kilo levende aal toegewezen gekregen voor de verkoop op zijn vaste standplaats aan de Nieuwmarkt. Geconstateerd is dat hij de vis daar niet heeft verkocht. * **Overtreding:** Schending van artikel 7 van het 'Tweede Uitvoeringsbesluit van het Visscherijbesluit 1941'. Dit besluit regelde de gecontroleerde distributie van vis tijdens de bezettingsjaren. Het niet verkopen op de aangewezen plek kon duiden op doorverkoop op de zwarte markt of eigen consumptie, wat streng verboden was. * **Sanctie:** Conform artikel 11 van hetzelfde besluit wordt Van As voor vier beurten uitgesloten van de toewijzing/verdeling van zoetwatervissen op de lokale afslag. Dit was een zware economische straf, aangezien de vishandelaar hierdoor tijdelijk zijn nering verloor. * **Administratieve sporen:** De aantekening "verzonden 10/6" en de verschillende archiefnummers (zowel getypt als in rood potlood) wijzen op een zorgvuldige administratieve verwerking en archivering van tuchtmaatregelen binnen de distributieketen.

Getypte officiële brief/kennisgeving.

* **Inhoud:** De brief is een formele intrekking van een straf. De geadresseerde, de heer J. van As, had op 8 juni 1942 (slechts vier dagen eerder) een straf opgelegd gekregen. Deze straf wordt per direct (12 juni 1942) ingetrokken. De reden voor zowel de straf als de intrekking wordt niet vermeld. * **Administratieve sporen:** * De handgeschreven tekst "Verzonden 12/6" is een verzendbevestiging voor het archief. * "V.M." kan staan voor "Voormiddag". * "HG." zijn waarschijnlijk de initialen van de typist of de behandelend ambtenaar. * Het kenmerk "46A/309/21 M" duidt op een gestructureerd archiefsysteem. * **Toon:** De toon is strikt zakelijk en bureaucratisch, typerend voor officiële correspondentie uit die periode.

Adreslijst / Bedrijvengids (onderdeel van een groter register).

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op plaatsnaam. Per plaats worden één of meerdere contactpersonen of bedrijven genoemd. * **Inhoudelijke focus:** Er is een duidelijke oververtegenwoordiging van de groenten- en fruithandel (zie o.a. Groningen: "Directeur Vrije groenten- en fruitveiling"; Rotterdam: "Frutasa"). Ook maritieme toelevering ("Deutsche Schiffsausrüstung" in Rotterdam) en algemene levensmiddelen komen voor. * **Datering:** Hoewel een exact jaar ontbreekt, wijzen de spelling (bijv. "veiling vereeniging") en de korte telefoonnummers (dikwijls slechts 2 of 3 cijfers voor kleinere plaatsen) op de periode 1930-1950. * **Geografie:** De lijst beslaat heel Nederland, van Groningen in het noorden tot Maastricht in het zuiden en diverse Waddeneilanden (Texel, Ameland).

M. de Haan.

17.9.08 J 261014 I. Jas 2e J.v. Campenstr. 103 I [v] 26.10.14 J 290697 K. Jas Retiefstr. 37 I [v] 29.6.97 J 220615 S. Jas Weesperstr. 127 I [v] 22.6.15 J 131208 B.v.d. Kar Ben Viljoenstr. 1 II [v] 13.12.08 -3-

# TRANSCRIPTIE Frankeering in afrekening Den Heer W. van As, P.C.Hooftstraat 68, Amsterdam-Zuid. ================ Marktwezen Amsterdam Jan van Galenstraat 14 (West)

# TRANSCRIPTIE Den Heer Directeur v/h Marktwezen. Jan van Galenstraat. AMSTERDAM W. ===========

# TRANSCRIPTIE Den Heer. Directeur v/h. Marktwezen Jan van Galenstraat Amsterdam (W.)