C. van Bambergen

Administratieve brief / Rapportage (doorslag)

Het document is een zakelijke correspondentie uit de Tweede Wereldoorlog betreffende de distributie en controle van vis (met name aal/paling) vanuit Enkhuizen naar Amsterdam. De kern van de brief is tweeledig: 1. **Quota-overschrijding/Onderlevering:** Twee grossiers in Enkhuizen (P. Hansen en Gebr. Klooster) hebben aanzienlijk minder vis aan de stad Amsterdam geleverd dan de hun toegewezen percentages voorschreven, na aftrek van het verplichte deel voor de Duitse bezetter (de *Wehrmacht*, 30%). 2. **Onregelmatigheden in de distributieketen:** Er wordt melding gemaakt van een onderzoek door de *Centrale Crisis Contrôle Dienst* (CCD). Een zekere Edelenbosch uit Enkhuizen levert rechtstreeks aan een Amsterdamse straathandelaar (C. van Bambergen). De afzender zet vraagtekens bij deze directe lijn, omdat straathandelaren normaal gesproken niet rechtstreeks bij de bron (grossiers) mogen inkopen, zelfs niet met het excuus dat de verkoop buiten Amsterdam plaatsvindt. De toon is formeel en rapporterend, passend bij de strikte bureaucratie van de voedselvoorziening tijdens de bezettingstijd.

Document

* **Inhoud**: De lijst bevat 17 namen van handelaren in Amsterdam die gemachtigd waren om vis te roken ("rookers") en te verwerken. * **Terminologie**: * **hs**: huis (begane grond). * **I, II, III**: verdiepingsnummers. * **Jzn.**: Janzoon (patroniem). * **" / Idem**: herhaling van 'Amsterdam'. * **Topografie**: De adressen zijn representatief voor de Amsterdamse volkswijken waar kleinschalige nering en ambacht plaatsvonden, met name de Jordaan (Rozenstraat, Palmstraat, Westerstraat), de Staatsliedenbuurt (Gr. v. Prinstererstraat) en de Czaar Peterbuurt (Conradstraat). * **Bijzondere tekens**: De letter **'C'** achter de namen Haan en Sterkenburg valt op. Dit kan duiden op een classificatie, een specifieke wijkcode (bijv. Centrum) of een prioritering in de vergunningverlening.

Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.

* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.

Getypte zakelijke brief met handgeschreven kanttekeningen.

* **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek van een Amsterdamse vishandelaar (C. van Bambergen) aan de directie van de Gemeentelijke Visafslag. Hij vraagt om een verhoging van zijn toewijzing (quotum) van zoetwatervis en klaagt over het uitblijven van toewijzingen voor gerookte vis en bliek. * **Argumentatie:** Van Bambergen voert aan dat zijn huidige toewijzingen niet in verhouding staan tot zijn historische omzet en dat hij met de huidige hoeveelheden onvoldoende inkomen genereert om zijn zaak te laten voortbestaan. Hij beroept zich hierbij op eerdere correspondentie van de Nederlandsche Visscherij Centrale (NVC). * **Administratieve sporen:** De brief bevat diverse aantekeningen van ambtenaren. "Aanhouden 30-11-43" duidt erop dat de beslissing werd uitgesteld. De verwijzing "Zie correspondentie N.V.C." geeft aan dat de administratie het dossier van de overkoepelende organisatie moest raadplegen voor verificatie.

Getypte brief (doorslag/kopie) met handgeschreven kanttekeningen.

Deze brief vormt een formeel verweer tegen het verzoek van een visboer, P. Vrees Sr., om zijn status te laten wijzigen van 'marktkoopman' naar 'winkelier'. In de context van de distributie van schaarse goederen tijdens de oorlog was deze kwalificatie cruciaal: het bepaalde hoeveel waar een handelaar kreeg toegewezen en onder welke regels deze verkocht mocht worden. De auteur van de brief (de lokale directeur) hanteert een strikt beleid. Hij voert aan dat Vrees voor de oorlog voornamelijk op de markt (Lindengracht, Amsterdam) stond en dat zijn loods slechts incidenteel voor de zondagse palingverkoop werd gebruikt. De directeur wijst op het gevaar van precedentwerking: als Vrees de status van winkelier krijgt, zullen anderen zoals Bosbaan en Goedhart volgen. De directeur toont zich standvastig in zijn beleid om het aantal erkende winkeliers niet uit te breiden, zelfs niet wanneer hogere instanties (zoals het Bedrijfschap in Den Haag) hierover navraag doen. Interessant is de vermelding van C. van Bambergen, die blijkbaar wel een vergunning kreeg ondanks een negatief advies van deze directeur, wat duidt op frictie tussen de lokale uitvoering en het centrale beleid in Den Haag.

# TRANSCRIPTIE A.B. Adriaanse - Recht Boomssloot 79 H. Roelofs - Lastageweg 5 G. J. de Vre - W. Pastoorstraat 59 J. Nelen - St. Antoniesbreestr. 60 M. M. Siebbeles - Molensteeg 6 II F.O. vd Bergh - Monnikenstr. 1² I

# TRANSCRIPTIE Niet geladen door kleinhandel. 7/15. W. L. Arends 3000 st. [..] C. v. Bambergen 3000 " 22. Wed. Benjamins 1400 " 32. J. C. Bockelman 1800 " 33. J. Th. Bockelman 1800 " 80. J. Dake 1600 " 89. Wed. J. Dootjes 3000 "

# TRANSCRIPTIE C. J. Tounis. Lindengracht 211 II J. van Velzen Weesperstraat 125 II M. v. Wijk Bellamystr. 22 III J. S. v. d. Zwaan Burg. Tellegenstr. 70 h

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE **[Linksboven]** P. M. SCHUYT W. D. VAN BALDEREN ACCOUNTANTS AMSTERDAM **[Rechtsboven]** K 1823 N.V. Centrale Marktservice, <u>A M S T E R D A M.</u>