Administratieve kaart/oproepingskaart van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam. [Stempel bovenaan]
Nº 33/104/GM. 1940

[Linkerkolom]
Opgeroepen per
(datum) 22-11-40 (uur) 9
20-11-40 (uur) 9 ½ - 12
wegens niet geregeld bezetten plaats
op de markt Westerstraat
pl. 104
33/107/12 d.d. t/o Verzoek uitstel
afgewezen.

Aan
J. van As
Jodenbreestraat 11 =

[Rechterkolom]
Aanteekeningen Inspecteur:
Zal probeeren drie
maal in de vier weken
zijn plaats in te
nemen.
22-11-'40
de Haan [handtekening]

[Onderaan rechts]
H. de Wolf jr. [handtekening]
[Paraaf]
[Stempel] - 2 DEC. 1940 Dit document is een administratief verslag betreffende het markttoezicht in Amsterdam tijdens het eerste jaar van de Duitse bezetting. De kern van de zaak is het "niet geregeld bezetten" van standplaats 104 op de Westerstraatmarkt door de koopman J. van As.

De kaart legt vast dat de betrokkene tot twee keer toe is opgeroepen voor verhoor of overleg. Een verzoek tot uitstel is expliciet afgewezen, wat duidt op een strikte handhaving van de marktverordeningen. In de aantekeningen van de inspecteur (ondertekend door De Haan) wordt een schikking of belofte genoteerd: de koopman zal proberen zijn plaats minstens drie keer per vier weken te bezetten om zijn recht op de standplaats te behouden.

De aanwezigheid van meerdere handtekeningen en de datumstempel van 2 december 1940 wijzen op een afgeronde administratieve procedure waarbij de inspecteur zijn bevindingen heeft gerapporteerd aan zijn superieuren (zoals H. de Wolf jr.). Dit document is historisch saillant vanwege de datering en de locatie. De betrokkene, J. van As, woonde aan de Jodenbreestraat 11, midden in de Amsterdamse Jodenbuurt. In november 1940 waren de anti-Joodse maatregelen van de bezetter reeds in volle gang. Joodse marktkooplieden stonden onder enorme druk; zij werden stelselmatig gedwarsboomd in hun nering en uiteindelijk volledig van de openbare markten verbannen.

Onderzoek in oorlogsarchieven wijst uit dat op het adres Jodenbreestraat 11 II de marktkoopman Isaac van As (geboren in 1904) woonachtig was. Het is zeer waarschijnlijk dat dit document betrekking heeft op hem. De strikte handhaving op het "bezetten van de plaats" was vaak een voorbode of een instrument om Joodse ondernemers hun licenties te ontnemen als zij, door welke beperking dan ook, niet fysiek aanwezig konden zijn. Isaac van As werd later gedeporteerd en is in 1942 vermoord in Auschwitz. Dit document vormt daarmee een schakel in de bureaucratische vastlegging van de repressie die voorafging aan de feitelijke deportaties. H. de Wolf J. van As Marktwezen