P. Ronner

Getypte lijst (doorslag of origineel op dun papier).

Dit document is een administratieve lijst van de gemeente Amsterdam, waarschijnlijk afkomstig van de Dienst der Markten of een gerelateerde afdeling. De lijst bevat persoonsgegevens van marktkooplieden of bezoekers die een vergunning kregen voor specifieke markten in 1942. Opvallend is de concentratie van adressen in de Transvaalbuurt (zoals de Joubertstraat, Retiefstraat, en Ben Viljoenstraat) en de Oosterparkbuurt. Veel van de genoemde namen zijn van Joodse origine. De markten die het meest genoemd worden — de Gaaspstraat, de Joubertstraat en delen van de Albert Cuypstraat — waren in 1942 aangewezen als zogeheten "Joodse markten". De data in de laatste kolom (grotendeels april 1942) komen exact overeen met het moment waarop de Duitse bezetter de segregatie op markten strikt begon af te dwingen. Per 1 november 1941 was het Joden al verboden op niet-Joodse markten te staan of te kopen; begin 1942 werd dit administratief volledig vastgelegd.

Doorslag (carbonkopie) van een officiële administratieve mededeling/brief.

Het document is een administratieve vastlegging van een besluit betreffende de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. De kern van de mededeling is de "vrijstelling betaling marktgeld" voor een zekere de heer P. Ronner, woonachtig aan de Albert Cuypstraat 123-II. Enkele administratieve details: * **HG.** bovenaan staat mogelijk voor een specifieke gemeentelijke afdeling (bijv. Handelsgebouwen of Marktwezen). * **86/14/2 M.** is het archief- of dossiernummer. * De handgeschreven aantekening **"Verzonden 27/4"** duidt op de datum dat de originele brief naar de heer Ronner is verstuurd. * Onderaan staat de datum **12 April 1942**, wat waarschijnlijk de ingangsdatum van de vrijstelling is of de datum van het oorspronkelijke verzoek.

Dienstverslag/Rapportage betreffende een marktovertreding.

Dit handgeschreven rapport is opgesteld door J. Renz, vermoedelijk een marktmeester of een beambte van de controledienst, gericht aan zijn inspecteur. De tekst is zakelijk en bevat alle noodzakelijke persoonsgegevens voor een officiële vervolging: naam, geboortedatum, adres, standplaatsnummer (pl: n: 228) en het nummer van het persoonsbewijs. De kern van de overtreding is het verkopen van "koek" zonder de verplichte distributiebonnen in te nemen. In de oorlogsjaren was dit een economisch delict. De term "in laten pakken" duidt hier op het onmiddellijk laten aanhouden of verbaliseren van de betrokkene, gevolgd door een directe sanctie: verwijdering van de marktplaats.

Ambtelijke brief/rapportage (doorslag van typoscript).

* **Inhoud:** De directeur van de Amsterdamse markten rapporteert aan de wethouder over marktkooplieden (voornamelijk op de Nieuwmarkt) die etenswaren zoals koek en gebak hebben verkocht zonder de vereiste distributiebonnen. Hij heeft hen reeds voor twee weken geschorst, maar adviseert de burgemeester om hen voor onbepaalde tijd van de markt te verbannen. * **Toon:** Formeel, bureaucratisch en bestraffend. De tekst weerspiegelt de strikte handhaving van de distributiewetten tijdens de bezettingsjaren. * **Personen:** De lijst bevat zeven namen met volledige geboortedata en adressen. Opvallend is dat meerdere vrouwen (herkenbaar aan de dubbele namen zoals Valk-Both) op de lijst staan, wat duidt op de actieve rol van vrouwen in de kleinschalige handel tijdens de oorlog. * **Locatie:** De focus ligt op de Nieuwmarkt, van oudsher een centrale marktplaats in Amsterdam.

Administratieve lijst/register van marktkooplui.

Dit document is een ambtelijke lijst van personen die een vergunning hebben aangevraagd of gekregen voor een vaste staanplaats op Amsterdamse dag- en weekmarkten in het najaar van 1942. * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. De kolommen geven gedetailleerde informatie over de koopman/vrouw: hun geboortedatum, woonadres, de specifieke markt waarvoor de aanvraag geldt (bijv. A.C. straat voor Albert Cuypstraat, J.C. straat voor Jan van Galenstraat/Jan Evertsenstraat context), de datum van aanvraag en het type handelswaar. * **Artikelen:** Er is een grote variëteit aan handel te zien, variërend van basisbehoeften zoals "groenten en fruit", "visch" en "schoenen" tot "ongeregelde goederen" en "tweedehands boeken". Opvallend is de frequente vermelding van "mosselen", wat duidt op seizoensgebonden handel. * **Doorhalingen:** Veel regels zijn met pen of potlood doorgestreept. Dit suggereert dat deze specifieke aanvragen zijn ingetrokken, geweigerd, of dat de vergunninghouder is verplaatst/vervangen. * **Administratieve instantie:** De afkorting "S.Z. & Polit." in de koptekst verwijst naar de afdelingen Sociale Zaken en Politie, die in die tijd belast waren met het toezicht op de marktorde en de uitgifte van vergunningen.

