D. Fleysman

Doorslag van een officiële brief (typewerk).

De brief is een korte, formele afwijzing. De afzender reageert op een schrijven van de heer Fleysman van een maand eerder (10 september). De aard van het verzoek wordt niet expliciet vermeld, maar de toon is strikt zakelijk en bureaucratisch. De toevoeging "tot mijn spijt" is een standaard beleefdheidsformule in ambtelijke correspondentie van die tijd. De codes en de indeling in wijken (Wijk 9) wijzen op een administratief proces binnen de gemeente Amsterdam.

Ambtsverslag / Rapportage

Dit document is een verslag van een markttoezichthouder aan de Inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam. De kern van de rapportage betreft een incident op de Lindengrachtmarkt waarbij een burger, mejuffrouw Westering, de autoriteiten en visverkopers beschuldigt van corruptie (het achterhouden van vis). De schrijver benadrukt dat de verkoop van de gerookte aal strikt werd gecontroleerd door zowel de marktmeester als de Centrale Controledienst (C.C.D.). De toon van de tekst is defensief en enigszins geërgerd; de burger in kwestie wordt getypeerd als een 'onruststoker' die de gemoederen opruit. Het document eindigt met een zorg over het "prestige der ambtenaren", wat aangeeft dat het gezag van de controleurs in die tijd onder druk stond.

Brief / Verzoekschrift

Het document is een verzoek van de heer F. Vrees om ambtelijk erkend te worden als "vischhalhouder" of "vischwinkelier". Hij ageert tegen het feit dat hij als markthandelaar wordt behandeld en naar verschillende standplaatsen wordt gestuurd, terwijl hij over een vaste verkoopruimte (vischhal) beschikt, net als zijn genoemde collega's. Opvallend is de zinsnede over zijn "welverdiende straf (!)" die op 5 november 1943 zou eindigen. Het uitroepteken suggereert een cynische of berustende toon. Dit duidt op een eerdere overtreding van de destijds geldende (oorlogs)distributieregels of marktbepalingen. De ambtelijke afhandeling in de marges laat een besluitvormingsproces zien: 1. Er wordt eerst op 27 oktober besloten dat hij zich tot de N.V.C. (Nederlandsche Visscherij Centrale) moet wenden. 2. Een notitie van 3 november, die later is doorgehaald, suggereert dat de commissieleden hem aanvankelijk gelijk gaven. 3. De uiteindelijke beslissing (rechtsonder) stelt dat het hier een "uitbreiding van kleinverkoop" betreft die onder controle moet blijven, en herhaalt het advies dat hij voor een vestigingsvergunning bij de N.V.C. moet zijn. ---

Handgeschreven brief (bezwaarschrift).

* **Inhoud:** De schrijver van de brief beklaagt zich over een toegewezen quotum (toewijzing) van aal (paling). Hij stelt dat hij als een van de oudste handelaren in de branche recht heeft op meer, gebaseerd op zijn historische verkoopvolumes van zowel verse als gerookte vis. Hij suggereert dat de instantie (mogelijk de Rijksdienst voor de Visserij of een lokale commissie) hem over het hoofd heeft gezien. * **Schrijfstijl:** De brief is formeel maar dwingend van toon. Er is sprake van fonetische spelling en dialectische invloeden (bijv. "toewyring" voor toewijzing, "wijnig" voor weinig, "gewerende" waarschijnlijk voor gewezen/voormalige, "Comisieleden"). * **Kernpunten:** * De afzender claimt een grote historische omzet in gerookte aal. * Er is nu een tekort: hij ontvangt momenteel geen gerookte aal en te weinig verse aal. * Hij voert getuigen op: D. Floysman en zijn voormalige knecht F. Visser. * **Afkorting:** "Z.O.Z." onderaan duidt op "Zie Ommezijde", wat betekent dat de brief op de achterkant van het blad vervolgd wordt.

Getypte distributielijst (doorslag of origineel op kantoorpapier).

Dit document is een administratief overzicht van de visdistributie in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het is verdeeld in twee hoofdcategorieën: 1. **Opvoeringen:** Nieuwe toewijzingen of wijzigingen waarbij handelaren (vaak marktkooplieden op bekende locaties zoals de Albert Cuyp of de Dapperstraat) visquota toegewezen krijgen. Opvallend is de vermelding van "geheel nieuw" bij sommige personen, inclusief hun geboortedata, wat duidt op een streng gecontroleerd vergunningenstelsel. 2. **Afvoeringen:** Intrekkingen van toewijzingen. Een specifiek detail onder "Afvoeringen" is de reden **"In verband met ijsverkoop"**. Dit suggereert dat bepaalde handelaren in de zomermaanden overstapten op de verkoop van consumptie-ijs en daarom hun visquota (tijdelijk) moesten inleveren. De gebruikte termen zoals "x gerookte aal" of "kisten ongepelde garnalen" duiden op een gestandaardiseerde eenheid in het distributiesysteem. De handgeschreven rode kruisen lijken door een ambtenaar gezet te zijn om de verwerking van de mutaties te bevestigen.

Administratief register (waarschijnlijk een marktregister of vergunningenlijst).

