Tuchtbeschikking (administratiefrechtelijke sanctie). Gerechtelijk schrijven No. 10730 \hfill Dossier No. 21612/17

Hk/AB. Dit document is een zogenaamde tuchtbeschikking, een instrument dat tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Nederlandse prijsbeheersingsautoriteiten werd gebruikt om overtredingen van de prijsvoorschriften af te handelen buiten de reguliere strafrechter om.

De kern van de zaak is een prijs拚vertreding:
* De overtreding: De verdachte (een grossier uit Leerdam) verkocht sperziebonen op de Amsterdamse markt voor prijzen tussen de 47,5 en 50 cent per kilo.
* De norm: De wettelijk vastgestelde maximumprijs voor een grossier was op dat moment 27 cent per kilo (f. 27,-- per 100 kg).
* Bewijsvoering: Hoewel de verdachte ontkende, baseerde de inspecteur de schuld op getuigenverklaringen van de detaillisten (de kopers) en het proces-verbaal van de opsporingsambtenaren.

Opvallend is de administratieve precisie: de doorhalingen in de voorgedrukte tekst laten zien dat er geen schriftelijke verantwoording was, maar dat de verdachte persoonlijk is verschenen op 10 september 1942. Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) was er sprake van een strikte distributie en prijsbeheersing. Om inflatie en zwarte handel tegen te gaan, stelde de overheid (onder toezicht van de bezetter) voor bijna alle goederen maximumprijzen vast via de "Prijsbeheersing".

De Gemachtigde voor de Prijzen en de bijbehorende inspecties hadden verregaande bevoegdheden om boetes en andere tuchtmaatregelen op te leggen. Grossiers die zich niet aan de prijzen hielden, werden gezien als een gevaar voor de voedselvoorziening en de economische orde. In dit specifieke geval verkocht de grossier de bonen voor bijna het dubbele van de toegestane prijs, wat in de ogen van de autoriteiten een ernstige overtreding was. Dergelijke documenten bieden een inkijk in hoe de dagelijkse economie tijdens de oorlogsjaren tot op het niveau van een kilo bonen werd gereguleerd. A. Valkenburgh J.B. Oranje