Transportlijst of kampregister (handgeschreven lijst op gelinieerd papier).

* **Doelgroep:** De lijst bevat uitsluitend mannen, nagenoeg allen van Joodse afkomst (afleidbaar uit de namen). De meesten zijn afkomstig uit Amsterdam ("a'dam"). * **Leeftijdsopbouw:** De vermelde mannen zijn geboren tussen 1888 en 1924. Dit betekent dat zij ten tijde van registratie (ca. 1942) tussen de 18 en 54 jaar oud waren, de leeftijd voor inzet in werkverschaffingsprojecten. * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. De doorhalingen (zoals bij Louis Blitz en Salomon Delden) kunnen wijzen op mutaties: overplaatsing naar een ander kamp, ontslag wegens ziekte, of deportatie naar Westerbork. * **Geografie:** De woonadressen concentreren zich in de bekende Joodse buurten van Amsterdam (Transvaalbuurt, Jodenbuurt, Oost).

Administratieve registratielijst (doorslag of origineel grootboekvel).

Deze lijst is een alfabetische (op achternaam, letters G-M) administratieve registratie van personen in Amsterdam, vrijwel zeker van Joodse afkomst. De kolomstructuur is typerend voor bevolkingsregisters of transportlijsten. **Opvallende kenmerken:** * **Nationaliteit:** De meesten staan als "nederlander" geregistreerd, met uitzondering van Juda Michelson ("vreemdeling") en Mark Kessner (geboren in Londen). * **Adressen:** De adressen concentreren zich in de Transvaalbuurt (Afrikanerplein, Tugelaweg, Transvaalkade) en de Jodenbuurt rond de Nieuwe Achtergracht en de Weesperstraat. * **Annotaties:** De doorstalingen kunnen betekenen dat personen waren verhuisd, gedeporteerd (naar Westerbork), of een 'Sperre' (vrijstelling) hadden verkregen. De blauwe horizontale lijnen markeren waarschijnlijk administratieve batches. * **Pijlen:** Verschillende pijlen wijzen naar de kolom "a'dam", wat duidt op een verificatie van de geboorteplaats.

Document

Dit document vormt een bureaucratische neerslag van de vervolging van de Joodse bevolking in Amsterdam. Het register inventariseert specifiek de redenen waarom opgeroepen mannen niet verschenen voor tewerkstelling. Belangrijke observaties: * **Ziekte als uitstel:** Een groot deel van de personen staat als "ziek" genoteerd, vaak met de aantekening "RUB" (Rijksverzekeringsbank). Ziekte was in deze fase van de bezetting een van de weinige legale manieren om tewerkstelling of transport uit te stellen. * **Administratieve controle:** De kolommen zoals "huis gesl." (huis gesloten) en "v. Med. OND" (van Medisch Onderzoek) tonen de nauwgezette controle van de autoriteiten op de opgeroepen personen. * **Geografische spreiding:** De adressen beslaan bekende Joodse concentraties in Amsterdam, zoals de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Dan. Theronstraat) en de oude Joodse buurt (Weesperstraat, Rapenburgerstraat). * **Vrijstellingen:** De kolom "Vrij- GAB" duidt op officiële vrijstellingen verleend door het Gewestelijk Arbeidsbureau, vaak vanwege onmisbaarheid in een bepaald beroep of gezinssituatie.

Document

Het document is een zorgvuldig bijgehouden register. De kolommen zijn voorbedrukt, maar de gegevens zijn met de hand ingevuld in een leesbaar handschrift. - **Demografische gegevens:** Bijna alle vermelde personen zijn mannen (gezien de voornamen), geboren tussen eind 19e eeuw en begin 20e eeuw. De meesten zijn geboren in Amsterdam ("A'dam") en hebben de Nederlandse nationaliteit. - **Geografische spreiding:** De adressen bevinden zich voornamelijk in de Amsterdamse Jodenbuurt en de Transvaalbuurt (bijv. Jodenbreestraat, Rapenburgerstraat, Tugelaweg, Transvaalkade), wijken die tijdens de bezetting zwaar getroffen werden door wegvoeringen. - **Annotaties:** De vinkjes aan de linkerkant suggereren een controleproces, zoals aanwezigheid bij een appel of de verwerking van persoonskaarten. Er staan ook kleine aantekeningen bij de burgerlijke staat, zoals "hoven." (mogelijk hovenier) bij Samuel v d Velde. De "K" in de laatste kolom staat voor 'kinderen'. - **Symboliek:** De asterisk (*) bij Vaz Dias suggereert een specifieke status of extra informatie die elders genoteerd stond.

# TRANSCRIPTIE P. Smit } A W Rijnders } prijs ? J Nobbe }

# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...

Isaac Kroonsteyn 6/8/01. A'dam, Ruyschstr. 90 hs (O). A 35 No. 592130. Erk. K. 47643 [Kantlijn rechts: v (rood), omcirkeld: gr.]

# TRANSCRIPTIE *extra* VP/G. 62/1/1 M. 5 Januari 1939. Rolluiken Centrale Markt. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r.</u>

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]