J.B. Oranje

Proces-verbaal / Politierapport.

Het document is een ambtelijk rapport over een prijsvordering tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kern van de zaak is een vermeende prijsopdrijving van 1 gulden bij de verkoop van 29 kilo rabarber. Van Cleef voert aan dat dit bedrag statiegeld voor een kist betrof, terwijl de koper (Kloot) dit ontkent. Opvallend is hoe een relatief klein economisch vergrijp direct gekoppeld wordt aan de identiteit en status van de verdachte. De rapporteur meldt expliciet dat Van Cleef Joods is en dat hij is ontslagen omdat de zaak van zijn broer onder beheer van een 'Verwalter' is gesteld. De ambtenaar gebruikt de overtreding als aanleiding om Van Cleef zijn legitimatiebewijs voor de markt af te nemen en adviseert hem de toegang tot de markt volledig te ontzeggen. Dit illustreert de nauwe samenwerking tussen economische controle-instanties en de uitvoering van de anti-Joodse maatregelen.

Tuchtbeschikking (tuchtrechtelijke uitspraak).

Dit document is een officiële tuchtbeschikking tegen een Amsterdamse groenteboer, Jacobus Richter, wegens overtreding van de prijsvoorschriften tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de aanklacht is "prijsopdrijving". Uit de tekst blijkt dat Richter aanzienlijk hogere prijzen vroeg dan wettelijk was toegestaan: * **Spinazie:** Verkocht voor f 0,90 per kg, terwijl de maximumprijs f 0,62 was (een overschrijding van ca. 45%). * **Gewassen wortelen:** Verkocht voor f 0,32 per kg, terwijl de maximumprijs f 0,17 was (bijna een verdubbeling van de toegestane prijs). Daarnaast wordt hij ervan beschuldigd grossiers de gelegenheid te hebben gegeven boven de prijs aan hem te verkopen, wat duidt op betrokkenheid bij de zwarte handel of het omzeilen van distributieketens. De afkorting "Z.O.Z." suggereert dat de uiteindelijke strafmaat (waarschijnlijk een boete of tijdelijke sluiting) op de achterzijde vermeld staat.

Tuchtbeschikking (tuchtrechtelijke uitspraak in een economische zaak).

Dit document is een eerste pagina van een **tuchtbeschikking**, een juridisch instrument dat tijdens de Tweede Wereldoorlog veelvuldig werd ingezet om prijsbeheersing af te dwingen. * **De verdachte:** Adrianus Kuil, een dertigjarige groothandelaar (grossier) uit Beverwijk. * **Het vergrijp:** Het overtreden van de prijsvoorschriften voor sperziebonen. In augustus 1942 (een periode van schaarste en distributie) verkocht Kuil bonen aan Amsterdamse winkeliers voor prijzen die tot wel het dubbele van de wettelijk vastgestelde maximumprijs lagen (f. 0,55 in plaats van de toegestane f. 0,27). * **Bewijsvoering:** De zaak is gebaseerd op een proces-verbaal van twee opsporingsambtenaren en wordt ondersteund door getuigenverklaringen. * **Vorm:** Het document is een voorgedrukt formulier waarbij de specifieke details van de zaak met een typemachine zijn ingevuld. Opvallend is dat de optie voor schriftelijke verantwoording is doorgehaald, wat duidt op een mondelinge behandeling van de zaak.

Tuchtbeschikking (administratiefrechtelijke sanctie).

Dit document is een zogenaamde **tuchtbeschikking**, een instrument dat tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Nederlandse prijsbeheersingsautoriteiten werd gebruikt om overtredingen van de prijsvoorschriften af te handelen buiten de reguliere strafrechter om. De kern van de zaak is een prijs拚vertreding: * **De overtreding:** De verdachte (een grossier uit Leerdam) verkocht sperziebonen op de Amsterdamse markt voor prijzen tussen de 47,5 en 50 cent per kilo. * **De norm:** De wettelijk vastgestelde maximumprijs voor een grossier was op dat moment 27 cent per kilo (f. 27,-- per 100 kg). * **Bewijsvoering:** Hoewel de verdachte ontkende, baseerde de inspecteur de schuld op getuigenverklaringen van de detaillisten (de kopers) en het proces-verbaal van de opsporingsambtenaren. Opvallend is de administratieve precisie: de doorhalingen in de voorgedrukte tekst laten zien dat er geen schriftelijke verantwoording was, maar dat de verdachte persoonlijk is verschenen op 10 september 1942.

Strafbeschikking (juridisch document/boete-oplegging).

Dit document is het eerste blad van een strafbeschikking tegen een Amsterdamse groentenhandelaar tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is prijsopdrijving, wat in die tijd streng werd gecontroleerd door de "Prijsbeheersing". Er worden twee specifieke incidenten beschreven: 1. **Mei 1943:** Verkoop van bloemkool voor bijna het dubbele van de vastgestelde maximumprijs (75 cent in plaats van de toegestane 40 cent). 2. **Juli 1943:** Extreme prijsopdrijving bij aalbessen, kropsla en bospeen. Bij de aalbessen rekende hij bijvoorbeeld 1,50 gulden per kilo, terwijl de maximumprijs slechts 44 cent was (een overschrijding van meer dan 200%). De term "Tucht" in de titel is doorgestreept, wat aangeeft dat dit direct als een strafrechtelijke beschikking (boete/straf) werd behandeld en niet louter als een tuchtrechtelijke zaak binnen de beroepsgroep.