* **Structuur:** Het document is strikt ingedeeld in personen die aan de lijst zijn toegevoegd ("Opgevoerd") en personen die van de lijst zijn geschrapt ("Afgevoerd"). Dit duidt op een mutatieregister van marktkooplieden. * **Terminologie:** * *a. g. f.*: Afkorting voor aardappelen, groenten en fruit. * *2e h. art.*: Tweedehands artikelen. * *cons. ijs*: Consumptie-ijs. * *alc. vr. dr.*: Alcoholvrije dranken. * *verdeelvisch*: Waarschijnlijk vis die onder het distributiestelsel viel. * **Locaties:** De genoemde markten (Nieuwmarkt, Lindengracht, Jan Evertsenstraat, Albert Cuypstraat, Mosplein) bevestigen dat dit een Amsterdams register is. * **Handschrift:** Helder, administratief cursief handschrift uit het midden van de 20e eeuw.

Dubbele pagina uit een grootboek of register (genummerd 2 en 3).

* **Structuur:** Het document is een administratief register. De namen zijn gegroepeerd op de eerste letter van de achternaam (D, E, F, G, H, J, K, L), wat wijst op een alfabetische index. * **Terminologie:** * **Fr.:** Waarschijnlijk "Fransz" (zoon van Frans) of een geografische aanduiding (Friesland?). * **v.B.:** Zeer waarschijnlijk "van Buiten", een veelgebruikte term in Nederlandse registers voor personen die buiten de betreffende gemeente woonden. * **Jz / Wz:** Patroniemen (Janszoon, Willemszoon). * **Numerieke waarden:** Veel bedragen liggen rond de 3000. Dit kan duiden op het nominaal kapitaal van aandelen, certificaten in een fonds, of een belastingaanslag op basis van vermogen. De bedragen 5160 en 3080 komen herhaaldelijk voor, wat wijst op gestandaardiseerde eenheden. * **Correcties:** Er zijn diverse doorstrepingen en wijzigingen zichtbaar (bijv. bij 173 en 266), wat aantoont dat dit een werkdocument was dat over een langere periode werd bijgehouden.

Getypte notulen of een adviesrapport van een commissievergadering.

Dit document biedt een inkijkje in de bureaucratische afhandeling van verzoeken binnen de visdetailhandel tijdens de bezettingsjaren. De toon is zakelijk en streng. De Commissie treedt op als een filter voor de schaarse middelen (visdistributie) en vergunningen. Opvallend is de afwijzende houding tegenover nieuwe instromers of uitbreidingen. Verzoeken worden afgewezen op basis van: 1. **Gebrek aan bewijs:** Hendriks wordt niet erkend als vakman omdat niemand hem kent van vóór 1938. 2. **Oorlogsomstandigheden:** Blank moet wachten tot na de oorlog voor uitbreiding van rookcapaciteit. 3. **Controle-overwegingen:** Posthumius wordt verdacht van het willen ontduiken van marktcontroles door een winkel te openen. In deze periode was de controle op winkels vaak anders geregeld dan op de markt, waar de zwarte handel wellicht makkelijker kon worden aangepakt of juist welig tierde. Slechts in het geval van G. Wezer wordt een verzoek (deels) ingewilligd, maar pas nadat er hard bewijs is geleverd over de omzet in het referentiejaar 1939. Dit onderstreept hoe belangrijk historische bedrijfsgegevens waren voor de distributie-economie tijdens de oorlog.

Handgeschreven ambtelijke notitie of verslag van een commissievergadering.

Het document betreft een geschil over de classificatie van vissoorten en de daarmee samenhangende verkooprechten. Een groep van acht bij naam genoemde "halhouders" (marktkraamhouders of handelaren in een markthal) heeft een verzoek ingediend om erkend te worden als verkopers van "fijne zeevisch". De aanleiding is de import van een grote partij vis uit Denemarken (kabeljauw en schelvis). De grotere exemplaren kabeljauw werden enkel toegewezen aan winkeliers die op de officiële lijst voor "fijne zeevisch" stonden. De halhouders maken hier bezwaar tegen, omdat deze vissoorten historisch gezien ook door straathandelaren en halhouders werden verkocht. Aan het eind van het document doet de Commissie ("De Com.") een uitspraak over welke vissen definitief als "fijn" worden beschouwd: tong, tarbot, griet, grote rode poon en zalm.

Franschman Isaäc geb 10-5-'99 van Rustenb str. 77 II naar Chr. de Wetstraat 16.

**COPIE** **Aanvang ziekte:** 27 Juni 1941 **Naam en voorletters:** H. Fleijsman **Functie en No.:** contrôleur No. 125 **Adres:** Louise de Colignystraat 20 II

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Een doorslag of kopie van een ziektemeldingformulier voor een gemeenteambtenaar. * **Datum:** 8 juli 1940. * **Betrokkene:** H. Fleysman, werkzaam bij de dienst Marktwezen in Amsterdam. * **Bestemming:** Verzonden aan de controlerend gemeentearts, Dr. J.P. Hofstee.

- 3 -

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratief formulier betreffende een ziektemelding (kopie). * **Instelling:** Dienst Marktwezen (vermoedelijk Gemeente Amsterdam). * **Datum:** 7 oktober 1940. * **Betrokken persoon:** H. Fleysman (Controleur A). * **Geadresseerde:** Dr. P.J. Hofstee, Controleerend gemeente-arts.