Document

Dit document is een officiële aanzet tot een strafrechtelijke of tuchtrechtelijke afdoening wegens een overtreding van de prijsvoorschriften tijdens de Duitse bezetting van Nederland. **Kernpunten van de overtreding:** * **Product:** Aalbessen (30 kg). * **Vraagprijs:** f 1,50 per kilogram. * **Wettelijke maximumprijs:** f 0,48 per kilogram. * **Marge:** De handelaar vroeg ruim drie keer de toegestane prijs. Dit werd in die tijd gezien als prijsopdrijving of "zwarte handel", wat streng werd aangepakt om de inflatie te beheersen en de voedselvoorziening (theoretisch) controleerbaar te houden. **Formele kenmerken:** * Het gebruik van een standaardformulier (kenmerk K 1307 onderaan) wijst op de bureaucratische systematiek van de prijsbeheersing. * De term "Tuchtbeschikking" is deels overstempeld met "Strafbeschikking", wat duidt op een verschuiving in de juridische kwalificatie van de overtreding naar een zwaarder strafrechtelijk regime. * De verdachte, Johannes Marinus Nienhuis, was ten tijde van de overtreding 24 jaar oud. ---

Strafbeschikking (Gerechtelijk schrijven No. 31315).

Dit document betreft een strafbeschikking tegen Daniel Jacobus Du Bois, een Amsterdamse winkelier gevestigd aan de Gaaspstraat. De feiten vonden plaats in de zomer van 1944, een periode van grote schaarste en strikte prijsregulering door de bezettingsautoriteiten. Er worden twee specifieke overtredingen genoemd: 1. **Aardbeien (28 juni 1944):** Du Bois kocht aardbeien in "buiten de veiling om" (zwarte handel). Hij betaalde f 3,00 per slof van 2,5 kg, wat neerkomt op f 1,20 per kg. De toegestane maximum-grossiersprijs was echter f 59,50 per 100 kg (ongeveer f 0,60 per kg). Hij betaalde dus het dubbele van de toegestane prijs. 2. **Groenten (14 juli 1944):** Hij verkocht tuinbonen en tomaten aan consumenten voor prijzen die aanzienlijk boven de wettelijke maxima lagen. Met name bij de tomaten is het verschil extreem: verkocht voor f 1,50 per kg, terwijl het maximum f 0,46 was. Het document toont de actieve handhaving van de 'Prijsbeheersing' om prijsopdrijving en zwarte handel tegen te gaan, ook al waren dergelijke praktijken voor winkeliers vaak de enige manier om aan voorraad te komen.

# TRANSCRIPTIE No 2B/77/1 M.1041 8/11 <u>R A P P O R T</u> J.F.Hoolwerf,oud 28 jaar en wonende Rozenstraat 87 II alhier,verzoekt om een erkenning als kleinhandelaar in groenten en fruit.Hij verklaart reeds tien jaar in de betrokken kleinhandel werkzaam te zijn.Bij onderzoek is mij het volgende gebleken.Hij is in het bezit van een ventvergunning onder Serie 13 No 68 sinds September 1934.Met betr...

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven handgeschreven initialen:] HB. **R a p p o r t .** ============== Ondergeteekende, J.P.N. Boon, contrôleur bij het Marktwezen, rapporteert U het navolgende: Op Donderdag 24 Augustus 1944 heb ik toezicht gehouden bij den verkoop van fruit (peren) op het Zonneplein alhier. In totaal zijn er ongeveer 3.000 kg. peren tegen den vastgestelden prijs aan het publiek verkoch...

# TRANSCRIPTIE HB. den Heer J.J.Hofman, Heuveloordstraat 15, Baarn. [Rode aantekening: Verzonden 25/9] 2b/56/2 M. 25 September 1942. Naar aanleiding van Uw schrijven van 3 September j.l., waar- in U verzoekt om een verklaring dezerzijds, waaruit blijkt, dat U langer dan twee jaren op eeñmmärkt handel hebt gedreven in groenten en fruit, bericht ik U, dat U een zoodanige verklaring alleen kan w...

# TRANSCRIPTIE **R A P P O R T.** By onderzoek is gebleken dat M.J.Linning,oud 45 jaar,wonende Majubastraat 59 II inderdaad tot Juni 1929 doorloopend is werkzaam ge- weest in den kleinhandel in tuinbouwgewassen.De vader van Linning was handelaar met aardappelen,groenten en fruit.Volgens de Heeren du Maine en H.G.Ruhe is M.J.Linning a.h.w.in dezen handel geboren en werd hy dan ook met zyn broer i...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] *M. Sieburgh* [Getypt rechtsboven:] Sb/HB. [Handgeschreven met rood potlood linksboven:] 37/52/3/17. [Adresblok:] den Heer A. Gombault, Wirtschaftsreferent Bureau Beauftragte voor de Stad Amsterdam, Museumplein 19, Amsterdam-Zuid. [Midden:] 1. [Rechts uitgelijnd:] 20 Juli 1942. [Inhoud:] In vervolg van ons telefonisch onderhoud doe ik U ingeslo- ...